«Atrymlivaju vielizarnaje zadavalnieńnie». U biełaruskaj vioscy pasialilisia kamierunskija kozy
Lijana Stanisłavovič płanavała zaniacca haspadarkaj na piensii, ale karlikavyja kozy ŭvarvalisia ŭ jaje žyćcio raniej. Siońnia jana doić čatyroch kamierunak, atrymlivaje małako tłustaściu da 10% i hatuje ź jaho syry prosta ŭ vioscy Pcič Minskaha rajona, piša pristalica.by.
Jak kamierunki apynulisia ŭ Pcičy
Siamja pierajechała ź Minska na viosku 10 hadoŭ tamu. Ciapier u Lijany čatyry ŭlubionki — Miłačka, Sienia, Łakciuša i Lira. A pačałosia ŭsio prosta z pošuku smačnaha kazinaha małaka.
Adnojčy Lijana ŭbačyła abjavu pra prodaž małaka niezvyčajnych kamierunskich i nubijskich koz i prapanavała mužu pasprabavać jaho.
«Pajechali pa małako, a viarnulisia z razumieńniem, što ŭ nas budzie svaja kozačka, — uspaminaje jana. — Muž u mašynie pažartavaŭ: «Nu što, zaŭtra jedziem pa kazu?» Praz tydzień my sapraŭdy kupili pieršuju — Ściešu».
Ale Ścieša davała mała małaka, tamu z časam pierajechała ŭ ekapark jak dekaratyŭnaja ŭlubionka. Zatoje haspadynia ŭžo dakładna viedała, na jakija jakaści źviartać uvahu pry vybary paśla.
Siońnia ŭ Lijany nievialiki, ale družny statak. Cikavaja detal: try kazy, choć ich kuplali ŭ roznych haspadarkach, — rodnyja siostry pa baćku, čystakroŭnym kazłu z amierykanskimi karaniami. Takich kazłoŭ zavoziać z-za miažy, staranna adbirajučy parodu pa małočnaści i zdaroŭi.
Čamu vybrali kamierunskich koz
Jany vyhladajuć jak cacačnyja, ale pa jakaści i kolkaści małaka nie sastupajuć bujnym parodam, dajučy da niekalkich litraŭ u dzień u pik łaktacyi.
Važnaja detal: u małaka hetaj parody niama charakternaha «kazinaha» pachu.
«Pa smaku jano saładkavataje, śmietankovaje, bližej da karovinaha, — raskazvaje Lijana. — Tłustaść dachodzić da 8—10%, pa sutnaści heta amal viarški. Ale tłušč raźmierkavany inakš, tamu niama rezkaha prysmaku, i małako lahčej zasvojvajecca».
Jak dahladajuć koz
Kazoŭnik Lijana i jaje muž Dźmitryj budavali sami. U haražy zachoŭvajecca siena, a ŭ ciopłaj častcy žyvuć žyvioły.
«Karlikavyja kozy drenna pieranosiać vilhotnaść i skraźniaki, ale da marazoŭ staviacca spakojna. Na noč ich začyniajem, a dniom jany padoŭhu hulajuć u dvary pad nahladam», — raskazvaje haspadynia.
Racyjon: dobraje siena (idzie pa 2‑3 kh na kazu ŭ dzień), vieniki, zbožžasumiesi, śviežaja harodnina i sadavina. Lijana štohod narychtoŭvaje kala troch socień vienikaŭ — ź biarozy, klonu i inšych dreŭ.
Usim kozam vydalili rohi dla biaśpieki: žyvioły vielmi ruchavyja, šmat badajucca i ŭ hulniach mohuć traŭmavać adna adnu.
Kožnaja kaza viedaje svaju mianušku, kamandy «dadomu», «hulać», «smačniaška» — i svajo miesca ŭ čarzie na dojku. Kali chtości suniecca nie ŭ svaju čarhu, pačynajecca abureńnie.
«Daić ich treba dva razy na dzień, na adnu kazu idzie 3—5 chvilin, — raskazvaje detali pracesu Lijana. — Ja atrymlivaju vielizarnaje zadavalnieńnie i ad pracesu, i ad kamunikacyi z kozami. Adziny minus — amal niama mahčymaści pajechać niekudy nadoŭha: dohlad i dojka abaviazkovyja kožny dzień».
Sužoncy kožny dzień pjuć małako kamierunak u čystym vyhladzie i častujuć im susiedziaŭ. Lijana taksama robić ź jaho chatnija miakkija syry, tvaroh, johurty, kiefir, masła i navat zhuščonku.
Jana ŭpeŭnienaja ŭ karyści takoj pradukcyi:
«Viedaju babul, jakija ŭsio žyćcio trymali koz i zastavalisia badziorymi daŭhaviečnikami ź jasnaj hałavoj. Zaŭsiody dumała: voś i maja staraść budzie takoj. Ja ŭžo zaŭvažaju pazityŭny efiekt, da taho ž heta prosta smačna».
«A 4‑j hadzinie nočy my zrazumieli, što sierviery prosta vyčyščanyja». Jarasłaŭ Ivaniuk raskazaŭ padrabiaznaści pra ataku na anłajn-biblijateku «Kamunikat»99
Kamientary