Daviedka nacyjanalista

A chto tam i dzie?

Niedzie hod tamu ŭ nas ź Juryjem Zisieram adbyłasia nievialikaja dyskusija na temu nacyjanalizmu. Nu takaja, dydaktyčnaja: što takoje dobra i što takoje kiepska. Važnaść hetaj razmovy dla mianie była ŭ tym, što na momant našaj sustrečy ja i zabyŭ, što bazavyja paniaćci, jakija nibyta i nie patrabujuć abmierkavańnia, taksama varta ŭmieć dakazvać ci prynamsi źviazna vykładać.

Vy, pamiataju, mocna ździvili mianie adkazam na pytańni čytačoŭ «Našaj Nivy», skazaŭšy, što varta zamianić hierb «Pahonia» ŭ intaresach brendynhu, bo ŭ Litvy taki samy, a heta nie kamilfo.

Pamiataju, ja jašče padumaŭ, što vy b, napeŭna, nie stali mianiać svaju mamu na jakuju-niebudź inšuju, navat u tym vypadku, kali b u jaje znajšoŭsia dvajnik. Padumaŭ, ale pramaŭčaŭ. A paśla, viedajecie, toje dy sioje. Ździŭlaŭsia niekatorym vašym učynkam i statusam, kali vy vystupali ad imia biełaruskaha hramadstva i tut i tam. Chadzili na sustreču z tym, kaho vy nazvali «lidaram nacyi», i radavalisia mudraści nievialikich porcyj kavy na pryjomie, dobrym prybiralniam i machrovym ručnikam.

Pra Majdan kazali, što tam usich, umoŭna kažučy, padmanuli.

A voś niadaŭna pra ŭšanavańnie pamiaci Žyźnieŭskaha ŭ Kurapatach vy skazali, što «apłakvajuć bamža» i što «BT adpačyvaje».

Budziem spraviadlivymi. Vy praź niekalki hadzin udakładnili, što dumku sfarmulavali niekarektna, a karektna budzie tak: zabitaha vam škada, ale ikonu ź jaho rabić nie varta. Nie ŭpeŭnieny, što «ŭdakładnienaja» dumka maje suviaź z papiaredniaj, ale viedajecie jakaja štuka, ja, naprykład, taksama dumaŭ, što ikonu rabić nie varta. Ale, padumaŭšy tak, ja adrazu vyrašyŭ: nu i zatknusia. Pamaŭču. Chaj tyja ludzi, dla jakich heta važna, ušanujuć jaho pamiać. Kali treba — chaj u Kurapatach. Ja daloki ad zajavaŭ, što ŭšanavańnie pamiaci zabitaha chłopca niejak moža źniavažyć kurapackija kryžy.

Darujcie mnie taki piersanalizavany ŭstup zdalok, ale sens u im voś jaki. Nacyjanalizm, u jakim vy bačycie pahrozu, — heta toje pačućcie «nieabyjakavaści i zacikaŭlenaści», jakoje, budučy častkaj hramadzianina, daje jamu prava vykazvacca z taje pryčyny, što vykazvacca naohuł varta tolki pa tych pytańniach, jakija tabie nieabyjakavyja.

Dumajecca, što tyja, chto demanizuje nacyjanalistaŭ, prosta achoŭvajuć svajo imknieńnie realizoŭvać «śfieryčnyja pravy idealna-pruhkaha kasmapalita ŭ vakuumie». U adryvie ad kantekstu. Źnieści pomnik architektury, kab zabiaśpiečyć zručny padvoz žratvy ŭ sielpo, — voś u čym mietafaryčnaja sutnaść pazicyi nieemacyjanalnaha prahmatyka. Usie hetyja BAMy, piacihodki, novyja hienieracyi «rabočych lu-dziej», internacyjanał, «adračomsia ad śvietu staroha», kłasavaje mastactva i adna mova na ŭsich: usio adtul. Adtul, dzie niama miesca nacyjanalizmu. Adna prahmatyka. 

Malisia ž, babulka, da boha, kab ja prosta nikoli nie byŭ!

A pra nacyjanalizm hety pačvarny ja dumaju i čuju ŭsialakaje hadoŭ ź dziesiaci. Chto taki biełaruski nacyjanalist? U čym jaho strašnaja škoda i čamu tak ad hetaha nacyjanalizmu zaścierahajuć? Usie ž my, nacyjanalisty, sutykalisia z «nie daj boh, trym-tym-tym, «jany» pryjduć da ŭłady».

Vo jak. Nie daj boh…

— A chto hetyja «jany»? I što strašnaha zdarycca?

— Dy vy ž i sami razumiejecie, što vy tut razvodzicie demahohiju.

Biełaruski nacyjanalist — abjekt damoŭlenaści. Kali jaho abmiarkoŭvajuć dva «nienacyjanalisty», to ichny kansiensus u tym, što nacyjanalist — heta ŭsio, što ŭ stanie naradzić ich kalektyŭnaja fantazija. Akreślivać nacyjanalista tezisna nie treba. Jon — naš babaj.

Biełaruskija nacyjanalisty supracoŭničajuć (jak usie viedajuć) z fašystami, a pa sutnaści imi i jość, jany (usie my pamiatajem) vyvozili bosych ruskamoŭnych žančyn z małymi dziećmi ŭ marazy da rasijskaj miažy. Jany (nie sumniavajemsia) hatovyja padniać jaŭrejskaje pytańnie i (sami viedajecie jak) vyrašyć. A jašče «nacyjanalizm — apošni prytułak niahodnika». Nu! Praŭda, Džeksan kazaŭ kankretna ab praktycy vysyłać anhielskich źniavolenych na fłot — to bok praktyku zapisvańnia ŭsialakaha čałaviečaha śmiećcia ŭ apiryšča dziaržavy, a ŭ aryhinale kazaŭ i nie pra nacyjanalizm, a pra patryjatyzm. Nu i što z taho. Hučyć jomista.

Nacyjanalist — adna štuka, patryjot — try štuki

Na pieršy pohlad što kiepskaha ŭ tym, kab niejkim słovam abaznačać umoŭnaha šyzika «ad nacyi»? Dy ničoha. Pytańnie ŭ tym, jakaja ŭ jaho alternatyva. Dapuścim, šyzik — heta adchileńnie. Tady jak nazvać narmalnaha? U Biełarusi jon nazyvajecca patryjotam.

— Vy chto?

— Ja — patryjot.

— A chto taki patryjot?

— Toj, chto lubić radzimu!

— A chto taki tady nacyjanalist?

— Dy vy ž i sami razumiejecie, što vy tut razvodzicie demahohiju.

Prablema ŭ tym, što patryjotami ŭ nas nazyvajucca ŭsie astatnija, chto nie «nacyjanalist». Patryjotami ličać siabie ŭsie ludzi, jakija prosta źviazvajuć svaju budučyniu ź Biełaruśsiu, i navat častka tych, chto nie źviazvaje. U nas usia kraina ŭ haŭnie, i ŭsie, kudy ni pluń, patryjoty i «volna dychajuć».

Patryjotaŭ u nas pa typažach — štuki try.

Pa-pieršaje, biełaruskimi patryjotami niaźmienna nazyvajuć siabie ludzi, jakija padtrymlivajuć toje, što nazyvajecca ŭ nas «kursam prezidenta». Ale pakolki prezident mianiaje kurs z zajzdrosnaściu mietranoma i pry hetym nie stračvaje ich lubovi, jość mierkavańnie, što «patre» takija patryjoty ŭsprymajuć dastatkova litaralna. Asablivaściu biełaruskaha patre-jota jość toje, što jon amal abaviazkova nie viedaje ni biełaruskaj movy, ni biełaruskaha minułaha, zatoje vielmi dakładna ŭjaŭlaje sabie biełaruskuju budučyniu.

Druhi typ — ludzi, jakija «kurs prezidenta», naadvarot, nie padzialajuć i mienavita ŭ hetym bačać svaju karysnaść dla Biełarusi — nie lubić Łukašenku. Ich luboŭ da radzimy vyjaŭlajecca najpierš u tym, što jany majuć peŭnuju palityčnuju pazicyju. Zvyčajna heta imknieńnie da jeŭraintehracyi, jakaja nie razhladajecca imi ŭ miežach metazhodnaści dla krainy, bo siabie jany bačać u pierśpiektyvie jak hramadzianaŭ Jeŭropy, a nie Biełarusi. To bok Biełaruś — toje, pra što im davodzicca dumać, a nie toje, pra što im dumać chočacca. Da biełaruskaj historyi jany zvyčajna staviacca pabłažliva, bo «nas usio adno čakaje ahulny jeŭrapiejski śvietły dom», movu viedajuć słabavata ci nie viedajuć zusim, ale hanaracca tym, što pavažajuć čužoje prava na joj razmaŭlać.

Nu, i treciaja hrupa — ludzi, što «tut žyvuć» i «lubiać». Im padabajecca pryroda, u ich jość lubimy futbolny kłub, tut ich siabry, blizkija, dom i praca. Ich hramadzianskaja aktyŭnaść moža być roŭnaj nulu, ale chto my takija, kab nazyvać ich niepatryjotami?

Dyjahnaz, patre!

Takim čynam, vidavočna, što dla biełaruskaha patryjota nieabaviazkovaje viedańnie biełaruskaj movy, kultury i historyi. Akramia taho, nie jość nieabchodnaj i najaŭnaść niejkaj palityčnaj pazicyi. Inakš kažučy, patryjot moža być poŭnaściu ruskamoŭnym žycharom Biełarusi z nulavymi viedami pra kulturny kampanient krainy i nulavoj ža pazicyjaj pa samych važnych palityčnych pytańniach žyćcia krainy.

Nacyjanalista takim ujavić naŭrad ci mahčyma. Značyć, adzinaje, što my možam dakładna śćviardžać pra nacyjanalista, — heta toje, što jon — čałaviek, u žyćci jakoha istotnymi kampanientami jość biełaruskaja mova, kultura, historyja i palityka, i hetyja kampanienty jon hatovy aščadžać i baranić.

Słava nacyi i farel!

Voś usie pryvodziać u prykład tyja nacyi, hramadzianie jakich umiejuć adno adnamu dapamahać i doma, i na čužynie. Jaŭrei, armianie, kitajcy i h.d. Jany adno adnaho ciahnuć-paciahnuć i taki vyciahnuć. Zajzdrosnaja jakaść. A biełarusy nibyta takoj ułaścivaści nie majuć. U nas, jak pryniata ličyć, chaty z kraju, čarka i skvarka i aby nie było vajny. I vialikaja prablema takoha abahulnieńnia ŭ tym, što jano vyvodzicca nie na bazie pradstaŭnikoŭ nacyi, a na bazie ludziej, jakija žyvuć pobač ź imi. Heta toje samaje, što vyvučać kita, daśledujučy nie kita, a, skažam, vusanohaha račka na toj padstavie, što račok usio žyćcio pravodzić pobač z kitom i za jahony košt charčujecca. Čałaviek, jaki idzie na mitynh, kab abaranić svoj ściah, jaki dakładna viedaje, što jaho buduć bić i što jon nie moža pieramahčy, — dzie, jak vy dumajecie, jaho chata adnosna kraju?

Biełarusy, jakija razmaŭlajuć pa-biełarusku, naprykład, u značna bolšaj stupieni schilnyja da ŭzajemadapamohi. Jany ŭnutry našaj vialikaj krainy ŭjaŭlajuć saboj nievialiki, ale źjadnany narod. Mnie daišniki, viedajecie, za apošnija paru hadoŭ štrafaŭ užo naprabačali baksaŭ na dźvieście. Prosta tamu, što moj biełaruskamoŭny markier pakazaŭ im, što ja «svoj». Mienavita tamu naš patryjatyčny «vusanohi račok», jaki da bližniaha stavicca, jak da naboru białkoŭ, źniavažliva nazyvaje biełaruskamoŭnaha «nacyjanalistam» u značeńni «fašysta», prosta pačuŭšy jaho na vulicy. Patryjot ličyć, što ŭ hetym užo i skład złačynstva, i prysud. Nu, što skazać. Biełarusy (biełaruskamoŭnyja i častka ruskamoŭnych) — sapraŭdy nacyjanalisty. Ale heta nie dyjahnaz. Heta vartaść. Heta — honar i naša apošniaja nadzieja.

Pytańnie prostaje: chto dla našaj krainy bolš kaštoŭny? Naš umoŭny patryjot, jakomu ŭ nas paŭsiul daroha, ci naš umoŭny nacyjanalist, prychodam jakoha da ŭłady pryniata pužać?

Zrazumieła, što z punktu hledžańnia zakanadaŭstva hałasy abodvuch hetych umoŭnych ludziej tojesnyja. Jany ŭ našym sacyjalistyčnym śviecie majuć adnolkavyja pravy. I toj, jakoha «eta vaša palicika nie incirysujet», i toj, jaki dakładna viedaje, kudy i jak pavinna ruchacca jaho kraina. Zakon nie turbuje vaš unutrany śviet. Zakon turbuje fakt najaŭnaści ŭ vas pašparta. Pryjechaŭ u Biełaruś, atrymaŭ pašpart — chierak! I ty ŭžo biełaruski patryjot. Naprykład, z tych patryjotaŭ, jakija prosta «za ŭłaść». Tamu ja vam raskažu voś što.

5 śniežnia, darahija čytačy, u Izraili byŭ mitynh. Tam nielehalnyja emihranty z Erytrei (u jakoj samaje stanoŭčaje, zhodna z nacyjanalnym aniekdotam, — analiz na VIČ) i Sudana ŭ kolkaści ažno 15 tys. arhanizmaŭ zładzili — što b vy dumali — zabastoŭku!

A chacieli nielehały (ja cytuju) «troch prostych rečaŭ». Jak skazaŭ najaktyŭniejšy čorny aktyvist z tvaram, skažonym ad hnievu: «pierastać stavicca da nielehałaŭ jak da złačyncaŭ», vypuścić zatrymanych nielehałaŭ z turmy i dać im status biežancaŭ. Vo jak! Vinavatyja ŭ złačynstvie, a mienavita ŭ nielehalnym pierasiačeńni miažy z boku Jehipta, patrabujuć nie stavicca da ich jak da złačyncaŭ, a apłacić ich pražyvańnie i dać u pierśpiektyvie roŭnyja ź jaŭrejami pravy.

Štuka ŭ tym, što, pakrysie zasialiŭšy paŭdniovy Tel-Aviŭ, jany zrabili hetaje miesca niebiaśpiečnym. Seksualny hvałt staŭ tam spravaj zvyčajnaj. I biednyja jaŭrei vymušanyja byli navat pabudavać ścianu ŭzdoŭž miažy, kab abaranicca ad ludziej, jakija, mahčyma, praz peŭny termin stanuć izrailskimi patryjotami. Praŭda, jość adna akaličnaść, jak skazaŭ mnie adzin moj znajomy ź Izraila: «Tut nie niehry, tut afra-afrykancy, a voś dla ŭsich biełych jość adna nazva va ŭsich afrykanskich movach — muzunhu, prykładna anałahičnaje słovu «žyd» u ruskaj movie dla habrejaŭ». Jak biełaruskija patre-joty nazyvajuć nas «opami», «nacyjanalistami», «fašystami», «piataj kałonaj» i h.d., tak čornyja nieafity buduć nazyvać sapraŭdnych hramadzianaŭ Izraila «muzunhu» i radavacca svaim roŭnym pravam.

Na pamiać haspadyni: kali vy chočacie ŭbačyć takoha čałavieka ŭ Biełarusi — pašukajcie siarod vajskoŭcaŭ na piensii, jakich u nas dafiha. I z pašpartami i z łakaničnymi dumkami ŭ hałavieškach. Ja padčas nazirańnia na vybarach bačyŭ adnaho takoha, jaki ŭčyniŭ na vybarčym učastku deboš, bo ŭ śpisie kandydataŭ u prezidenty «na našaj ruskaj ziamli» nie znajšoŭ Pucina.

Ci nie padajecca vam, kali b mihranty z Erytrei lubili svaju krainu bolej, čym žadańnie hvałcić izrailskich žančyn, jany b zajmalisia najpierš adnaŭleńniem ułasnaj baćkaŭščyny, a nie daviadzieńniem da ručki čužoj? Kali b jany sami byli nacyjanalistami svajoj krainy, a nie fašystami ad svajoj rasy, ci nie siadzieli b jany doma, stvarajučy svaje ŭłasnyja kibucy, jak jaŭrei, jakija zrabili aazis pasiarod pustelni i, mabyć, nie dla taho, kab paśla baranicca ad «patryjotaŭ Sudana», jakija imknucca stać «patryjotami Izraila»?

Dyk voś, ja, śćviardžajučy, što jaŭrei — nacyjanalisty, zadaju pytańnie: što jaŭrejskim nacyjanalistam rabić, z budučymi čornymi izrailskimi patryjotami, jakija ŭžo ciapier prahnuć pryznańnia ich pravoŭ na hvałt, parazityčny ład žyćcia i ličać siabie hramadzianami pa fakcie pierasiačeńnia miažy? Adkaz u tym, što erytrejskija bandyty nikoli nie stanuć hramadzianami Izraila, bo jaŭrei ich vypruć sranym vienikam tudy, adkul jany i pryjechali, bo ŭ nacyjanalnaj krainie, jakoj kirujuć nacyjanalisty, nacyjanalnyja intaresy supadajuć ź intaresami indyvidualnymi.

Prostaja spraviadlivaść

Mnie, dapuścim, jasna, što biełaruski patryjot, jaki mlava vieryć, što jahony pafihizm — heta i jość (brendavanaja homa savietykusam) «biełaruskaja talerantnaść», nie ŭ stanie asensavać nacyjanalnyja intaresy majoj krainy: jamu heta nie chočacca abdumvać.

Patryjot-jeŭraintehratar ź lampačkaj słabaŭśviadomlenych «jeŭrapiejskich kaštoŭnaściaŭ» nad makavinkaj — ci budzie dla majoj krainy bolš karysnym, kali hetaja kazuistyčnaja ŭłada skončycca? Ja, naprykład, nie chaču jeŭrapiejskich kaštoŭnaściaŭ u vyhladzie pryznańnia prava niehra nazyvać mianie «muzunhu» i sialicca adasoblenymi hieta, dzie na vulicach buduć zabivać achviarnych byčkoŭ.

Ja chaču kamfortu i spraviadlivaści ŭ majoj krainie na bazie damoŭlenaści ŭnutry najpierš nacyjanalistaŭ. Tak, nacyjanalistaŭ. Ja chaču ŭzvažanaha dyjałohu: što nam pasuje, a što — nie.

Niekatorym ludziam, dziakuj bohu, zrazumieła, što Biełaruś — nie čysty arkuš. Nam nie treba «adrakacca staroha śvietu». I kali my adstali ad Jeŭropy, to davajcie dahaniać jaje naprastki, a nie chadzić pa jaje śladach, traplajučy va ŭsie pastki, dzie jana pabyvała.

Kali paŭstanie pytańnie movy, ja b nie chacieŭ čuć zavyvańni pryjezdžych z «erytrei», što ja parušaju pravy čałavieka, pra jakija jany sami daviedalisia ŭčora. Chočaš havaryć pa-erytrejsku — nie vyjazdžaj z fakanaj Erytrei. Mianie nie turbujuć jaho «čałaviečyja pravy» na navučańnie na erytrejskaj movie. U jaho pavinna być prava žyć pa svaich praviłach u siabie doma i pa maich — u mianie. Hetych pravoŭ, pa-mojmu, chopić.

Pra architekturu chaj razmaŭlajuć ludzi, hatovyja, umoŭna kažučy, zadušycca za kožnuju cahlinu staražytnaha mura. Takija ludzi nie buduć stavić na kožny pravasłaŭny chram hetyja pačvarnyja ŭschodnija cybuliny.

Prapanavać admovicca ad «Pahoni», ja dumaju, moža toj, chto prynamsi hatovy bicca za inšy hierb, a nie toj, chto pabłažliva razvažaje pra internacyjanalny brendynh i piersanalnuju estetyčnuju paradyhmu. Heta spraviadliva, jak mnie padajecca.

Chto dapamoža nam?

Pakolki dla patryjota, u adroźnieńnie ad nacyjanalista, paniaćcie nacyi razmytaje, dla jaho niama i nacyjanalnaha intaresu, bo ŭśviedamleńnie apošniaha — vialiki krok da nacyjanalizmu. Darečy, pra aznačeńni nacyjanalizmu. Mnie daspadoby takoje: «Kirunak palityki, hałoŭnym pryncypam jakoha źjaŭlajecca tezis ab kaštoŭnaści nacyi jak najvyšejšaj formy hramadskaha adzinstva i jaje pieršasnaści ŭ dziaržavaŭtvaralnym pracesie. Jak palityčny ruch nacyjanalizm imkniecca da adstojvańnia intaresaŭ peŭnaj nacyjanalnaj supolnaści ŭ adnosinach ź dziaržaŭnaj uładaj».

U sprečkach ja časta čuju paprok u tym, što nacyjanalist usprymaje nacyjanalnuju supolnaść jak biełaruskamoŭnuju. Heta nie tak. Psichična zdarovy nacyjanalist usprymaje nacyjanalnuju supolnaść jak supolnaść śviadomych biełarusaŭ, ale ŭ hetaj supolnaści bačyć važnym najaŭnaść biełaruskaha moŭnaha kampanienta.

A važnaść jakoha jašče, pardon, moŭnaha kampanienta jon pavinien pastulavać? Udmurckaha? Erytrejskaha? Ruskaha? Kali nie biełaruski nacyjanalist pastavić biełaruskuju moŭnuju prablemu, to chto heta zrobić? Ruski nacyjanalist? Finski? Dacki?

Tyja, chto vystupaje suprać biełaruskaha nacyjanalizmu, vystupajuć suprać adzinaj siły, jakaja harantavana trymajecca kultyvacyi nacyjanalnaha kampanienta ŭnutry biełaruskaj nacyi. Kali heta pryznajecca zahannym, to chaciełasia b pačuć — što kankretna? Zahannaja mova? Litaratura? Historyja?

Davajcie ŭjavim, što ŭsie biełaruskija nacyjanalisty źnikli. Usie da adnaho. Što zastaniecca ad hetaj krainy? Na bazie čaho budzie funkcyjanavać dziaržava? Jaki intares budzie pryznany nacyjanalnym?

Arhaničnaja naściarožanaść čałavieka da čužoj kultury biez uśviedamleńnia miežaŭ svajoj pryviadzie da niepryniaćcia luboha čužoha na indyvidualnym uzroŭni. Nie tamu, što «čužy» parušaje našy ŭstoi, a tamu, što jon nie padobny piersanalna da mianie.

Dumaj pra svajo

Pahladzicie. Dla biełaruskich nacyjanalistaŭ nie maje značeńnia koler skury, razrez vačej i nacyjanalnaść biełarusa. Siarod nas jość pradstaŭniki roznych ras i krain. Biełaruskuju kulturu stvarali bieźlič ludziej, ad Źmitraka Biaduli da Takindanha. Dla biełaruskaha nacyjanalista metaj jość abarona i pašyreńnie biełaruskaha, i kali niejki, skažam, kitajec u Biełarusi vykaža žadańnie vyvučyć, naprykład, biełaruskuju movu — jon stanie abjektam uchvaleńnia. Biełaruskija ž patryjoty sa słavianskaha sajuza, jakija poŭzajuć z pravasłaŭnymi charuhvami i impierskimi ściahami — voś kamu pieraškadžajuć «chačy, čornyja, žydy» i astatnija «niaruskija» prosta faktam svajho isnavańnia. Jany chočuć bačyć Biełaruś u składzie vialikaj impieryi, jakaja ŭ pierśpiektyvie, biezumoŭna, pakaža śvietu ŭsio tuju ž «mother of Kuzka».

Mnie ni razu nie pryjšła ŭ hałavu dumka supraćpastavić biełaruskuju nacyju niejkaj inšaj. Pakazać jaje vyklučnaść i pryvilejavanaść, a mienavita heta prypisvajuć nacyjanalistam usie, chto adčuvaje ŭ dačynieńni da ich niejki niapeŭny dyskamfort. Dyk čamu ž ja, nacyjanalist, tak mała dumaju pra inšyja nacyi? Što ž ja za strašny biełaruski nacyjanalist, vina jakoha ŭ tym, što jon dumaje pra svajo, a na astatnich jamu, pa ščyraści, plavać?

Sapraŭdny biełarus — heta nie kroŭ, a baza viedaŭ i kaštoŭnaściaŭ. Naša pakul što nievialikaja biełaruskaja nacyja, rastvoranaja ŭ vialikim biełaruskim nasielnictvie, kolkasna mienšaja za litoŭskuju i navat estonskuju. Ale ŭ našaj nacyi značna bolej mažlivaściej dla ekspansii. U jaje pad bokam miljony patryjota», jakija nie majuć kaštoŭnaściaŭ, bo im nie chapaje viedaŭ i prykładu. Im nie chapaje nas.

* * *

Voś, darahija maje. Ja b chacieŭ dažyć da taho momantu, kali b mnie nikoli-nikoli-nikoli-nikoli-nikoli nie pryjšłosia abmiarkoŭvać biełarusaŭ. Ni ich «harotnuju movu», ni ich «adabranuju historyju», ni ich pierśpiektyvy jak nacyi.

Ja b chacieŭ dažyć da momantu, kali ja nie budu źviartać uvahu na toje, što tarachcić psichična chvory pasoł, ci nie vielmi razumny błohier, ci toŭsty futbolny kamientatar.

Chaču nie vyjazdžać za miažu, jak łazutčyk, i nie chadzić pa svaim horadzie, jak partyzan.

Chaču dažyć da taho momantu, kali, pačuŭšy «našy hulajuć», ja dakładna budu viedać, što heta pra biełarusaŭ.

Chaču vyhladać kasmapalitam i reniehatam na fonie bolšaści biełarusaŭ.

Chaču šmat maleńkich vynasnych kaviarniaŭ uzdoŭž vulic. Kab kaviarni byli jak u Vilni, a šyrynia vulic — jak u Miensku. Chaču saksafanistaŭ u pierachodach i haziety na prystupkach kramaŭ. I, kali heta ŭsio spraŭdzicca, chaču viedać, što ja mieŭ da hetaha dačynieńnie.

Chaču znoŭ ubačyć kancert «Novaha Nieba» na prystupkach Opiery, i kab trymać svajho syna ŭ siabie na plačach, jak kaliści moj baćka — mianie.

Chaču nazad toj samy NRM.

Chaču čuć, jak dzieci nazyvajuć tat «tatami».

Chaču, kab viaskovyja babuli nie saromielisia siabie i nie źnikali. Chaču, kab usie im kazali, jakija jany cudoŭnyja, i prasili ich nie źnikać.

 * * *

Staś Karpaŭ naradziŭsia ŭ Minsku ŭ 1983. Skončyŭ fiłfak BDU. Veb-dyzajnier, publicyst, paet.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0