«Daŭ usim pa hranacie i skazaŭ: «Viedajecie, što rabić». Litoviec, jaki vajavaŭ z Łazoŭskim, napisaŭ praniźlivy ŭspamin pra jaho

Litoviec Rymas Armajcis, jaki byŭ instruktaram Pałka Kastusia Kalinoŭskaha ŭ samy ciažki čas — pieršyja hady vajny Rasii z Ukrainaj, vykłaŭ u siabie ŭ fejsbuku ŭspaminy pra znajomstva ź biełarusam Mirasłavam Łazoŭskim. Pačałosia hetaje znajomstva ŭ 2022 hodzie. Na toj čas biełarus kamandavaŭ «piaciorkaj» — raźviedvalna-šturmavoj hrupaj dobraachvotnikaŭ.

«Surjozny, dužy, uparty da mozhu kaściej. Spačatku naša kamunikacyja składałasia z sucelnych sprečak. Jon išoŭ pieršym — zaŭsiody. Nikoli nie adstupaŭ. A ja, stary voŭk, užo tady razumieŭ: takija, jak jon, albo stanoviacca lehiendami, albo chutka hinuć, jak tyja hančaki», — piša Armajcis.

I, kaža litoviec, padčas vučeńniaŭ jon vyrašyŭ pravieryć kamandzira i zładziŭ jamu pastku — tak zvany «dyvanok». Łazoŭski, jaki pryvyk iści naprałom, u pastku trapiŭ i pavodle lehiendy manieŭraŭ, «zahinuŭ». Hety vypadak staŭ pavarotnym: Mirasłaŭ pryznaŭ parazu, pacisnuŭ Rymasu ruku i pačaŭ prysłuchoŭvacca da parad. Pavodle słovaŭ litoŭca, jaho pabracim zrazumieŭ, što

dla pieramohi niedastatkova być prosta advažnym — treba ŭmieć vyžyvać i bierahčy ludziej.

Asablivuju pavahu instruktara Mirasłaŭ zasłužyŭ padčas płanavańnia adnoj z apieracyj Hałoŭnaha ŭpraŭleńnia raźviedki Ukrainy. Kali Rymas pačaŭ zadavać kamandavańniu niazručnyja pytańni pra chiby płana, jaki byŭ idealnym tolki na papiery, litoŭca jak čałavieka biez farmalnaj vysokaj pasady paprasili pakinuć pamiaškańnie. Tady nie zmaŭčaŭ užo Łazoŭski. «Dzieda, ja zadaŭ tyja samyja pytańni, što i ty. Ciapier jany mnie ŭsio patłumačyli», — raskazaŭ Łazoŭski Armajcisu paśla narady.

U Armajcisa byŭ pazyŭny «Dzied».

Pavialičyć

«U toj dzień ja ŭpieršyniu ŭbačyŭ u jahonych vačach sapraŭdnuju pavahu. «Narešcie vy navučylisia nie bajacca», — skazaŭ ja jamu. I my pacisnuli adzin adnamu ruki jak roŭnyja», — zhadvaje aŭtar dopisu.

Pavialičyć

U piekle Bachmuta — jaho abarona praciahvałasia z 2022 da 2023 hoda — ich šlachi pieraplalisia jašče macniej. Rymas zajmaŭsia łahistykaj i evakuacyjaj paranienych, a Mirasłaŭ zastavaŭsia na «nuli».

«Z «Myšam» (u Łazoŭskaha byŭ pazyŭny «Myš»— NN) my razmaŭlali hadzinami. Jon byŭ dla mianie prykładam. Ja dla jaho — taksama. Chałodny, ščyry, spakojny, trochi cyničny i absalutna advažny. Takich, jak jon, zaŭsiody brakuje. Vielmi brakuje», — adznačaje Rymas i apisvaje apošni boj hieroja:

«Vahnieraŭcy» amal atačyli budynak, jaki my jašče ŭtrymlivali. Myš zaprasiŭ evakuacyju dla svaich bajcoŭ. HUR admoviŭ — treba trymacca dalej. Tady jon paprasiŭ dazvołu vyjści pa padmacavańnie. Vyjšaŭ. Kali jon z dapamohaj dabraŭsia da patrebnaha budynka — prylacieła 240‑mm mina z 2S4 «Ciulpan». Budynak abrynuŭsia. Kahości prycisnuła plitami, niechta byŭ paranieny, niechta zahinuŭ imhnienna.

Myš adpraviŭ nazad usich, kaho možna było vyciahnuć. Tym, kaho nie moh zabrać, daŭ pa hranacie i skazaŭ: «Vy viedajecie, što rabić». Kali jon pačaŭ adychodzić, prahrymieli try vybuchi hranat. Jon sam prykryvaŭ adychod asnoŭnaj hrupy. I zahinuŭ usiaho za 20 mietraŭ ad biaśpiečnaha miesca. Prykryvajučy svaich da apošniaha».

«Jon kožnuju siekundu dumaŭ pra volnuju Biełaruś»

Armajcis padkreślivaje, što zahinuły byŭ nie prosta lehiendaj «Biełaha lehijona» ci hierojem Ukrainy: «Jon byŭ čałaviekam, jaki zmahaŭsia za Ukrainu, za Jeŭropu, za nas, ale kožnuju siekundu dumaŭ pra volnuju Biełaruś. Jon zahinuŭ nie dziela miedala. Jon zahinuŭ, bo nie moh inakš».

Zaviaršajučy raspovied, litoviec dadaje:

«Mnie niestaje jaho kožny dzień. Brakuje hetaj ščyraści, hetaj advahi, hetaha spakoju. Kab usie byli takimi, jak jon, — śviet byŭ by inakšym».

Pad dopisam Armajcisa pakinuŭ kamientar jašče adzin hramadzianin Litvy, jaki taksama bačyŭ Łazoŭskaha na bajavych pazicyjach. Dejmantas Amsiatas zaznačaje, što Mirasłaŭ byŭ z tych redkich vajaroŭ, jakija stanoviacca lehiendami jašče pry žyćci.

«Jon nie hulaŭ u patryjota — jon byŭ im da mozhu kaściej: ad maładości ŭ biełaruskaj apazicyi i pieraśledu režymam [Alaksandra Łukašenki] da apošniaha dnia ŭ Bachmucie.

«Śmiełaść i rozum — redkaje spałučeńnie»

Jon nie «pajechaŭ vajavać va Ukrainu» — jon pryjšoŭ abaraniać svabodu, jakuju chacieŭ prynieści dadomu, u Minsk», — zaŭvažaje Amsiatas i dzielicca tym, što jaho najbolš uraziła ŭ historyi pabracima:

«Nie tolki apošni boj i tyja hranaty. A toje, jak chutka jon źmianiaŭsia. Uparty, haračy hančak, jaki išoŭ pieršym i ryzykavaŭ najbolš, za niekalki miesiacaŭ staŭ tym, chto słuchaŭ, vučyŭsia i moh pryznać čužy dośvied. Nie kožny na heta zdolny. Bolšaść da kanca zastajecca ŭ pazicyi «ja maju racyju, bo ja śmieły». Myš zmoh stać i śmiełym, i razumnym. Heta redkaść.

Jon zahinuŭ, prykryvajučy svaich. Nie kryčučy «za Radzimu!», a prosta robiačy toje, što treba — ratujučy žyvych, dajučy hranaty tym, kaho ŭžo niemahčyma było vyciahnuć, i sam zastajučysia prykryvać adychod. 240‑mm mina «Ciulpan» pakidaje niašmat šancaŭ. Ale navat tady jon kantralavaŭ situacyju da apošniaj siekundy».

Dejmantas adznačaje, što takija asoby złučajuć dźvie praŭdy, jakija časta sprabujuć raźjadnać: baraćba za Ukrainu i baraćba za volnuju Biełaruś — heta adzin front. Na jaho dumku, pakul Rasija i Łukašenka stajać plačo ŭ plačo, hetak ža razam pavinny stajać biełarusy, ukraincy, litoŭcy i palaki.

«Łazoŭski — nie minułaje. Heta miera budučyni»

«Kali b było bolš takich Myšaŭ, jakija ŭmiejuć być i ŭpartymi, i razumnymi, i da kanca adkaznymi za svaich — nam usim było b lahčej. Takija, jak Mirasłaŭ Łazoŭski, — nie minułaje. Heta miera budučyni. Jakimi my pavinny stać, kali chočam pieramahčy», — piša Amsiatas.

Pavialičyć

«Navat jaho hibiel — uzor taho, jak musić dziejničać kamandzir»

Ź im salidarny i Vidas Pažarskis, jaki taksama padkreślivaje ŭnikalnaść postaci biełaruskaha kamandzira:

«Mirasłaŭ byŭ redkim vajarom, jaki zdoleŭ chutka źmianicca. Z upartaha hančaka, jaki zaŭsiody mčaŭ napierad, jon staŭ adkaznym lidaram, što ŭmieje słuchać i prymać ciažkija rašeńni.

[Navat] jaho hibiel u Bachmucie — uzor taho, jak musić dziejničać kamandzir: adpravić usich, kaho jašče možna vyratavać, dać hranaty tym, kaho ŭžo nie było šancaŭ vyciahnuć, i samomu prykryvać adychod da kanca. Navat razumiejučy, što mahutnaja mina nie pakidaje amal času zusim».

* * *

Rymas Armajcis (Rimas Armaitis) — heta litoŭski dobraachvotnik i vajskovy instruktar, jaki vajavaŭ va Ukrainie, u tym liku źviazany z padraździaleńniami, dzie słužać biełarusy (Połk Kalinoŭskaha). Jamu 58 hadoŭ. U 1991—2008 hadach słužyŭ sapioram u antyterarystyčnym śpiecnazie litoŭskaj palicyi Aras, paśla — u Słužbie achovy dziaržaŭnaj miažy Litvy.

U litoŭskich ŚMI jaho časta nazyvajuć pazyŭnym «Diedas» («Dzied»). 

Mirasłaŭ Łazoŭski, viadomy pad pazyŭnym «Myš», naradziŭsia ŭ Minsku 10 lipienia 1972 hoda. Skončyŭ Biełaruski nacyjanalny techničny ŭniviersitet. U 1995 hodzie ŭstupiŭ u Biełaruskaje zhurtavańnie vajskoŭcaŭ. U tym ža hodzie jon staŭ adnym z zasnavalnikaŭ spartova-patryjatyčnaj arhanizacyi «Bieły lehijon», jakaja dziejničała ŭ Biełarusi da pačatku 2000‑ch hadoŭ i zajmałasia vychavańniem i navučańniem moładzi.

Paśla pačatku masavych represij u Biełarusi ŭ 2020 hodzie Mirasłaŭ pierajechaŭ va Ukrainu. Zahinuŭ jon 16 maja 2023 hoda pry abaronie Bachmuta ad rasijskich zachopnikaŭ.

• 17
• 0
• 1
• 2
• 1
• 26
• 0
• 9