«За дзень атрымліваю ад 200 да 1 200 BYN». Пра сваю працу расказаў прамысловы альпініст
Раман у прафесіі ўжо 17 гадоў. Ён праводзіў работы на высокіх і значных пунктах горада: будынках Нацыянальнага алімпійскага камітэта, Нацыянальнай бібліятэкі, рэзідэнцыі Лукашэнкі і іншых. Мужчына нават спускаўся Дзедам Марозам у вокны да дзетак. Але за рамантыкай вышыні хаваецца цяжкая праца, сезоннасць заробкаў, траўмы і пастаянная барацьба з несумленнымі заказчыкамі. Журналіст выдання Myfin даведаўся, колькі рэальна зарабляюць прамысловыя альпіністы ў Беларусі, чаму нельга працаваць без дамовы і з якімі рызыкамі даводзіцца сутыкацца.
Як усё пачыналася
Раману зараз 42 гады. Па адукацыі ён інжынер-хімік-тэхнолаг. Нарадзіўся ў Салігорску, пасля ўніверсітэта два гады адпрацаваў на «Беларуськаліі», затым адслужыў у арміі. Звыклае жыццё змяніла каханне: ён пазнаёміўся з дзяўчынай з Мінска, стала зразумела, што жыць у розных гарадах не варыянт. Вырашыў ехаць у сталіцу. У прамысловы альпінізм прыйшоў не «з вуліцы», а з экстрыму.
«У 2008 годзе, калі мне было 25 гадоў, мы актыўна займаліся роўпджампінгам — скокамі з вяроўкай. У нас была свая каманда, мы ведалі ўсё пра вузлы, карабіны і страхоўку. Аднойчы знаёмыя атрымалі заказ на фарбаванне вышак сотавай сувязі, а людзей не хапала — запрасілі мяне. Прыйшлося хутка адвучыцца [перападрыхтоўка па прафесіі рабочых на працягу 2 тыдняў. — Заўв. Myfin] у інстытуце МНС пад Барысавам, атрымаць «корачку» і выйсці на працу. Так хобі стала прафесіяй».
Уваход у прафесію — ад 4 500 BYN
Многія думаюць: адвучыўся на месячных курсах, купіў вяроўку і пайшоў зарабляць мільёны. Раман разбурае гэты міф. Парог уваходу зараз высокі:
Навучанне. Курсы прамальпа каштуюць каля 400 BYN. Але альпіністам плацяць не за ўменне боўтацца на вяроўках, а за навыкі аздаблення, тынкоўкі, зваркі і г.д. Таму прыйдзецца пастаянна праходзіць прафесійныя курсы, каб расці.
Рыштунак. Калі груба падзяліць увесь рыштунак на «эканом», «стандарт» і «люкс», то ўкамплектаваць сябе на ўзроўні «стандарт» каштуе каля 3 500 BYN.
Расходнікі. Неабходна прыкладна 100 метраў вяроўкі, якая каштуе ад $1,5 за метр. А яе можна «забіць» за адзін заказ, калі працаваць на афарбоўцы фасада або парэзаць аб востры адліў. Ёсць і іншыя дробныя расходнікі: пальчаткі, адзенне і г.д.
«Калі ты хочаш займацца арбарыстыкай, рыхтуйся да выдаткаў на бензапілы, аўтавышкі, здрабняльнікі пнёў».
«Праца са сваім рыштункам — гэта ўжо ўзровень невялікага бізнэсу. Калі хочацца ашчадзіць і ў вас нуль вопыту, можна ўладкавацца ў фірму, якая выдае ўсё неабходнае. Але, як правіла, заробак там на парадак меншы».
Заробкі: ад 100$ за змену да жудаснага дэмпінгу ў два разы
Раман расказвае, што на старце яго кар’еры, у 2008-м, прамысловыя альпіністы лічыліся элітай. Прафесіяналаў было мала, плацілі шмат. Яны нават не глядзелі на аб’екты, дзе стаўка была меншая за $100 за змену (6 гадзін). Маглі прыехаць, за пару дзён зарабіць месячны заробак рабочага з завода і паехаць у горы.
— Цяпер сітуацыя змянілася. Рынак перанасычаны. Калі прафесія стала набіраць папулярнасць, у яе прыйшлі людзі «з вуліцы». Хутка атрымалі «корачку» і давай падпрацоўваць на выхадных, пасля асноўнай працы. Для мяне альпінізм — гэта адзіны хлеб, які мяне корміць. А для іх — «халтура». Ім на асноўнай працы плацяць заробак, таму яны гатовыя лезці на сцяну і за 100 рублёў у дзень.
— Колькі можна зарабіць зараз?
— Адэкватная стаўка за змену вопытнага спецыяліста — ад 350 BYN. Я за дзень магу атрымаць ад 200 до 1 200 BYN. Пры гэтым твой месячны заробак напрамую залежыць ад колькасці адпрацаваных гадзін, без верхняй мяжы. Трэба разумець, што гэта не «чыстыя» грошы. Заўсёды нейкая частка сыходзіць на расходнікі, і палічыць дакладную суму цяжка.
Раман прыводзіць цікавы прыклад дэмпінгу ў прафесіі. Аднойчы яго камандзе прыйшоў заказ на знос вялікай цаглянай вежы за $23 000. Ужо рыхтаваліся заключаць дамову, і раптам заказчык адмовіўся — сказаў, што знайшоў падрадчыкаў танней. Як высветлілася пазней, тыя самыя людзі «з вуліцы» прапанавалі выканаць аналагічныя работы за 10 тысяч.
Пра важнасць працаваць афіцыйна
Па словах Рамана, прамысловы альпінізм — сфера, дзе «кідаюць» часта, асабліва калі працаваць без дакументаў. Раман — «іпэшнік», заўсёды заключае дамову падраду, але нават гэта не заўсёды ратуе на 100%.
«У нас была гісторыя з адной вядомай кампаніяй. Узімку яны папрасілі тэрмінова пачысціць дахі ад снегу. Сума была прыстойная, каля $10 000 на брыгаду. А потым пачалося: «Грошай няма, пачакайце». У такіх выпадках застаецца толькі падаць у суд. Я яго, натуральна, выйграў, але нават з гэтым нам вярталі доўг два гады. Сваіх хлопцаў я разлічыў з асабістай кішэні адразу, а сам сядзеў у мінусе».
Энергіі на выбіванне сваіх жа грошай ідзе больш, чым на саму працу. У гэтым годзе сітуацыя паўтарылася з буйным збожжавым комплексам.
«Мы зрабілі работу ў чэрвені. Яны просяць пачакаць месяц. Потым яшчэ. У кастрычніку я стаміўся ад «заўтра» і адправіў дасудовую прэтэнзію. Мне адразу ж патэлефанавалі і сказалі, што сёння вышлюць грошы».
Асноўны працоўны перыяд — ад ранняй вясны да позняй восені
Раман працуе не дзеля кар’еры, а дзеля ладу жыцця. Яго жонка таксама любіць турызм, паходы, таму нават нараджэнне сына не спыніла іх цягу да падарожжаў. Наадварот, яны сталі браць малога з сабой у самыя суровыя ўмовы.
«Да трох гадоў у сына на рахунку было ўжо 22 наведаныя краіны. У Ісландыі мы жылі ў палатках пры тэмпературы мінус 9 градусаў, а яму было ўсяго 2,5 года. Цягалі з сабой дзіцячае харчаванне, падгузнікі. У Арменіі я з ім за спінай прайшоў горны маршрут 1‑й катэгорыі складанасці. У мяне ёсць спецыяльная пераноска фірмы Osprey, у якой дзіця сядзіць як у заплечніку».
«Мы не падымаліся з дзіцём вышэй за 2 500 метраў, каб не было гіпаксіі, а загартоўка атрымалася выдатная».
Такі графік жыцця магчымы дзякуючы сезоннасці працы альпініста: з ранняй вясны да позняй восені ты працуеш, зімой — займаешся сабой. Вядома, праца знаходзіцца і ў мінусавую тэмпературу: унутранае аздабленне будынкаў, чыстка снегу з даху. Але сезонны заробак дазваляе рабіць працяглы перапынак, і многія так робяць.
Быў выпадак, калі зімой мужчына ўдзельнічаў у дабрачыннай кампаніі.
Смяротна небяспечная прафесія
Раман запэўнівае, што рызыка нешта сабе пашкодзіць імкнецца да нуля. З адной вялікай агаворкай: калі бездакорна прытрымлівацца тэхнікі бяспекі.
Бываюць сітуацыі, якія немагчыма прадказаць.
«Гэтай восенню ў Беларусі на працы загінуў наш калега, 43‑гадовы мужчына, а ў яго дома засталіся дзве непаўналетнія дочкі і жонка. У нас шчыльнае кам’юніці, мы кінулі кліч па чатах, скінуліся грашыма. Адзін хлопец нават узняў тэму на расійскім форуме, арганізаваў збор дапамогі, і агульнымі сіламі сабралі нешта каля 120 тысяч расійскіх…»
У любым выпадку Раман не шкадуе пра выбар прафесіі. Калісьці ён прыходзіў сюды па свабоду, якую давалі сезоннасць і высокі заробак. Цяпер рынак прасеў, падаткі выраслі, але «дух» свабоды застаўся. І ён працягвае працаваць для жыцця, а не жыве дзеля працы.
«Стабільна 2‑3 выпадкі ў год, калі я на мяжы смерці». Просты хлопец з вёскі «захварэў» на альпінізм і змог зрабіць з хобі бізнэс
Кіроўца-міжнароднік, лекар у прыватную клініку і майстар манікюру. На якіх работах беларусам гатовыя плаціць ад 1000 даляраў на месяц
«Усведамляю, што магу стаць першай беларускай, якая наведае ўсе краіны свету». Падарожніца з Мінска размаўляе на 8 мовах і марыць пражыць 200 гадоў
Каментары