Paśla avaryi na matacykle zvyčajny školny nastaŭnik staŭ muzyčnym hienijem. Što zdaryłasia ź jahonym mozham?
Ciažkaja traŭma hałavy niečakana źmianiła muzyčnyja zdolnaści amierykanskaha nastaŭnika. Čamu tak adbyłosia, raźbirałasia The New York Times Magazine.

Edvardu Frajtahu było 66 hadoŭ, kali padčas pajezdki na matacykle niepadalok ad horada Merfrysbara ŭ amierykanskim štacie Tenesi jon trapiŭ u avaryju. Što mienavita prymusiła jaho stracić kiravańnie na pavarocie, tak i zastałosia nieviadomym.
Kali siabra znajšoŭ mužčynu na abočynie, toj lažaŭ prykładna za dzieviać mietraŭ ad matacykła. U Frajtaha byli złamanyja 11 kaściej, a na šlemie zastałasia hłybokaja ŭvahnutaść. Najbolš niebiaśpiečnaj akazałasia traŭma mozha.
U balnicy mužčyna mieŭ prablemy z pamiaćciu i maŭleńniem, a jaho pavodziny rezka źmianilisia. Raniej strymany Frajtah staŭ łajacca, kapryzić i pavodzić siabie zusim niecharakterna. Žoncy zdavałasia, što pierad joj inšy čałaviek.
Dla nieŭrołahaŭ takija źmieny nie byli niečakanymi. Jany prahnazavali, što na adnaŭleńnie spatrebicca ad troch da šaści miesiacaŭ.
Ale pakul mozh adnaŭlaŭsia, u mužčyny źjavilisia zdolnaści, jakich jon raniej nie mieŭ.
Muzyka, jakoj raniej nie było
Frajtah pracavaŭ nastaŭnikam muzyki ŭ siaredniaj škole i ŭžo čatyry dziesiacihodździ prafiesijna zajmaŭsia muzykaj. Jon byŭ daśviedčanym udarnikam i kampazitaram, ale nikoli nie mieŭ absalutnaha słychu.
Prykładna praz dva tydni paśla avaryi žonka viezła jaho dadomu. Pa radyjo hraŭ džazavy ansambl, i raptam Edvard pačaŭ nazyvać składanyja akordy, jakija čuŭ u muzycy. Jon nie prosta paznavaŭ ich na słych. Mužčyna nibyta bačyŭ pierad saboj noty, byccam jany byli zapisanyja na papiery.
Da avaryi jon moh dobra vyznačać adnosiny pamiž hukami, naprykład, nakolki adna nota vyšejšaja za druhuju. Heta nazyvajuć adnosnym słycham, i takuju zdolnaść majuć mnohija prafiesijnyja muzykanty. Ciapier ža ŭ jaho źjaviŭsia absalutny słych — zdolnaść imhnienna vyznačać noty biez paraŭnańnia ź inšymi hukami.
Pavodle nieŭrołaha Rymy Abu-Chalil, jakaja daśledavała vypadak Frajtaha, takuju zdolnaść maje prykładna adzin čałaviek ź dziesiaci tysiač. Zvyčajna jana prajaŭlajecca ŭ dziacinstvie, a nabyć jaje ŭ darosłym uzroście amal niemahčyma.
Frajtah staŭ pieršym viadomym vypadkam, kali absalutny słych źjaviŭsia paśla traŭmy mozha.
Ale jašče bolš uražvała toje, jak jon pačaŭ składać muzyku.
Praź miesiac paśla avaryi mužčyna znajšoŭ na svaim kampjutary nieznajomy fajł pad nazvaj Brain Bleed («Krovaźlićcio ŭ mozh»). Frajtah padumaŭ, što heta niejki dakumient z balnicy, jaki jon zachavaŭ i zabyŭsia.

Ale kali adkryŭ fajł, na ekranie źjaviłasia bolš za 50 staronak not. Aŭtaram tvora značyŭsia jon sam. Frajtah zusim nie pamiataŭ, kab pisaŭ jaje.
Tajamnicu rastłumačyła žonka. Akazvajecca, amal kožnuju noč kala druhoj hadziny Edvard ustavaŭ, moŭčki išoŭ da kampjutara i pracavaŭ nad kampazicyjaj. Ranicaj jon ničoha pra heta nie pamiataŭ.
Paźniej Frajtah pryznavaŭsia, što muzyka była značna bolš vynachodlivaj za ŭsio, što jon pisaŭ raniej. Niekatoryja harmaničnyja spałučeńni akazalisia nastolki składanymi, što jamu samomu davodziłasia asobna raźbiracca, jak jany pabudavanyja.
Praź niekatory čas źjaviŭsia jašče adzin tvor — Previous Knowledge («Raniejšyja viedy»). Jon taksama stvaraŭsia častkami na praciahu niekalkich miesiacaŭ.
Što mahło adbycca z mozham?
Navukoŭcy pakul nie majuć adnaznačnaha adkazu, čamu traŭma dała Frajtahu zdolnaści, jakich raniej nie było. Ale isnuje niekalki hipotez.
Pieršaje źviazanaje z tym, što zdolnaść zapaminać absalutnuju vyšyniu hukaŭ, mahčyma, jość u značna bolšaj kolkaści ludziej, čym pryniata ličyć.
Niejrabijołah Denijeł Levicin, aŭtar knihi This Is Your Brain on Music («Heta vaš mozh pad uździejańniem muzyki»), vyjaviŭ u adnym z ekśpierymientaŭ, što 40% udzielnikaŭ ź pieršaj sproby pačynali śpiavać viadomuju pieśniu dakładna z toj noty, ź jakoj jana hučyć u aryhinale. Choć nazvać hetuju notu jany nie mahli.
Heta śviedčyć, što infarmacyja pra absalutnuju vyšyniu hukaŭ moža zachoŭvacca ŭ pamiaci navat u ludziej biez absalutnaha słychu. Ale zvyčajna my nie ŭmiejem śviadoma joju karystacca.
Mahčyma, traŭma Frajtaha parušyła miechanizm, jaki zvyčajna abmiažoŭvaje dostup da takoj infarmacyi. A dziakujučy šmathadovaj muzyčnaj padrychtoŭcy mužčyna zmoh adrazu vykarystoŭvać novuju mahčymaść.
Jość i inšaje mahčymaje tłumačeńnie. U Frajtaha padčas avaryi była paškodžanaja levaja łobnaja dola mozha. Heta važnaja detal, bo ŭ bolšaści ludziej levaje paŭšarje adyhryvaje viadučuju rolu ŭ maŭleńni, a pravaje bolš aktyŭna ŭdzielničaje ŭ apracoŭcy vobraznaj infarmacyi.
Prafiesar nieŭrałohii Kalifarnijskaha ŭniviersiteta Brus Miler adznačaje, što paśla paškodžańnia levych łobnych adździełaŭ mozha ŭ niekatorych ludziej niečakana prajaŭlajucca novyja mastackija zdolnaści.
Mahčyma, kali traŭma parušyła pracu levaj łobnaj doli Frajtaha, inšyja niejronnyja sietki atrymali mahčymaść pracavać inakš. Heta mahło spryjać jaho niezvyčajnamu tvorčamu ŭzdymu. Adnak pakul heta tolki hipoteza, a nie dakazanaje tłumačeńnie.
Cikava, što pa miery vyzdaraŭleńnia Frajtaha jaho novyja zdolnaści pačali źnikać. Pamiać i pavodziny viartalisia da normy, zatoje absalutny słych pastupova straciŭsia, a niezvyčajny tvorčy ŭzdym skončyŭsia.
Mužčyna praciahnuŭ składać muzyku, a ŭ 2023 hodzie navat pakinuŭ nastaŭnickuju pracu, kab całkam pryśviacić siabie tvorčaści. Adnak, pavodle jaho ŭłasnaj acenki, nivodzin z paźniejšych tvoraŭ nie paraŭnajecca z tymi, jakija jon stvaryŭ adrazu paśla avaryi.
Ciapier čytajuć
Zamiest pareštkaŭ Vitaŭta za ścianoj Vilenskaj katedry znajšli tolki kuču kamianioŭ. Ale ŭłady Litvy hatovyja vydatkavać na praciah pošukaŭ jašče 1,5 miljona jeŭra
Kamientary
u mienia kstati pośle kovida tožie słuch absolutnyj był. no niedołho. vsieho paru dniej
"Tajamnicu rastłumačyła žonka. Akazvajecca, amal kožnuju noč kala druhoj hadziny Edvard ustavaŭ, moŭčki išoŭ da kampjutara i pracavaŭ nad kampazicyjaj. Ranicaj jon ničoha pra heta nie pamiataŭ."
a mo heta žonka ŭstavała pa načach pamiž try K - Kinder-Kuchen-Kirche
mianiała pampiersy baćkam Edvarda, potym Edvardu
a potym pisAła za Edvarda ŭsie tyja Kampazišn ?
- čitaj po-biełaruski
- tak ty ž nie vsie słova pojmieš
- vsie ravno čitaj po-biełaruski
čitaju..
- tak ja ž etu istoriju znaju. i davno.
- a čto mnie - nie čitať?
- nu nie chočieš nie čitaj