Z USICH STARON

 Z USICH STARON

Mechanizm revalucyi

30 vieraśnia, subota, viečar.

Federalnaja vybarčaja kamisija pryznačaje druhi tur hałasavańnia, u jakim pavinny ŭdzielničać Voisłaŭ Kaštunica dy Słabadan Miłošavič. Kraina adkazvaje na heta strajkami na šerahu pradpryjemstvaŭ. Pasłužlivaje serbskaje “BT” zaklikaje ŭrad zamianić strajkoŭcaŭ biespracoŭnymi ŭciekačami z Kosava.

2 kastryčnika, paniadziełak.

7.00—9.00 Poŭny paraluš hramadzkaha transpartu ŭ serbskaj stalicy — zastrajkavali kiroŭcy, u tym liku i taksisty. Praŭda, tolki na dźvie hadziny, kab nie vyklikać u stalicy poŭnaha chaosu. Aŭtobusy blakujuć masty, vulicy pierakrytyja lehkavikami i kantejnerami dla śmiećcia. Palicyjanty zdymajuć numary z aŭtamabilaŭ, ludzi biasstrašna adkručvajuć numary z palicejskich mašynaŭ.

11.00 Białhradzkija školniki źbirajucca na placach pierad škołaj Śviatoha Savy dy škołaj №6, kab potym dałučycca da studentaŭ, jakija ŭžo mitynhujuć la fakultetu filazofii Białhradzkaha ŭniversytetu. Da ich dałučacca nastaŭniki, jakija ŭčora śledam za svaimi vučniami vyrašyli padtrymać ahulny strajk. Śpiavajučy “Słabadan, uratuj Serbiju dy zabi siabie”, natoŭp (5000 čałaviek) pierakryvaje vulicu Vasina.

13.40 Niekalki tysiač čałaviek iduć maršam u Białhradzie ad płoščy Respubliki da Federalnaha instytutu statystyki, kab zapatrabavać ad jahonych kiraŭnikoŭ abviaščeńnia sapraŭdnych vynikaŭ vybaraŭ. Napieradzie — lidery apazycyi dy barabanščyki. Kala 3500 šachcioraŭ Kałubary čaćviorty dzień strajkujuć pad ziamloj.

Žurnalisty dy inšyja supracoŭniki aficyjnych serbskich medyjaŭ patrabujuć ad svaich kiraŭnikoŭ pačać davać praŭdzivuju infarmacyju. Takuju petycyju padpisvajuć 50 supracoŭnikaŭ białhradzkaj “Palityki” — serbskaha analaha “Sovietskoj Biełoruśsii”.

Miłošavič praz televiziju kaža, što apazycyju apłočvaje NATO, a pierad Kaštunicaj u toj samy čas rasstupajecca kardon specnazu, kab dać jamu parazmaŭlać z šachciorami Kałubary. Kałubarcy sami kormiać tych specnazaŭcaŭ, bo palicejskaje kiraŭnictva zabyłasia vydać im ježu dy vadu. Niebaraki-palicyjanty prosiać šachcioraŭ trymacca da apošniaha. Kaštunica praciahvaje pajezdku pa krainie, a ŭ Švajcaryi zamarožanyja bankaŭskija rachunki nabližanych da Miłošaviča asobaŭ.

3 kastryčnika, aŭtorak.

15.00 U Białhradzie pačaŭsia “padvojny” marš — dźvie hramady pa niekalki tysiačaŭ čałaviek rušyli roznymi šlachami da Federalnaha biuro statystyki dy Juhasłaŭskaha banku, kab raspytacca ŭ kiraŭnikoŭ hetych ustanovaŭ pra ichnyja machinacyi.

16.20 Palicyja spyniaje 5000 studentaŭ dy školnikaŭ u centry Białhradu. Ale ŭ toj ža dzień z kiraŭnictva białhradzkaj palicyi zvalniajucca 92 čałavieki. U 200-tysiačnym horadzie Krahujevacy Kaštunicu vitajuć 55 tysiač mieścičaŭ.

4 kastryčnika, sierada.

Kaštunica admaŭlajecca jechać u Rasieju, bo maje važniejšyja spravy va ŭłasnaj krainie. Palicyja pačynaje prybirać barykady, ludzi sami siadajuć na darohi zamiest mašynaŭ. U vioscy Baśniak ludzi pierakryli most — lehli na im, niahledziačy na zalevu. Palicyjanty pačali źbivać ich dubinkami, ale potym adstupilisia, bo źbiehlisia viaskoŭcy. Vioska taja mitynhuje ŭžo ceły tydzień. Sudździa białhradzkaha municypalnaha sudu Niabojša Simeŭnavič admoviŭsia zasudzić dvuch lideraŭ apazycyi dy adzinaccać šachcioraŭ. Spravu pieradali inšamu sudździu, addanamu režymu. U Białhradzie da viečara mitynhuje kala 100 000 čałaviek.

5 kastryčnika, čaćvier.

Ranica. Z roznych bakoŭ u Białhrad ruchajucca aŭtobusy ź ludźmi. Palicyja nia ŭ stanie ich spynić. Kardony praryvajuć, mašyny, jakimi ŭłady pierakryvajuć šlach da Białhradu, pierakulvajuć. Na aŭto zamiest numaroŭ šyldački z nadpisam “Dzie moj hołas?”. Daŭžynia kalony, što ruchajecca z poŭdnia krainy – kala 50 km. Paśla pieramovaŭ palicyja prapuskaje kalonu ŭ horad.

Razam z usimi strajkujuć 300 supracoŭnikaŭ dziaržaŭnaha telebačańnia. U budynku telecentru znachodzicca palicyja, pierad uvachodam stajać armiejskija džypy. Rasieja praciahvaje padtrymlivać Miłošaviča, ličačy, što pratesty ŭrešcie zachłynucca, jak i ŭ 1997 hodzie.

14.00 Kanstytucyjny sud vyrašaje anulavać vyniki pieršaha turu i pryznačyć pieravybary na nastupny hod, pakidajučy Miłošaviča pry ŭładzie na nieakreśleny termin. Hetaje niečakanaje rašeńnie vyklikaje vybuch abureńnia siarod demanstrantaŭ na vulicach Białhradu.

15.00 Pačynajecca hrandyjozny mitynh pratestu pierad budynkam serbskaha parlamentu. Hienerał Vuk Abradavič pieršym kidaje zaklik uvajści ŭ budynak parlamentu, dzie, pavodle Kanstytucyi, musić adbyvacca prysiaha prezydenta. Para socień zuchaŭ słuchajucca zakliku. Im nasustrač z budynku vyskokvaje 50 palicyjantaŭ. Zzadu hramada razhružaje pryhnany z adnoj ź viosak hruzavik z kamianiami. Kiraŭniki mitynhu prosiać nia kidać kamianioŭ u palicyju. Natoŭp napiraje zzadu na piarednich.

15.50 Ludzi prarvali pieršy kardon i dasiahnuli ŭvachodu ŭ budynak parlamentu. Pramovy pieraryvajucca, płošča adno skanduje “hatoŭ je” — “iamu hamon”. Z Skupščyny vypuskajuć haz, što prymušaje demanstrantaŭ adstupić ź leśvicy na płošču. U bok parlamentu znoŭ laciać kamiani. Dźvie hazavyja šaški traplajuć u siaredzinu natoŭpu, ludzi kryčać “nazad darohi niama!”, a niekalki dziasiatkaŭ samych adčajnych vysadžvajuć dźviery ŭ budynak, z voknaŭ jakoha ŭžo idzie dym. U hety čas na vulicach horadu znachodzicca kala miljona čałaviek.

Hrupa ludziej ź inšaha boku mitynhu kirujecca na šturm budynka televizii, adkul dyktary ŭściaž pieradajuć u eter pra “chaos i biesparadki, arhanizavanyja najmitami Zachadu”. Demanstranty pryhaniajuć vializarny žoŭty buldozer. Mašyna-vołat idzie ŭ nastup. Achoŭniki budynka ŭ adčai vypuskajuć pa bajavym buldozery čarhu z aŭtamata, jakaja, adnak, ničym nia škodzić metalovaj fartecyi. Dźviery i vokny pieršaha pavierchu vybityja, ludzi praź ich załaziać usiaredzinu. Praź niejki čas palicyjanty dobraachvotna vychodziać z telecentru dy pačynajuć bratacca z manifestantami.

17.30 Parlament miescami haryć, pałajuć mašyny, pryparkavanyja la jaho. Padpalvali pravakatary i deklasavanyja elementy siarod samich demanstrantaŭ. Z vakon budynku parlamentu vykidajuć tysiačy biuleteniaŭ dla hałasavańnia dy partrety Miłošaviča — supraciŭ specatradaŭ, što abaraniali jaho, kančatkova zhas. Z budynku vynosiać paranienych demanstrantaŭ i palicyjantaŭ.

17.50 Haryć budynak televizii, jaki ŭžo pakinuła palicyja. Hrupa demanstrantaŭ pa-źviersku źbivaje znojdzienaha kiraŭnika telebačańnia.

18.00 U takich umovach kiraŭniki apazycyi vyrašajuć uziać na siabie adkaznaść za krainu. Hałoŭnyja zadačy — sklikać parlament, jaki pavodle kanstytucyi moža pryniać prysiahu Kaštunicy, nie dapuścić sutyknieńniaŭ siłaŭ pravaparadku z demanstrantami, uniknuć aktaŭ pomsty i rabavańnia ŭ stalicy, pieraniać kiravańnie dziaržaŭnymi srodkami masavaj infarmacyi, nia dać byłomu kiraŭnictvu raskraści dziaržaŭnuju skarbonku, a taksama stvaryć časovy ŭrad i pryznačyć kiraŭnikoŭ Białhradu. Narešcie dazvońvajucca da kiraŭnictva armii. Białhradzkaja televizija tymčasam spyniaje tranślacyju klasyčnaj muzyki. Na ekranach nadpis: “Nadaje svabodnaje radyjo i telebačańnie Serbii”.

18.57 Pažar u parlamencie pahasili. Sotni tysiač ludziej na płoščy čakajuć pramovy novaha prezydenta – Voisłava Kaštunicy.

19.00 Kaštunica źviartajecca da svajho narodu sa słovami: “Heta naš horad, naš Białhrad, naša Serbija i naša pieramoha”. Usiu adkaznaść za apošnija biedy ŭ krainie jon uskładaje na Miłošaviča. “Heta jon pravodziŭ antyserbskuju, a ŭ apošni čas spres praalbanskuju palityku, bo z-za jahonaj palityki zamiežnyja vojski apynulisia ŭ Kosavie, našaj ziamli”. “My ničoha nie patrabujem, nie patrebnyja nam ani Maskva, ani Vašynhton. Serbija paŭstała. Taja Serbija, jakaja razam ź siabroŭskimi narodami Eŭropy — hrekami, francuzami, narvežcami dy inšymi — rušyć u novuju budučyniu, budzie tym, čym zaŭždy była — honaram Eŭropy”. Japiskap Atanasije pieradaje jamu błasłavieńnie serbskaha patryjarcha Paŭła.

21.20 U centry Białhradu 50 bajcoŭ antyterarystyčnaha źviazu palicyi abdymajucca ź mitynhoŭcami, pakidaŭšy šałomy. Prychodziać źviestki pra achviary – pierad budynkam Skupščyny hruzavikom razdušyła dziaŭčynu, stary pamior ad sardečnaha prystupu, bolš za sotniu atrymali roznyja paškodžańni. Robicca viadoma, što Ivan Stambalič, były prezydent Serbii, jaki tajamniča źnik niekalki tydniaŭ tamu, znajšoŭsia ŭ viaźnicy. Nadzvyčajnaja sesija skupščyny Białhradu pryznačaje novaha mera stalicy.

5-6 kastryčnika, noč.

Kaštunica ŭpieršyniu pramaŭlaje na nacyjanalnym telebačańni. Jon vinšuje serbaŭ dy abrynajecca na Miłošaviča, jaki “byŭ zdolny parazumiecca ŭ Dejtanie abo z najhoršymi vorahami našaha narodu, ale niazdolny paraicca z ułasnym narodam, jaki dumaŭ inakš”. Kaštunica kaža, što Serbija zhubić svoj honar, kali zabudziecca na nataŭskija bambardavańni, krytykuje trybunał u Haazie, jaki patrabuje vydačy Miłošaviča.

6 kastryčnika, piatnica.

Rasiejski ministar zamiežnych spravaŭ Ihar Ivanoŭ lacić dachaty, kab pieradać Pucinu słovy Kaštunicy: “Ja hłyboka ŭpeŭnieny, što heta apošni raz, kali mižnarodnaja supolnaść dy siabroŭskija krainy kštałtu Rasiei sprabujuć vyrašać našyja ŭnutranyja prablemy”. Z nabližeńniem viečara tłum na białhradzkich vulicach pakrysie mienšaje. Narod svaju spravu zrabiŭ. Čarha za Kaštunicam.

Padrychtavaŭ
Aleś Kudrycki

Biełaruś dla Miłošaviča — nia schoŭ

Padziei ŭ Serbii kamentuje lider BNF “Adradžeńnie” Vincuk Viačorka

Vincuk Viačorka: Apošnija padziei ŭ Białhradzie mohuć paŭpłyvać na sytuacyju ŭ Biełarusi tolki stanoŭča. Kamentary režymu ŭ styli savieckaje prapahandy razhublenyja j spałochanyja. Najvažniejšyja dla nas tutaka dva momanty: pa-pieršaje – źmieny ŭ psychalohii ludziej, jakija hladziać roznyja kanały j bačać, što nivodzin dyktatar nia viečny j jaho možna pieramahčy: i na vybarach, i na vulicy; pa-druhoje – apošnim prablemnym miescam na karcie Eŭropy zastałasia Biełaruś. Los Miłošaviča maje pakazać eŭrapiejskim palitykam: niama čaho štučna padaŭžać los Łukašenki.

U nas była damova z serbskimi demakratami pra spabornictva – chto raniej adpravić svajho dyktatara. Jany pieramahli. Vinšavańni my pasłali. Naturalna, budziem pilna vyvučać ichny dośvied.

– Ci vierycie Vy ŭ nacyjanalnuju revalucyju – hetkuju, što adbyłasia ŭ Serbii?

– Historyja pa-ŭsiakamu pavaročvajecca, i časam, byvaje, enerhija kancentrujecca ŭ słušny čas i ŭ słušnym miescy. Ale, biezumoŭna, dziela viedamych rys nacyjanalnaha charaktaru našaha narodu mahčymaść paŭtoru serbskaha scenaru ŭ nas mienš praŭdapadobnaja.

– A jakoje palityki možna spadziavacca ad Voisłava Kaštunicy ŭ dačynieńni da Biełarusi?

– Jon nieviadomy palityk, i ŭ razie ź im budzie chutčej varyjant Kučmy – adny lozunhi ciapier, ale karekcyja ŭ bok Eŭropy – zaŭtra. “Sajuzu” ž Biełarusi j Juhasłavii zahadana doŭha žyć.

– A samoj Juhasłavii?

– Praktyčna Juhasłavii ŭžo niama. Zdajecca, što j Čarnahoryja ŭrešcie skarystajecca z realnaha šancu adnavić svaju niezaležnaść. Moža być uźniaty status Vajavodziny da respubliki, kab Serbii było z čaho natchniacca, ale adnaŭleńnia kolišniaje, hetak zvanaje “novaje”, Juhasłavii ŭžo nikoli nie adbudziecca.

– Jak Vy miarkujecie, Biełaruś moža prytulić Miłošaviča?

— Kali ŭciače ŭ Biełaruś, to adrazu pa źmienie sytuacyi ŭ Biełarusi novaja ŭłada zdaść jaho Haaskamu trybunału. Tamu Biełaruś dla Miłošaviča nia lepšy schoŭ.

Upieršyniu za piać hadoŭ jość pradumanaja stratehija j taktyka zadzinočanaj apazycyi. “Marš Svabody–III” byŭ dosyć mocnaj akcyjaj. Zrešty, maršy j akcyi – nie samameta. Hałoŭnaje – finalny vyjhryš, bo ličyć budziem tady, kali Łukašenka sydzie ci nia sydzie. “Marš Svabody – III” byŭ składnikam našaje paŭtarahodniaje kampanii. Nam było važna pravieści jaho mirna j naśmielić ludziej u rehijonach zładzić svaje masavyja akcyi. 8 kastryčnika adbyłasia jakasna novaja padzieja: u 22 haradoch synchronnyja akcyi roznaha kštałtu pad ahulnym tytułam “Usiebiełaruski Marš Svabody”. 14 kastryčnika, u subotu, što papiaredničaćmie łukašenkaŭskamu vybarčamu farsu, my zładzim u Miensku akcyju pad nazovam “Zaŭtra – bajkot”. Zbor a 15-j hadzinie la hałoŭnaha ŭvachodu ŭ Akademiju Navuk.

Hutaryŭ Viktar Muchin