Беларус атрымаў у Польшчы міжнародную абарону, але ездзіць на радзіму

Кірыл расказаў Most, навошта вяртаецца дадому, ці не баіцца і ці не адчувае згрызотаў сумлення.

У жніўні 2020 года Кірыл удзельнічаў у мірных акцыях пратэсту ў Беларусі. Пасля адной з іх яго затрымалі. Суд прызначыў яму 14 сутак адміністрацыйнага арышту, якія, паводле слоў мужчыны, ён правёў на Акрэсціна.

Восенню 2020 года Кірыл прыехаў у Польшчу. Праз некалькі месяцаў атрымаў дадатковую абарону — адну з формаў міжнароднай абароны. Яе прадастаўляюць замежніку, які не адпавядае ўмовам атрымання статусу бежанца, але ў выпадку вяртання ў краіну паходжання можа сутыкнуцца з рэальнай рызыкай сур'ёзнай шкоды — напрыклад, катаванняў, бесчалавечнага або зняважлівага абыходжання ці пакарання.

Некалькі гадоў Кірыл у Беларусь не ездзіў.

Знаёмыя з'ездзілі — усё было нармальна

Думка пра вяртанне з'явілася ў Кірыла, калі ён даведаўся, што некаторыя яго знаёмыя, у якіх таксама ёсць міжнародная абарона, ездзілі ў Беларусь і шчасліва вярнуліся.

— Яны паспяхова з'ездзілі. Я стаў цікавіцца гэтай тэмай, таму што хацеў наведаць сваякоў, — расказвае Кірыл.

Перад першай паездкай ён высветліў, што яго няма ў беларускім і расійскім вышуку. Затым стаў распытваць знаёмых пра магчымыя маршруты.

Непасрэдна з Польшчы ў Беларусь Кірыл ехаць не хацеў. У першы раз ён адправіўся з Польшчы на аўтобусе ў Чэхію. Адтуль дабраўся самалётам да Тбілісі, затым паляцеў у маскоўскі аэрапорт Унукава.

З Масквы наземным транспартам прыехаў у Беларусь, а затым — у родны горад у Беларусі. Такі маршрут заняў у яго каля сутак.

Кірыл прызнаецца, што перад першай паездкай нерваваўся. Асабліва перажываў падчас праверак дакументаў пры пасадцы ў самалёт. Банкаўскай карткай у Беларусі ён стараецца не карыстацца.

З сабой бярэ наяўныя еўра, ужо ў Беларусі мяняе іх і разлічваецца наяўнымі. Тэлефон Кірыл бярэ свой, але перад паездкай, паводле яго выразу, чысціць яго. Што менавіта выдаляе з прылады, ён не ўдакладняе.

Нягледзячы на асцярогі, першая паездка прайшла без здарэнняў. Аналагічным маршрутам Кірыл вярнуўся ў Варшаву.

Пазней ён з'ездзіў у Беларусь яшчэ раз — на гэты раз праз Турцыю. Гэтая паездка таксама прайшла без праблем. Знаёмыя расказвалі яму і пра маршрут праз Казахстан, але сам Кірыл яго пакуль не спрабаваў.

«А за што мяне павінны пазбавіць?»

Магчымасці пазбавіцца міжнароднай абароны з-за паездак у Беларусь Кірыл не разумее.

— А за што мяне павінны пазбавіць? Калі ёсць такая магчымасць і гэта ніхто не кантралюе, чаму гэтага павінны пазбаўляць? — кажа ён.

Пры гэтым непасрэдна праз польска-беларускую мяжу Кірыл не ездзіць. Ён тлумачыць, што ўсё яшчэ асцерагаецца новага пераследу ў Беларусі і таму не хоча рызыкаваць.

Калі пра паездкі даведаюцца

Міграцыйная юрыстка Ірына Варачкова кажа, што паездкі могуць стаць падставай для пачатку працэдуры пазбаўлення міжнароднай абароны.

— Калі цяпер даведаюцца, то могуць распачаць вытворчасць аб пазбаўленні міжнароднай абароны, — кажа яна.

Гэта не азначае, што пасля выяўлення паездкі чалавек аўтаматычна пазбавіцца дадатковай абароны. Польскае заканадаўства прадугледжвае яе пазбаўленне, у прыватнасці, калі абставіны, з-за якіх абарона была прадастаўлена, спыніліся або змяніліся настолькі, што яна больш не патрабуецца. Прычым змены павінны быць істотнымі і працяглымі.

— То-бок у выпадку Кірыла польскім уладам давялося б ацэньваць абставіны яго справы і вырашаць, ці захоўваюцца падставы для прадастаўленай яму абароны, — дадае яна.

Пра паездкі могуць спытаць і праз гады

Юрыстка кажа, што ёсць і яшчэ адзін момант, які Кірыл, падобна, не ўлічвае.

Чалавек, які бесперапынна знаходзіцца ў Польшчы ў сувязі з прадастаўленнем дадатковай абароны не менш за пяць гадоў, пры выкананні астатніх умоў можа прэтэндаваць на пастаянны дазвол на жыхарства — pobyt stały.

У афіцыйнай заяве на pobyt stały ёсць асобны раздзел «Замежныя паездкі і знаходжанне за межамі тэрыторыі Рэспублікі Польшча за апошнія пяць гадоў». Трэба ўказаць краіну і перыяд знаходжання.

— Там падаеш усе паездкі за пяць гадоў і падпісваеш, што папярэджаны аб крымінальнай адказнасці, — кажа Ірына Варачкова.

Паводле яе слоў, сляды паездак могуць заставацца і ў іншых месцах — напрыклад, у тэлефоне або банкаўскіх аперацыях.

«Кожны павінен думаць сам пра сябе»

Калі размова з Кірылам заходзіць пра тое, ці не адчувае ён згрызотаў сумлення з-за таго, што такія гісторыі, як у яго, могуць узмацняць недавер польскай сістэмы да кейсаў іншых беларусаў, ён спачатку не разумее пытання.

— Кожны павінен думаць сам пра сябе, — кажа ён затым.

Распавяданне пра тое, што для некаторых беларусаў вяртанне дадому сапраўды звязана з рызыкай затрымання і крымінальнага пераследу, а гісторыі атрымальнікаў абароны, якія добраахвотна ездзяць у Беларусь, патэнцыйна могуць выклікаць дадатковыя пытанні пры разглядзе іншых заяў, прымушаюць хлопца задумацца.

— Ну так, — адказвае Кірыл.

У 2027 годзе паедзе па пашпарт

Але спыняцца Кірыл не збіраецца. У пачатку 2027 года ён плануе чарговую паездку ў Беларусь: у яго заканчваецца тэрмін дзеяння беларускага пашпарта, і мужчына хоча атрымаць новы.

Кірыл ведае пра тое, што чалавек з дадатковай абаронай у Польшчы можа атрымаць польскі праязны дакумент замежніка. Але такая магчымасць яго не задавальняе.

— Праязны дакумент дзейнічае год. Паводле слоў знаёмых, яго цяпер даводзіцца доўга чакаць. У Беларусі ж пры паскораным афармленні я разлічваю прыкладна за два тыдні атрымаць пашпарт, які будзе дзейнічаць дзесяць гадоў, — тлумачыць хлопец.

• 1
• 4
• 1
• 15
• 0
• 0
• 1
• 0