У архівах знайшлі згадку пра асабістага кракадзіла князя Радзівіла
Гомельскі гісторык Яўген Малікаў знайшоў у польскіх архівах сведчанне пра цмока. Дакладней, пра кракадзіла падканцлера ВКЛ і старасты Гомельскага, князя Міхала Казіміра Радзівіла. Магнат у адным з дакументаў XVII стагоддзя ў перапісцы з замежнымі купцамі просіць набыць для яго незвычайны тавар: «На кракадзіла з вялікай чакаю нецярпілівасцю». На сваёй старонцы ў фэйсбуку даследчык апублікаваў эсэ пра экзатычную жывёлу, піша «Штодзень».
«Паўтара года перабіраю ў польскіх гістарычных архівах паперы старажытных беларускіх радоў у пошуках згадак пра Гомельшчыну. Дабраўся да Радзівілаў. І тут …
Пачатак 1670-х гг. Князь Міхал Казімір Радзівіл — падканцлер ВКЛ, гетман польны Літоўскі, а з нядаўняга часу таксама і стараста Гомельскі, Прапойскі ды іншы, перапісваецца са сваёй даверанай асобай (невядомай) па гандлі з Гданьскам і галандскімі купцамі таварамі, вырабляемымі ў яго шматлікіх уладаннях. Пасля пераліку аб’ёмаў пастаўляемых тавараў, князь пералічвае і тыя рэчы, якія просіць набыць для яго за атрыманыя грошы — кунтушы, срэбра, каштоўныя камяні (буйныя!), шпалеры, нешта з індыйскіх тавараў. І, між іншым, паведамляе — «Na Krokodyla z wielką czekam inpaciencyą» — «На кракадзіла з вялікай чакаю нецярплівасцю».
Хм… Ну што, у XVI ст. Радзівілы трымалі львоў, а ў XVIII ст. яны рассякалі па Нясвіжы на вярблюдах — аб тым было вядома ўжо даўно. А вось пра асабістага кракадзіла яшчэ не ведаў…
Цікава, а ці не прывозіў, выпадкам, князь Міхал Казімір Радзівіл свайго кракадзіла ў Гомель — так бы мовіць, для лепшай нагляднай пераканаўчасці моцы яго княжай улады для мясцовых падданых яго Гомельскага староства — нядаўна набытага ў вялікага харужага ВКЛ і рэчыцкага старасты Жыгмунта Адама Слушкі? Гучыць, канешне, трохі абсурдна, але калі ж, усё-ткі, дапусціць, што гэта было праўдай, то тады становіцца абсалютна зразумелым, адкуль жа ў драўлянай (і не толькі) архітэктуры Гомеля і наваколляў так пашырыўся матыў цмока… Не верыце? Дык глядзіце фотаздымкі! Можна было б дабавіць яшчэ фота з Добруша, Рэчыцы, Васілевіч, але абмяжуемся покуль толькі двума з Гомеля», — напісаў гісторык.
Цяпер чытаюць
Беларускую мову на ЦТ выбірае ўсё меншая доля выпускнікоў школ. Калі 20 гадоў таму яе здавала амаль палова, цяпер — толькі кожны шосты7
Каментары