Śviatar byŭ uražany, nakolki ŭ palityčnym planie padobnyja režymy Muhabe i Łukašenki.
Ksiondz Jury Barok źjaŭlajecca čytačom «Našaj Nivy» ad pieršaha hodu jaje adnaŭleńnia, jon pachodzić z šmatdzietnaj miorskaj siamji, jahony brat Viačasłaŭ taksama śviatarstvuje, u Rasonach. A.Jury paśla skančeńnia Haradzienskaj seminaryi ŭžo šeść hadoŭ žyvie pa-za miežami Biełarusi. Hod u Čechii, astatni čas u Italii. Choć stałym miescam žycharstva Apeniny jon nazvać nia moža, bo ŭvieś čas znachodzicca z mesijanerskaj dziejnaściu ŭ roznych krainach śvietu. I adna sprava pastyrstvavać u Niamieččynie ci Polščy, a zusim inšaja – u Indyi ci Zymbabve, dzie časam jość pahroza navat dla žyćcia.
Upieršyniu ŭ Zymbabve Jury Barok trapiŭ na zaprašeńnie biskupa druhoha pa vieličyni horadu krainy Bułavajo ŭ 2004-m, prabyŭ tam miesiac. Paśla zavitaŭ na piać miesiacaŭ, potym jašče raz na stolki. Aficyjna a.Barok znachodziŭsia ŭ Zymbabve jak nastaŭnik historyi, choć i mieŭ zaprašeńnie ad Katalickaha Kaścioła. Apošnim časam urad Muhabe nia duža šanuje eŭrapiejskich śviataroŭ. Ajciec Jury tłumačyć heta tym, što Kaścioł zastaŭsia ledźvie nie adzinaj instytucyjaj u krainie, jakaja nie baicca vystupać u abaronu pravoŭ čałavieka. Śviatar byŭ uražany, nakolki ŭ palityčnym planie padobnyja režymy Muhabe i Łukašenki.
Śviatarstva ŭ krainie ŚNIDu
U Zymbabve sytuacyja ŭskładniajecca ekanamičnym spadam. «Inflacyja za apošni hod skłała zvyš 1000%, ciažka zrazumieć, za košt čaho vyžyvaje miascovaje nasielnictva».
Jašče adna biada Zymbabve – vialikaja kolkaść VIČ-infikavanych. Adsotak chvorych siahaje 25–30, u susiedniaj Batsvanie sytuacyja jašče žachliviejšaja: chvorych na ŚNID tam 45–50%. «U hetych krainach praz zachvorvańni niama budučyni, – praciahvaje Jury Barok. – Adna z našych hałoŭnych zadačaŭ jak śviataroŭ – zaklikać ludziej da adnaŭleńnia marali, bo prosta techničnyja metady tut užo nie dapamohuć. Taksama ŭ Zymbabve lutujuć chalera i malaryja, tamu treba ŭvieś čas być aściarožnym».
Najbolš u žyćci zymbabvijcaŭ ajca Jurja ŭraziŭ kantrast pamiž afrykanskaj prahistoryjaj i madernaj kulturaj, jakaja prychodzić z Eŭropy. «Kali ŭ Eŭropie cyvilizacyja prachodziła pastupovyja etapy raźvićcia, to na Afryku jana skinułasia raptoŭna. Zymbabvijcy nia chočuć sami ŭdaskanalvacca, jany ŭpeŭnieny, što niechta pryjdzie z Eŭropy ci Ameryki i daść usio, što im treba. Taki vynik kalanijalnaj historyi. Miascovyja žychary ŭpeŭnienyja, što Zachad i siońnia znachodzicca ŭ vialikim abaviazku pierad Zymbabve. Jany žyvuć pavodle pryncypu «niechta musić zrabić niešta dla kahości». Nie razumiejuć taho, što treba samim rabić hetaje «niešta» z tym «kimści».
U Zymbabve 12 miljonaŭ nasielnictva, ź ich 52% ličać siabie chryścijanami roznych kanfesijaŭ. Pytajusia, ci jość niejkija prablemy ŭ pastyrskaj dziejnaści ŭ suviazi z mocnymi tradycyjnymi vieravańniami. «Niejkich specyfičnych asablivaściaŭ niama, relihijny kult maje taki samy źmiest, jak u Eŭropie, a časam navat bolš žorstki. Ale, na vialiki žal, jašče sustrakajucca, chaj i redka, ludzi, jakija mohuć chadzić i ŭ carkvu, i da niejka-ha miascovaha šamana. Da apošniaha jany biahuć pa cudy, ale pierakonvajucca, što toj šaman nia zdolny ich rabić, i viartajucca ŭ kaścioł».
Ci katalik Muhabe?
Na našych telekanałach Zymbabve niaredka źjaŭlałasia ŭ źviazku z pryciaśnieńniem biełaha nasielnictva režymam Muhabe. «Nie, ja nie zaŭvažyŭ niejkich ksenafobskich pohladaŭ u karennaha nasielnictva Zymbabve da biełaskurych, heta, chutčej, było charakterna dla 80-ch hadoŭ, choć i ciapier padčas niejkich vybaraŭ Muhabe sprabuje syhrać na «čornym» nacyjanaliźmie, maŭlaŭ, tolki kali ŭ krainie nie zastaniecca biełych, my zmožam uzdychnuć z palohkaj. I takija zachady, jak ni dziŭna, spracoŭvajuć».
Chto ž taki Muhabe, jaki ŭstojliva trymajecca ŭ dziasiatcy najbolšych dyktataraŭ sučasnaści? «Muhabe – heta adyjoznaja asoba, zdolnaja na nieardynarnyja ŭčynki, – kaža a.Barok. – Jon sapraŭdny nacyjanalny hieroj. Jamu ŭžo daŭno niama dazvołu na ŭjezd u krainy Eŭraźviazu, ale letaś Muhabe zmoh prabić vizu na pachavańnie Jana Paŭła II, dzie navat zdoleŭ pacisnuć ruku pryncu Čarłzu. Nazirać za hetym było vielmi śmiešna. Muhabe ličyć siabie katalikom, ale jon zaścierahajecca Kaściołu, bo my nie baimsia vykazvać svaju pazycyju pa šmatlikich pytańniach žyćcia Zymbabve. U vyniku za apošni čas z krainy było departavana bahata śviataroŭ z Eŭropy, niekatoryja ź ich adpracavali ŭ krainie zvyš 30 hadoŭ. U Zymbabve ŭ svoj čas było adkryta šmat płatnych katalickich škoł i kaledžaŭ – u adnym z takich ciapier, kali nie pamylajusia, vučycca dačka Muhabe – dyk hetyja navučalnyja ŭstanovy skončyli amal usie ŭradoŭcy».
Dakranucca da biełaha
Letaś napiaredadni Rastva ajciec Jury akazaŭsia ŭ lahiery ŭciekačoŭ la miažy z Mazambikam. Jaho nadzvyčaj urazili ludzi, jakija tam žyvuć. Jany nia majuć ni krainy, ni movy, ni budučyni, ale praciahvajuć vieryć u lepšaje. Bolšaść u tym lahiery – uciekačy chutu z Ruandy. «Mnohija ź ich nikoli ŭ žyćci nia bačyli biełaha čałavieka, dla ich heta vialikaje dziva, i karcić dakranucca da eŭrapiejca. Davodziłasia adpraŭlać słužby i ŭ vioskach, dzie ŭ kaściole niama śviatła i ty čytaješ imšu pry śviečkach. Vyvučyŭ navat niekalki frazaŭ na miascovaj movie ndebele. Zymbabvijcam pryjemna, kali ich zapytać pa-miascovamu, jak žyćcio ci niešta inšaje».
Jury Barok nie praminuŭ mahčymaści paznajomicca bližej z pryrodaj Zymbabve. «Ja dva razy jeździŭ hladzieć na vadaspad Viktoryja – heta niezabyŭnaje vidovišča. Pakataŭsia viarchom na śpinie ŭ słana, pahladzieŭ krakadziłavyja fermy, zajšoŭ usiaredzinu hihanckich piačoraŭ, a taksama paspytaŭ na smak smažanaha vusienia. Heta kraina niezvyčajnaj pryhažości, i ciapier baluča hladzieć, jak razburajecca infastruktura Zymbabve, zakładzienaja pry anhielcach».
Zdymki z Płoščy
Adnak z asablivaj piaščotaj a.Jury zhadvaje vypadkovyja sustrečy ź biełaruskaściu ŭ Zymbabve. «U Bułavajo z dapamohaj adnaho polskaha ksiandza ja sustreŭsia ź biełaruskaj siamjoj, jakaja tam žyvie ŭžo nia pieršy hod. My cudoŭna parazmaŭlali pa-biełarusku, heta byŭ sapraŭdny hłytok śviežaha pavietra. Albo ŭ italijskaj restaracyi ŭ Zymbabve natykajeśsia na repradukcyi karcinaŭ majho ŭlubionaha Marka Šahała i volaj-niavolaj pačynaješ zadumlacca pra los Baćkaŭščyny. Padčas sakavickich prezydenckich vybaraŭ zymbabvijskaja anhielskamoŭnaja presa šmat pisała pra padziei ŭ Biełarusi. Razhortvaješ śviežy numar, a tam fatazdymki z Płoščy. Pryčym navat u dziaržaŭnych vydańniach infarmacyja była absalutna neŭtralnaja. Tyja, chto majuć spadarožnikavyja anteny i hladziać eŭrapiejskija kanały, viedajuć šmat pra Biełaruś. Ale i prostyja zymbabvijcy zhadvajuć, naprykład, tenisny matč miž Biełaruśsiu i Zymbabve».
«U čas Płoščy ja navat chacieŭ pryjechać u Miensk, bo adčuvaŭ svaju patrebu być z tymi ludźmi, tam byli maje braty, adzin ź jakich navat atrymaŭ sutki. Ja taksama ŭ 2000 hodzie adbyvaŭ trochsutkavy aryšt na Akreścina paśla śviatkavańnia Dnia Voli. Sačyŭ za sakavickimi padziejami praź Internet, mnie heta ŭsio vielmi baluča. Ja b daŭno moh źmianić hramadzianstva, ale zastajusia biełarusam nia tolki pa pašparcie, ale i ŭ śviadomaści».
Praciŭnik liberalizmu, prychilnik hlabalizmu
Ajciec Jury ciapier budzie navučacca na tealahičnym fakultecie Rymskaha maryjanskaha ŭniversytetu. Jon nadzvyčaj cikavicca filazofijaj, idejami kamunitarnaha persanalizmu, jaki vyvučaŭ na zymbabvijskim prykładzie, bo tolki ŭ im bačyć vyjście dla eŭrapiejskaj supolnaści. Ks.Barok skieptyčna stavicca da liberalizmu, zatoje bačyć budučyniu za hlabalizacyjaj, jakuju nazyvaje zdarovaj prajavaj našaha postmadernisckaha času. Jon maryć, što niekali ŭ Biełarusi źjaviacca vartyja katalickija navukovyja instytucyi, vyvodziačy Katalicki Kaścioł u Biełarusi z stanu subkultury. Jury Barok nie vyklučaje, što pa skančeńni vučoby pryjedzie słužyć na Radzimu, bo adčuvaje pa
Fota z archivu Ju.Barka
Kamientary