«Moža, i miljon zrabiła za ŭsio žyćcio». 87‑hadovaja majstrycha paŭstahodździa kataje śviečki
U maleńkaj draŭlanaj chacie Maryi Brajcavaj paŭsiul nakryŭki z ručnoj vyšyŭkaj, a ŭ čyrvonym kucie ź ikonami cieplicca vaskovaja śviečka.
Usie ručniki, navałački i ručniki ŭ svaim domie ŭ vioscy Babičy Čačerskaha rajona 87‑hadovaja Maryja Brajcava vyšyła sama. Śviečki — taksama jaje ruk sprava. Voś užo paŭstahodździa jana kataje ich z pčalinaha vosku i vieryć, što z takimi śviečkami malitvy ciaplej i bližej da Boha.
Svajoj carkvy ŭ Babičach niama, tamu na Vialikdzień u viosku pryjazdžaje baciuška aśviacić bułki i jajki. U Vialikuju subotu i ŭsiu noč pierad śviatam Maryja Brajcava molicca za adnaviaskoŭcaŭ i «ŭsich nas hrešnych i niedastojnych».
Times.by pabyvaŭ u chacie napiaredadni Vialikadnia i pahavaryŭ z majstrychaj.
Šlach da viery: ad malitvy mamy da vialikaha chrama
Maryja naradziłasia ŭ Babičach u biednaj siamji. Baćka-laśnik pakinuŭ maładuju žonku z tryma małaletnimi dziećmi i pajšoŭ da inšaj.
«A pryčyna ŭ horkaj praŭdzie — hulaščy ŭ mianie byŭ baćka, tamu ja da mužčyn usio žyćcio naściarožanaja, nikoli nie chadziła zamuž», — pryznajecca pažyłaja žančyna.
Najstarejšaj u siamji była Maryja, jana i stała hałoŭnaj pamočnicaj maci. Paśla troch kłasaŭ kinuła škołu i pajšła pracavać u kałhas — pałoła buraki, prybirała kukuruzu, paśviła karoŭ. A pa viečarach začaravana hladzieła, jak mama molicca kala abraza pad biełaśniežnym ručnikom.
«A jašče ja duža lubiła słuchać jaje kazki pra Božańku. Tamu i pryjšła da Carkvy», — uspaminaje babičanka.
Heta adbyłosia ŭ Mazyry, dzie Maryja pracavała na šviejnaj fabrycy. Horad ŭraziŭ jaje dzivosnymi chramami — jaje lubimym staŭ sabor Śviatoha Archanhieła Michaiła. U haradskoj kvatery ŭ Maryi taksama zaŭsiody byŭ čyrvony kut ź lubimymi abrazami Baharodzicy — Trojeručycy i Nieapalimaj Kupiny.
«Pieršaja pazbaŭlaje ad chvarob ruk i noh. Ad smutku taksama. A druhaja zaścierahaje dom ad ahniu i niaščaściaŭ. I toje praŭda, — ź viedańniem spravy kaža Maryja. — Pamiataju, jak u 60‑ia ŭ Babičach zahareŭsia dom. Usie zabiehali, chto vadu padaje, chto palivaje. A adna žančyna z ikonaj Nieapalimaj Kupiny abyjšła vakoł niekalki razoŭ — i bolšuju častku doma ŭdałosia vyratavać. Voś jak byvaje».
Jak u Babičach śviatkujuć Vialikdzień biez chrama
U nulavych Maryja Maksimaŭna znoŭ viarnułasia ŭ rodnyja Babičy. Svajoj carkvy tut niama, samaja blizkaja znachodzicca ŭ Zaleśsi, a heta 7 kiłamietraŭ. Na vialikija śviaty da babičan pryjazdžaje nastajaciel chrama.
Ź jaho dazvołu Maryja ŭziała na siabie asablivuju misiju: ŭsiu noč pierad Vialikadniem molicca za adnaviaskoŭcaŭ i «ŭsich nas hrešnych i niavartych» u chacie na susiedniaj vulicy, dzie voś užo paŭstahodździa zachoŭvajecca ikona «Znamieńnie». Nijakich załatych akładaŭ na joj niama, śpis zrobleny na zmacavanych doškach babickimi ŭmielcami amal 140 hadoŭ tamu.
«Rarytet oho jaki, my jaho nazyvajem śviečkaj, — dzielicca važnymi padrabiaznaściami Maryja Brajcava. — Siudy ja prychodžu 20 hadoŭ jak u carkvu, tak što Haspodniaja vola spuskajecca i na Babičy».
Raniej śviatyniu pieradavali na zachoŭvańnie z chaty ŭ chatu ad Vialikadnia da Vialikadnia. Heta byŭ ceły rytuał u prysutnaści ŭsich viaskoŭcaŭ. Apošnija 50 hadoŭ pra tradycyju tolki ŭspaminajuć.
U hetym hodzie śviatočnaja słužba kala ikony-śviečki projdzie ścipła, cicha, ale, jak kažuć staražyły Babičaŭ, ź vialikaj luboŭju da Boha. Maryja Maksimaŭna nazubok i va ŭsich padrabiaznaściach viedaje chod pravasłaŭnaha bohasłužeńnia.
«Nie turbujciesia, budu staracca za ŭsich», — uśmichajecca babula.
Kataje śviečki svaimi rukami i nie pradaje ich, choć prosiać
Na słužbu pierad Vialikadniem Maryja Brajcava pryniasie svaje śviečki. Voś užo paŭstahodździa jana robić ich uručnuju z vosku, jaki kuplaje ŭ miascovych pčalaroŭ.
Knot majstrycha skručvaje ź lnianych nitak — dastatkova troch-čatyroch. Kaža, impartnyja nitki nie padyduć, «nie čysty ahoń dajuć». Rastoplivaje vosk nievialikimi porcyjami i dałońkami skatvaje pa došcy. Pa jaje słovach, zajmacca śviečkami možna tolki pa budniach.
Kolki Maryja Maksimaŭna nakatała śviečak za svajo žyćcio — nie źličyć.
«Moža, i miljon, — pryžmurvajecca jana z chitravataj uśmieškaj. — Ja śviečki nie pradaju, choć mianie ŭvieś čas prosiać. Voś chaj ludzi hladziać i paŭtarajuć za mnoj».
Na dumku Maryi Maksimaŭny, popyt na vaskovyja śviečki vialiki tamu, što jany asablivyja.
«Vaskovyja śviečki Bohu bolš padabajucca. Heta ja dakładna viedaju. Dy i jak moža być pa-inšamu, kali vosk płavicca, a parafin — vyparajecca. Miadova-piaščotny vodar tolki ad vosku. Malitva ź imi ciaplej i bližej da Boha», — razvažaje majstrycha.
Samarobnyja śviečki babičanka stavić doma kala abrazoŭ. Harać jany doŭha. U hetyja chviliny jana nie tolki čytaje śpiecyjalnyja malitvy, ale i kaža ad siabie. «Hałoŭnaje, kab dumki i žadańni byli ščyrymi i čystymi», — śpiašajecca skazać samaje hałoŭnaje hierainia.
Ciapier čytajuć
Pastupova vyjšli na volu aryštavanyja pa «Spravie kniharoŭ». Akramia adnaho8
Pastupova vyjšli na volu aryštavanyja pa «Spravie kniharoŭ». Akramia adnaho
Śpiecsłužby atrymali dostup da pierapiski ŭ Signal, choć sama prahrama ŭžo była vydalenaja. Toje samaje mahło być i z TH. Jak tak i jak zaścierahčysia?22
Kamientary