Minimalnaja norma — 100 kiłamietraŭ u dzień: žychar Pinska abjechaŭ na rovary ŭsie rajony Biełarusi
Dźmitryj Lenkaviec ź Pinska, mahčyma, adzin z samych viadomych i aktyŭnych viełapadarožnikaŭ Biełarusi. Za siem hadoŭ jon nakataŭ bolš za 50 tysiač kiłamietraŭ, abjechaŭ usie 118 rajonaŭ krainy, piša Times.by.
«Chočaš daviedacca pra śviet — pačni vyvučać svaju Radzimu»: z hetaj idei pačałosia zachapleńnie, jakoje stała važnaj častkaj žyćcia Dźmitryja Lenkaŭca. Jon naviedaŭ praktyčna ŭsie turystyčnyja abjekty i stvaryŭ adzin z samych padrabiaznych tematyčnych resursaŭ pra Biełaruś — sajt LDD.by, jaki dvojčy stanaviŭsia łaŭreatam respublikanskaha konkursu «Paznaj Biełaruś».
Times.by sustreŭsia ź Dźmitryjem, kab daviedacca, jak hieohraf pa adukacyi staŭ viełapadarožnikam, čamu jon nie płanuje maršruty i navošta stvaraje interaktyŭnuju kartu biełaruskich słavutaściaŭ. A jon padzialiŭsia z nami śpisam taho, što, na jaho dumku, pavinien ubačyć kožny biełarus.
Ad pieršaha kadra da 50 tysiač kiłamietraŭ
Usio pačałosia z fotaaparata. Kala dziesiaci hadoŭ tamu Dźmitryj nabyŭ ličbavy Canon i pačaŭ chadzić vulicami rodnaha Pinska ŭ pošukach cikavych kadraŭ.
«Praz abjektyŭ adkryŭsia novy pohlad na horad, — uspaminaje jon. — Vyjaviłasia, u nas vielmi pryhožaja architektura. Ja pačaŭ fatahrafavać histaryčnyja budynki i paralelna cikavicca ich historyjaj: kali pabudavali, chto, navošta».
Dva hady pajšło na daśledavańnie Pinska. Kali horad byŭ vyvučany ŭzdoŭž i upopierak, Dźmitryj vyrašyŭ pašyrać hieahrafiju. Pačynaŭ z samych papularnych u turystaŭ abjektaŭ: Mir, Niaśviž, Hrodna, Biełaviežskaja pušča, Ružany, Pružany. Ale vielmi chutka zrazumieŭ, što pajezdki na hramadskim transparcie — nie jaho farmat.
«Ty pryviazany da hatelaŭ, transpartu, času, — tłumačyć jon. — Byccam daviedvaješsia niešta novaje, ale zaŭsiody niekamu niešta pavinien. Ja pačaŭ šukać sposab, jak hetaha paźbiehnuć».
Tak siem hadoŭ tamu jon i nabyŭ svoj pieršy rovar: «Ja nabyŭ śpiecyjalnuju vopratku, sumki, i ciapier u darozie ŭ mianie ŭsio z saboj: dom — pałatka, spalnik, kilim; kuchnia — hazavaja harełka».
Pieršaje viełapadarožža letam 2020 hoda ŭ adpačynku było probnym i samym karotkim: 12 dzion, 1420 kiłamietraŭ. Asablivych metaŭ nie staviŭ — jak atrymajecca. Za hety čas pahladzieŭ Mirski, Niaśvižski, Lubanski, Navahrudski, Kreŭski, Halšanski zamki, pakupaŭsia ŭ samym vialikim voziery Narač, pieranačavaŭ na hary Dziaržynskaj — samim vysokim punkcie Biełarusi.
«Za hetyja 12 dzion ja pabačyŭ i nazapasiŭ bolš uražańniaŭ, čym za ŭsie hady svajho žyćcia da hetaha», — pryznajecca Dźmitryj.
Kali viarnuŭsia dadomu i adčyniŭ dźviery kvatery, jaho achapiła dziŭnaje pačućcio: «Hladžu — niejkija dyvany, mebla… Dumaju: «Što heta?» Chaciełasia machnuć rukoj, raźviarnucca i jechać nazad. Narmalny čałaviek pavinien pryjechać, pryniać duš, adpačyvać niekalki dzion. A mnie ŭ dumkach chaciełasia sieści na rovar i jechać dalej. U toj momant ja zrazumieŭ: viełapadarožžy — heta sa mnoj doŭha».
Tak i akazałasia. Adrazu ž napisaŭ jašče adnu zajavu na adpačynak i ŭžo praz dva tydni adpraviŭsia ŭ druhoje viełapadarožža — za 13 dzion pieraadoleŭ 1700 km. A potym u treciaje, čaćviortaje… dziasiataje.
Siońnia ŭ jahonym śpisie — vosiem padarožžaŭ na rovary pa Biełarusi i dva ŭ Rasiju: ź Pinska ŭ Sankt-Pieciarburh i Maskvu i nazad.
Jak abjechać 118 rajonaŭ Biełarusi za try hady
Za pieršyja try hady jon abjechaŭ usie 118 rajonaŭ Biełarusi. Ale rabiŭ heta nie tak, jak bolšaść padarožnikaŭ. Dźmitryj pa adukacyi hieohraf, aryjentavacca na miascovaści dla jaho nie prablema.
«Ja nie zusim standartny turyst, — pryznajecca jon. — Turysty staranna prakładajuć maršruty: zahadzia płanujuć, jak jechać, dzie načavać. U mianie inšy pryncyp: ja prosta šukaju ŭ internecie abjekty, jakija mianie cikaviać, — zamki, pałacy, chramy, — a dalej aryjentujusia na miescy, adčyniaju kartu i hladžu, jak mnie zručniej dabracca ad adnaho abjekta da nastupnaha».
U hałavie ŭ Dźmitryja niama namalavanych maršrutaŭ. Jość śpis kropak. Ad kropki da kropki jon impravizuje. Kali pa darozie daviedajecca pra niejkaje novaje cikavaje miesca, moža paviarnuć i zachavać jaho.
«Kolki ja zatrymlivajusia na abjekcie? Usio zaležyć ad cikavaści, — tłumačyć padarožnik. — Kali ja ŭ pieršy raz pryjazdžaju da zamka, to pakul ja jaho z usich bakoŭ abydu, moža prajści i paŭdnia. A časam i na paru chvilin usiaho mahu spynicca, zrabić niekalki fota i dalej u šlach».
Prajazdžać 100 kiłamietraŭ za dzień — dla Dźmitryja minimalnaja norma. Jon nazyvaje heta mahičnaj ličbaj. Ale, byvała, i pa 280 kiłamietraŭ za dzień z poŭnaj zahruzkaj nakručvaŭ.
Rekordy ja nijakija nie staviŭ, niama ŭ hetym sensu, ja nie spartsmien. Ja atrymlivaju zadavalnieńnie ad samaha pracesu, ad novych miescaŭ, novych daroh, novych słavutaściaŭ, novych ludziej i znosin ź imi. Spačatku ja abjechaŭ Biełaruś, pahladzieŭ usie najbolš cikavyja dla mianie abjekty, a potym užo pačaŭ vyjazdžać za miežy, u Rasiju. Ale pa Biełarusi ja jašče płanuju padarožža, i nie adno».
Sajt pra padarožžy, jaki staŭ najlepšym błoham u Biełarusi
Kali Dźmitryj źbiraŭsia ŭ treciaje padarožža, jaho syn, jaki vučyŭsia na prahramista, prapanavaŭ stvaryć sajt.
«Syn zrabiŭ płatformu, a ja pačaŭ jaje napaŭniać svaimi materyjałami i fatahrafijami. Vykłaŭ paru artykułaŭ — u ludziej źjaviłasia cikavaść, i ja staŭ raźvivać sajt dalej», — raspaviadaje jon.
Zaraz LDD.by (nazvany pa inicyjałach Dźmitryja Dźmitryjeviča Lenkaŭca) — heta nie prosta błoh, a adzin z samych padrabiaznych daviednikaŭ pa Biełarusi. Na sajcie ŭžo sotni artykułaŭ pra słavutaści: zamki, chramy, pałacy, siadziby, pryrodnyja abjekty. Resurs dvojčy stanaviŭsia łaŭreatam respublikanskaha konkursu «Paznaj Biełaruś»: u 2022 hodzie ŭ naminacyi «Materyjał hoda. Błoh pra turyzm», a praz hod — u naminacyi «Ja paznaju Biełaruś».
Pry hetym na konkursie Dźmitryj apynuŭsia amal vypadkova: «Mnie patelefanavaŭ miascovy žurnalist, raspavioŭ pra konkurs, prapanavaŭ padać zajaŭku. Sajtu tady było ŭsiaho paŭhoda. Ja pryjšoŭ paśla pracy, dasłaŭ niekalki svaich fatahrafij i napisaŭ, što na pieramohu nie pretenduju, ale ŭdzielničaju ŭ metach padtrymki viełaturyzmu».
Za hetyja hady Dźmitryj zrabiŭ tysiačy fatahrafij — archiŭ nastolki vialiki, što ŭ jaho nie chapaje času, kab napisać da ŭsich ich artykuły i padzialicca z čytačami. Častka ź ich možna ŭbačyć na sajcie i ŭ sacyjalnych sietkach. Niekatoryja vykarystanyja ŭ drukavanych vydańniach pra Pinsk i Bresckuju vobłaść, u Nacyjanalnym atłasie Biełarusi, na turystyčnych sajtach.
U 2025 hodzie jon atrymaŭ hramatu ŭ naminacyi «Fatahrafija hoda». Na konkursie «Paznaj Biełaruś» dla nieprafiesijanałaŭ usiaho try naminacyi — u dźviuch ź ich jon užo pieramoh, u treciaj adznačany hramataj.
Najbolš padrabiaznaja karta słavutaściaŭ Biełarusi
I na dasiahnutym Dźmitryj nie płanuje spyniacca. Na svaim sajcie jon stvaraje interaktyŭnuju kartu biełaruskich słavutaściaŭ, jakaja, pa jaho zadumcy, stanie samaj padrabiaznaj u krainie.
«Karta ŭžo jość, ale pakul zapoŭniena pracentaŭ na tryccać, — udakładniaje jon. — Pačaŭ, kaniešnie, ź Pinska. Darečy, druhi horad paśla Hrodna pa kolkaści słavutaściaŭ!»
Na karcie zaraz bolš za 1000 abjektaŭ. Jany padzieleny pa katehoryjach (słajach) — pałacy, chramy, zamki, pryrodnyja abjekty i h.d. Kožny abjekt zabiaśpiečany nazovam, fatahrafijaj, karotkaj infarmacyjaj (hod pabudovy, architekturny styl), a kali na sajcie jość padrabiazny artykuł pra jaho, to i spasyłkaj.
Užo možna filtravać katehoryi słavutaściaŭ: pakinuć na ekranie tolki zamki abo tolki kropli. Taksama možna vybrać padłožku, za asnovu ŭziata OpenStreetMap, ale možna vybrać i Google, i Jandeks, i spadarožnikavyja karty, kropki sa słavutaściami buduć adlustroŭvacca pavierch ich.
«Kankretnych terminaŭ sabie nie staŭlu. Usio ž taki heta vialikaja praca, jakuju ja rablu adzin, vyklučna na svaim entuzijaźmie. Ale spadziajusia, usio atrymajecca», — kaža jon.
Adzin u poli voin
Dźmitryj, jak praviła, padarožničaje adzin. Heta całkam asensavany vybar: farmat jaho padarožžaŭ daloka nie kožny moža patrapić. Asabliva kali havorka idzie pra dalnija pajezdki na 2 tysiačy kiłamietraŭ, jak u vypadku ź Picieram i Maskvoj.
«Zrazumieła, što čałaviek pavinien być u stanie ŭ takim padarožžy prajazdžać 120—150 kiłamietraŭ za dzień. A kali słavutaściej pa šlachu niama, dyk i ŭsie 200», — kaža Dźmitryj.
Adnak adnadumcy ŭ jaho jość. Ź miascovym kaleham Siarhiejem jon adpraviŭsia ŭ čaćviortaje padarožža pa Biełarusi, z kaleham ź Mikaševičaŭ Hienadziem — u Sankt-Pieciarburh.
Na nievialikija adlehłaści, pa rajonie, na dzień-dva Dźmitryj časta vyjazdžaje ź siamjoj.
Kudy dalej?
Ad viełapadarožžaŭ Dźmitryj nie stamiŭsia i dakładna nie źbirajecca ŭ bližejšy čas rabić pierapynak abo mianiać ich na bolš kamfortny farmat. Zaraz u płanach novaje padarožža. Chutčej za ŭsio, heta budzie Załatoje kalco Rasii: Sierhijeŭ Pasad, Pierasłaŭl-Zaleski, Rastoŭ, Kastrama, Jarasłazl, Suzdal, Uładztmir.
«Chaču pabačyć staražytnyja chramy i manastyry, pra jakija ŭsie havorać», — dzielicca jon zadumami.
Jość u jaho jašče adna nievierahodnaja tajemnaja mara: dajechać na viełasipiedzie ź Pinska da akijana — u ideale da ŭsich, ale pakul najbolš vierahodnym prahladajecca viełapadarožža da Paŭnočnaha Ledavitaha. Mahčyma, heta budzie ŭžo nastupny hod.
Ale i pra Biełaruś Dźmitryj nie zabyvaje. Kaža, što jašče nie ŭsie abjekty naviedaŭ, jość šerah addalenych miescaŭ, da jakich pakul nie dajechaŭ.
«Jość šerah abjektaŭ, jakija ja bačyŭ z vonku, ale mnie chočacca naviedać ich unutry, a jość abjekty, jakija mnie prosta spadabalisia, i ja chaču ich ubačyć znoŭ — Biełaruś na samaj spravie bahataja na cikavyja słavutaści, i moj sajt — pramoje paćviardžeńnie hetamu».
«Chočaš daviedacca pra śviet — pačni vyvučać svaju Radzimu. Biełaruś — pryhožaja kraina. Patrebna tolki zachacieć heta ŭbačyć! Nijakimi asablivymi navykami nie treba vałodać, kab adpravicca ŭ viełapadarožža. Tolki žadańniem — bolš ničym. Treba prosta ŭziać, sieści i pajechać!» — kaža Dźmitryj
Heta pavinien ubačyć kožny biełarus — śpis ad Dźmitryja Lenkaŭca
Zamki: Mirski, Niaśvižski, Navahrudski, Lidski, Kreŭski, Stary ŭ Hrodnie.
Pałacy: pałac Pusłoŭskich u ŭročyščy Mieračyŭščyna (jaho jašče nazyvajuć Kosaŭskim zamkam), pałac Rumiancavych i Paskievičaŭ u Homieli (tam u muziei zachavałasia šmat aryhinalnych ekspanataŭ), pałac Bułhakaŭ u Žyličach, siadziba Hatoŭskich — Kazieł-Pakleŭskich u Čyrvonym Bierazie, pałacavy kompleks Sapieh u Ružanach, pałac Butrymoviča ŭ Pinsku.
Ratušy: u Niaśvižy, Čačersku, Viciebsku.
Abarončyja chramy: carkva Rastva Baharodzicy ŭ Muravankach, carkva Michaiła Archanhieła ŭ Synkavičach, kaścioł Jana Chryściciela ŭ Kamajach.
Manastyry: dziejučyja Spasa-Jeŭfrasińjeŭski u Połacku, Žyrovicki ŭ Słonimskim rajonie i były Francyskanski manastyr u Pinsku.
Pravasłaŭnyja chramy: Safijski sabor i Spasa-Praabraženskaja carkva ŭ Połacku, Kałožskaja carkva ŭ Hrodnie, Uśpienskaja carkva ŭ Sarji, Mikickaja carkva ŭ Ździtavie — samaja staraja draŭlanaja carkva Biełarusi.
Kaścioły: Trojčy kaścioł u Hiervajatach (nieahotyka va ŭsioj jaje pryhažości), Najcieła ŭ Niaśvižy (u jaho sklepie znachodzicca rodavaja pachavalnia kniazioŭ Radziviłaŭ — treciaja pa kolkaści pachavańniaŭ u Jeŭropie), Jezuicki Francyska Ksavieryja ŭ Hrodnie, Biernardyski ŭ Budsłavie, Francyskanski Uśpieńnia Dzievy Maryi ŭ Pinsku, Trojčy kaścioł u Iškoldzie — samy stary ź niepierabudavanych kaściołaŭ Biełarusi.
Pratestanckija chramy: Lutaranskaja kircha ŭ Hrodnie, damy malitvy ŭ Kobrynie, Kałodziščach, Olšanach.
Musulmanskija miačeci: u Iŭi, Navahrudku, Łaŭčyčach, Minsku.
Sinahohi: u Bychavie, Hrodna, Słonimie.
Kaplicy-sklepy: Ažeški ŭ Zakazielii, Rejtanaŭ u Hrušaŭcy, Zavišaŭ va Uździe, Śviatapołk-Mirskich u Miry, Skirmuntaŭ u Moładavie.
Archieałahičnyja abjekty: adkrytaja dla turystaŭ stajanka ŭ Juravičach — samaja staražytnaja stajanka pieršabytnaha čałavieka na terytoryi Biełarusi (na Ahavie-1 jašče viaducca raskopki, i aficyjnaje abviaščeńnie jaje samoj staražytnaj budzie pryznana tolki paśla aficyjnych spravazdač archieołahaŭ paśla zakančeńnia raskopak), haradzišča «Bieraście» i haradzišča ŭ Turavie.
Krepaści: Bresckaja, Babrujskaja, Hrodzienskaja, asobna vyłuču adziny dom-krepaść u Biełarusi — dom Nonchartaŭ u Voranaŭskim rajonie.
Miemaryjalnyja kompleksy: «Bresckaja krepaść», «Chatyń», «Pomnik dzieciam — achviaram vajny» ŭ Čyrvonym Bierazie, «Bitva za Dniapro» ŭ Łojevie, «Lasnaja» ŭ Słaŭharadskim rajonie, miemaryjały vajnam-vyzvalicielam i «Partyzanam Paleśsia» ŭ Pinsku.
Pomniki: Tysiačahodździu Bresta, Hiedziminu ŭ Lidzie, Alhierdu ŭ Viciebsku, Napaleonu Ordu ŭ Ivanavie, zasnavalniku Kamianieckaj krepaści, Lvu Sapiehu ŭ Słonimie, Dastajeŭskamu ŭ Dastojeva, Pinčuku ŭ Pinsku.
Niezvyčajnyja pomniki: vaŭkam u Łahišynie i Vaŭkavysku, lisu ŭ Bierazino, ahurkam u Alšanach i Škłovie, baradataj savie ŭ Ivacevičach, baronu Miunchaŭzienu ŭ Hłybokim.
Hory: Šviedskaja hara ŭ Vaŭkavysku, Zamkavyja hory ŭ Navahrudku, Hrodnie, Kapyli, Salihorskija hory-masivy, z hary Majak adkryvajucca najlepšyja vidy na Brasłaŭskija aziory.
Krynicy: Błakitnaja krynica ŭ Słaŭharadskim rajonie — samaja vialikaja krynica Biełarusi, Śviata-Michajłaŭskaja krynica ŭ Kamianieckim rajonie, minieralnyja krynicy ŭ lasnych aziorach Ušackaha rajona.
Drevy: Car-dub u Małaryckim rajonie (zhodna ź infarmacyjaj na plicie kala duba jamu 800 hadoŭ — samaje staroje dreva Biełarusi), dub-patryjarch u Biełaviežskaj puščy ŭzrostam 600 hadoŭ, dub karalevy Bony ŭ parku Duboje ŭ Pinskim rajonie.
Ciapier čytajuć
DFR kašmaryć transpartnikaŭ: u vialikich łahistyčnych apierataraŭ kryminalnyja spravy, vobšuki i aryšty15
DFR kašmaryć transpartnikaŭ: u vialikich łahistyčnych apierataraŭ kryminalnyja spravy, vobšuki i aryšty
«A 4‑j hadzinie nočy my zrazumieli, što sierviery prosta vyčyščanyja». Jarasłaŭ Ivaniuk raskazaŭ padrabiaznaści pra ataku na anłajn-biblijateku «Kamunikat»1111
Kamientary