Teledziva Valaryna Kustava: Mnie padabajucca tolki mužčynskija pachi
U rubryku «Piać lubimych rečaŭ» hieraini prychodziać sa svaimi lubimymi cackami, upryhažeńniami, sukienkami. Paet, televiadučaja i daśledčyca Valaryna Kustava pryniesła na sustreču svaju muzu i rečy, što naležać nie stolki samoj Valarynie, kolki jaje ŭnutranamu mužčynu i ŭnutranaj kniazioŭnie.
Słoŭnik Łastoŭskaha i 16 tom Karatkieviča z poŭnaha zboru tvoraŭ
« — Ci jość niejkaja reč, — pytajecca kachanaja žančyna paeta, — jakuju b ty pieravioz da mianie i heta b značyła, što ŭ nas surjoznyja stasunki? — Maja biblijateka, — adkazaŭ paet».
Da knih u Valaryny Kustavaj adnosiny trapiatkija, sakralnyja. Padčas razmovy jana nie raz pryhadaje situacyi z žyćcia, kali kniha stanaviłasia nie prosta simvałam kamfortu, utulnaści i, navat, niečym mistyčnym. Knihi dla Valaryny — heta štodzionnaja nieabchodnaść. Tamu:
«Ja pryniesła dźvie knihi. Kab možna było — usie piać rečaŭ byli b knihami. Bo ja — heta maja biblijateka pieradusim: taja, što zvonku, i taja, što ŭnutry. Pieršaja: rasijska-kryŭski słoŭnik Vacłava Łastoŭskaha, jaki mnie padaryŭ lehiendarny paet Anatol Sys, kali mnie było 16 hadoŭ. Jon tady paŭžartam chacieŭ addać ledźvie nie ŭsiu chatu, ale ja pahadziłasia tolki na słoŭnik. Heta znakava. Z malenstva lublu słoŭniki. Jak tolki navučyłasia čytać, hartała ich, šukała słovy, jakija mnie padabajucca, fantaziravała, što jany mohuć abaznačać, čytała tłumačeńni, adkryvała dla siabie novyja słovy. Heta ž takoje zadavalnieńnie — adkryvać i vynachodzić novyja słovy, amal takoje ž — jak daznavacca pra novych paetaŭ!»
«Vydańnie ŭnikalnaje, bo hetyja scenary raniej nie drukavalisia, pra niekatoryja navat sami daśledčyki i spadkajemcy Karatkieviča nie čuli. Ciapier pracuju nad tomam scenaryjaŭ dla dakumientalnaha kino. Apošniaje, što znajšła ŭ archivach, heta listavańnie Karatkieviča z dyrektaram «Biełaruśfilma». Toj piša, što na studyi praciahnuli konkurs scenaryjaŭ pra sučasnaść, kab Karatkievič zmoh dasłać svaje pracy.
Na što Uładzimir Siamionavič na hetym ža liście ad ruki napisaŭ: «Na žal, pra pieravahi trochkutnych karoŭnikaŭ nad čatyrochkutnymi pisać nie mahu. Nie śpiecyjalist. Vopytu nie maju».
«Dzieŭka. Paet. Nieba»
Nikoli nie lubiła słova «paetka» ŭ dačynieńni da mianie. Aleś Piśmiankoŭ niejak daŭ bolš dakładnaju farmuliroŭku, nazvaŭšy mianie dzieŭka-paet. U svoj čas ja viała «Žyvy časopis», dzie, ułasna, i była padpisana Dzieŭka-Paet-Nieba.
I jašče ja vielmi lublu padarožničać.
Adnojčy na vyśpie Rados mianie abrabavali. Skrali ŭsio, što tolki možna. I heta ŭ apošni dzień.
Mianie prytulili ŭ adnym hreckim manastyry, dzie ja žyła amal miesiac. Ja piła vadu, jeła chleb, šmat hulała, asensoŭvała… Dziela čaho heta ŭsio adbyłosia? Naprykancy, ja prosta adčuvała, što źliłasia z pryrodaj, što čuju, jak biažyć piasok, jak šumić viecier. I voś u adzin z takich dzion ja zajšła ŭ kramku ŭ samym centry Radosa. I na palicy, siarod inšych staražytnych rečaŭ ja ŭbačyła jaje. Maju dzieŭku-paeta-nieba. Usio supała: i vianok, i kryły, i toje, što heta było mienavita dziavočaje abličča… Heta całkam adpaviadała majoj samaści. Ciapier jana staić na maim pracoŭnym stale. Maja muza, što doryć natchnieńnie.
«Vaša cieła pachnie pačuli — ci maju dušu vy pačuli…»
Dla mianie važna nie sama parfuma, vodar, a tyja simvały, što chavajucca za imi.
Nie tak daŭno ja prachodziła aromadyjahnostyku, dzie treba było paniuchać 80 pachaŭ. I mnie nie spadabaŭsia nivodzin «žanočy» vodar. Tolki tak zvanyja mužčynskija. I najbolš mnie spadabaŭsia pach pačuli. Heta vodar majho ŭnutranaha mužčyny, na jakoha ja raŭniajusia, jak skazała aromadyjahnost. Mužčyny, jaki spraŭdžvaje svaje mary. Vodar, jaki doryć kamfort.
Z pačuli taksama była historyja, kali ja napisała svoj vierš «Vaša cieła pachnie pačuli ci maju dušu vy pačuli…». Adna z naviednic majho niadaŭniaha treninhu raskazała takuju historyju: jana pračytała vierš u instahramie. I voś u toj samy dzień, kali išła pa vulicy i raptam adčuła pach pačuli (da słova — jaje lubimy pach), to azirnułasia i ŭbačyła mianie z mužam.
Tak što ŭsio nievypadkova.
Šlachietnyja zavušnicy ad rekanstruktara kryža Jefrasińni Połackaj
Uvohule ja lublu ŭpryhožańni z zołata, płaciny, bryljantaŭ i smarahdaŭ. Ale taksama vielmi šanuju rečy ručnoj raboty, z historyjaj. Hetyja zavušnicy kupiła ŭ Bieraści ŭ majsterni Mikałaja Kuźmiča, taho samaha, što rekanstrujavaŭ kryž Jefrasińni Połackaj, stvorany Łazaram Bohšam. Akramia taho, jon robić upryhažeńni sa srebra z kalarovaj emallu i kaštoŭnymi kamianiami. Kali paru tydniaŭ tamu vystupała ŭ Bieraści, maja kaleha paviała mianie da jaho ŭ majsterniu. A jana začynienaja. Ja kažu: puścicie, ja adčuvaju, što ŭ vas niešta nabudu! Stała mierać roznyja zavušnicy… Na vitrynie jany byli prosta simpatyčnyja, a jak ja ich nadzieła, jany adrazu stali šlachietnymi. Uva mnie adrazu pračnułasia maja ŭnutranaja kniazioŭna, jakaja skazała: treba brać.
Byvaje, što svaje ŭpryhažeńnia daru. Prosta toj čas, jaki vy pavinny byli prajści razam, užo minuŭ. A byvajuć rečy, jakija chočacca, kab zastavalisia z taboj nazaŭždy.
Kryžyk, što padaryła babula na 18-hodździe i skazała: «Mianie nie budzie, a kryžyk zastaniecca». Tak i atrymałasia. Jašče jość niekalki znakavych piarścionkaŭ i zavušnic ad darahich ludziej….
Naprykład, zavušnicy, jakija kaliści daryŭ kavaler. Jon nie moh vyrašyć, čym zasłužyć prabačeńnie: padaryć mnie pistalet ci zavušnicy. Krama sa zbrojaj, na žal, była začynienaja.
Darečy, zbroju taksama lublu. I daryli mnie i rahatki, i kastety, roznaje… Stralać lublu vielmi.
Čorna-biełaja sukienka dla hišpanskaj fihury
Raniej nikoli nie nasiła sukienki. I tolki apošnim časam žanockaść stała pračynacca ŭva mnie. Raniej sukienki byli atrybutam zdymak: «Čornym pa biełym», «Fitnies-šmitnies», «Pryvat» — u jakich zdymała svaje prahramy na «Biełsacie». A nie tak daŭno, litaralna paru hadoŭ jak, zrazumieła, što, akazvajecca, u paŭsiadzionnym žyćci možna vyhladać jak na scenie, u najlepšym sensie słova — uźniosła, kamfortna i budučy saboj.
Sukienki kuplaju ŭ padarožžach. Nie pamiataju, kab niešta nabyvała ŭ Biełarusi. Voś u Ćviery kuplała, na Teneryfe, na Rodasie. Pryvoziła sukienki ź Ispanii, Italii. Tam lubiać moj typ fihury, taki hišpana-brazilski ŭ vyhladzie piasočnaha hadzińnika.
A sukienku, što ciapier na mnie, vybirała maja mama ŭ Vilni. Mamka najlepiej viedaje, jak vybrać mnie reč, jakaja dakładna budzie pasavać. Admietna toje, što jana čorna-biełaja. Adpracavaŭšy try hady ŭ pieradačy «Čornym pa biełym», ja nie mahła hladzieć na čorna-biełyja rečy. Voś tolki ciapier adpuściła.
Jašče niekalkich fajnych sukienak — na viasielle i viančańnie abirali razam z Vasilom — u Kijevie i Varšavie. Zvyčajna jon da ich spakojny. Ale kali raptam u jaho zajmaje movu, a paśla jon cicha ŭstaje i vydychaje «ach» — to heta prykmieta taho, što varta.
A na pytańnie, jaki ŭ Valaryny lubimy koler, jana ŭśmichnułasia i skazała: «Ružovieńki, ale ja siabie kantraluju ŭ hetym».
Ciapier čytajuć
Piać dzion, 60 udzielnikaŭ, saŭna, biljard i kryki adzin na adnaho. Raskazvajem, jak prajšła zakrytaja «hulnia Mackieviča»42
Piać dzion, 60 udzielnikaŭ, saŭna, biljard i kryki adzin na adnaho. Raskazvajem, jak prajšła zakrytaja «hulnia Mackieviča»
Pamiatajecie Daniiła z Ofisa Cichanoŭskaj, jakomu za dva dni sabrali hrošy na ankałahičnuju apieracyju? Jamu napisaŭ toj samy adnakłaśnik, jaki jaho ŭdaryŭ — z čaho ŭsio i pačałosia44
Kamientary