Zdaroŭje55

Rak moža być zaraznym? Navukoŭcy vyjavili čaćviorty taki vypadak

Rak zvyčajna nie zarazny. Ale jość niekalki vyklučeńniaŭ, kali sami rakavyja kletki mohuć «pierasialicca» ŭ inšy arhanizm i praciahnuć tam raści. Praŭda, heta nie datyčyć ludziej. Jašče niadaŭna navucy byli viadomyja tolki try vidy raku, zdolnyja raspaŭsiudžvacca pamiž žyviołami. Ciapier hety karotki śpis papoŭniŭsia čaćviortym prykładam.

Cancer cells Rakavyja kletki Rakovyje kletki
3D-vizualizavany malunak rakavych kletak pry vielmi vialikim pavieličeńni. Fota: Getty Images

U bolšaści vypadkaŭ rak nie moža pieradavacca pamiž žyvymi arhanizmami. Ale, jaki piša The Conversation, isnujuć redkija vyklučeńni, kali sami rakavyja kletki adździalajucca ad arhanizma-nośbita, traplajuć u novaje cieła i praciahvajuć tam svoj žyćciovy cykł, bieśpierapynna dzielačysia. Nijakija virusy, bakteryi ci parazity ŭ hetym pracesie nie ŭdzielničajuć. Rolu infiekcyjnaha ahienta vykonvajuć niepasredna sami rakavyja kletki.

Da hetaha času takija vypadki tranśmisiŭnaha raku byli viadomyja tolki ŭ troch hrup žyvioł.

U tasmanijskich djabłaŭ puchlinnyja kletki pieradajucca praz ukusy, jakimi žyvioły abmieńvajucca padčas bojek abo sparvańnia.

U sabak vienierałahičnaja sarkoma pieradajecca pamiž partniorami praz paškodžańni ślizistych abałonak hienitalij.

U marskich maluskaŭ miechanizm inšy. Jany pieradajuć rakavyja kletki adzin adnamu praz vadu, u jakoj žyvuć. Kali malusk, chvory na rak, hinie, jon vykidvaje ŭ vadu vielizarnuju kolkaść rakavych kletak kryvi. Inšyja maluski filtrujuć hetuju vadu padčas karmleńnia i ŭ pracesie mohuć padchapić čužarodnyja kletki.

Ciapier hety vielmi karotki śpis papoŭniŭsia jašče adnym vidam. Navukoŭcy z Univiersiteta Viermonta vyjavili ŭ amierykanskaha somika (Ameiurus nebulosus) rak skury, jaki pieradajecca ad adnoj ryby da druhoj. Adkryćcio zrabili padčas vyvučeńnia ryby z voziera Miemfremahoh na miažy amierykanskaha štata Viermont i kanadskaj pravincyi Kviebiek.

Prykłady miełanistyčnych paražeńniaŭ u amierykanskaha somika z voziera Miemfremahoh: na bakavoj pavierchni cieła ryby (b), vakoł voka (s), na nižniaj častcy žabraŭ (d), u rocie i vakoł jaho (je). Fota: VT Fish & Wildlife / Nature.com

Čamu pieradača ankałahičnaha zachvorvańnia ad adnoj žyvoj istoty druhoj heta takaja redkaść

Dla taho kab rak staŭ zaraznym, pavinna adbycca amal niejmaviernaje supadzieńnie abstavin. Rakavyja kletki pavinny nie tolki pakinuć arhanizm, ale i vyžyć pa-za im, trapić u novaha haspadara, paźbiehnuć ataki jahonaj imunnaj sistemy i pačać razmnažacca.

Zvyčajna imunitet chutka raspaznaje čužarodnyja kletki i źniščaje ich. Mienavita tamu čałaviečy arhanizm moža adrynuć pierasadžany orhan, kali nie vykarystoŭvać preparataŭ, što pryhniatajuć imunnuju sistemu.

Jašče adna pieraškoda — hienietyčnyja adroźnieńni pamiž asobinami. Navat žyvioły adnaho vidu adroźnivajucca hienietyčna nastolki, što čužyja rakavyja kletki zvyčajna nie mohuć pryžycca. Tasmanijskija djabły stali vyklučeńniem, bo ich hienietyčnaja raznastajnaść vielmi nizkaja.

Amierykanski somik. Fota: yooperwebcam.com

Narešcie, sami kletki vielmi dalikatnyja. Pa-za arhanizmam jany chutka hinuć ad pierapadaŭ tempieratury, soniečnaha śviatła abo inšych uździejańniaŭ. Tamu dla pieradačy takoha raku patrebny vielmi śpiecyfičnyja ŭmovy: niepasredny kantakt, jak u djabłaŭ i sabak, abo asiarodździe, u jakim kletki mohuć niekatory čas zachoŭvacca, jak marskaja vada ŭ vypadku maluskaŭ.

Ci pahražaje heta čałavieku

Što tyčycca ludziej, to navukoŭcy nie znachodziać dokazaŭ isnavańnia naturalnaha zaraznaha raku ŭ ludziej.

Isnujuć redkija vypadki, kali rakavyja kletki mohuć pierajści ad adnaho čałavieka da inšaha. Naprykład, razam ź pierasadžanym orhanam, ad maci da płoda padčas ciažarnaści abo pry vypadkovym zaražeńni ŭ łabaratoryi. Ale heta adzinkavyja situacyi, a nie samastojnaja forma raku, zdolnaja raspaŭsiudžvacca pamiž ludźmi.

Taksama važna adroźnivać zarazny rak ad ankałahičnych zachvorvańniaŭ, vyklikanych virusami, takimi jak virus papiłomy čałavieka, dzie infiekcyjaj źjaŭlajecca virus, a nie sama kletka.

Tym nie mienš vyvučeńnie zaraznych vidaŭ raku ŭ žyvioł moža šmat čamu navučyć nas u dačynieńni da raku ŭ čałavieka. Heta dapamoža zrazumieć, jak puchliny evalucyjanujuć, jak jany abychodziać imunnuju sistemu i jakim čynam raspaŭsiudžvajucca. Heta dazvalaje lepš zrazumieć bijałohiju raku ŭ cełym, vyjaŭlajučy tyja asablivaści, jakija niemahčyma zaŭvažyć pry vyvučeńni rakavych zachvorvańniaŭ tolki ŭ čałavieka.

Kamientary5

  • Chech
    04.08.2026
    U cyvilizavanym śviecie hrošy vydatkoŭvajuć na zachavańnie zdaroŭja. Heta vysakarodna i prybytkova. Śviet vakoł nas chavaje nieźličonyja mahčymaści dla raźvićcia.
    Tym časam mordar stavić alternatyvu hramadzianam: śmierć na froncie ci ad harełki. Točka. Tupik evalucyi, jakija sprabuje dać mietastazy ŭ susiednija krainy.
  • Łoła
    04.08.2026
    Nazva artykułu klikbejt.
    Troški paśla napisali što heta niedatyčycca ludziej.
    A tyja chto nie adryja artykuł - padpitajuć ustojlivyju nndarečnuju dumku, što zarazny rak u vohuli.
  • Maksim Dizajnier
    04.08.2026
    Chech, Schodi k anhlijskim vračam na prijom biez dienieh. Uznaješ, kak tam dieńhi na zdorov́je vydatkouvajut. I kakije jeŝie bieźmierno mahčymaści dla sielskoho i pooletarskoho bydła?SSSR zakončiłsia.

Ciapier čytajuć

Chto byŭ toj bajkier, jaki spravakavaŭ śmiarotnuju honku pa vulicach Bresta, u jakoj zahinuli troje — u tym liku i jon sam21

Chto byŭ toj bajkier, jaki spravakavaŭ śmiarotnuju honku pa vulicach Bresta, u jakoj zahinuli troje — u tym liku i jon sam

Usie naviny →
Usie naviny

Biełarus pieški idzie 3000 kiłamietraŭ z Varšavy da Ispanii — hatovy nočyć u lesie i mycca ŭ rečcy9

Jakija lhoty straciać žychary Homiela praz vyvad horada z čarnobylskaj zony2

U Biełarusi ŭžo +30°C1

Ckłady Wildberries: pad Maskvoj i ŭ Ćviery — mima, u Pieciarburhu pajšło z dymam. Jość papadańnie i ŭ NPZ12

Rasijski dron haniaŭsia za pradaŭcom na vulicy Chiersona i vybuchnuŭ VIDEA3

Šmyhal nazvaŭ, jakuju novuju metu pa źniščeńni va Ukrainie pastaviła sabie Rasija9

Častku parku kala haścinicy «Biełaruś» rychtujuć da zabudovy. Raniej budavać tam zabaraniaŭ Łukašenka2

Biełaruski biznes prosić ułady dapamahčy paciarpiełym pradaŭcam Wildberries16

Rasijski vajskoviec adkryŭ ahoń u vioscy pad Sievastopalem. Čatyry čałavieki zahinuli1

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Chto byŭ toj bajkier, jaki spravakavaŭ śmiarotnuju honku pa vulicach Bresta, u jakoj zahinuli troje — u tym liku i jon sam21

Chto byŭ toj bajkier, jaki spravakavaŭ śmiarotnuju honku pa vulicach Bresta, u jakoj zahinuli troje — u tym liku i jon sam

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić