Zavuć jaje Ksiuša.
Nastaŭnik bijałohii ź pinskaj škoły №16 Andrej Januškievič vyrašyŭ zrabić staŭku na nahladnaść: prynosić na zaniatki niezvyčajny ekspanat, jaki žyvie ŭ jaho doma, piša BiełTA.
Ideja zavieści karaleŭskuju źmiaju pryjšła Andreju Januškieviču spantanna — jon ubačyŭ jaje ŭ Sankt-Pieciarburhu na ptušynym rynku. Tady jana była pamieram usiaho kala dziesiaci santymietraŭ, z šarykavuju asadku.
Ksiuša, jak nazvaŭ jaje haspadar, akazałasia idealnym hadavancam — niejadavitaja, nievialikaja i niepatrabavalnaja.
«Ja časta źjazdžaju, i ŭ takija momanty kata ci sabaku pakinuć składana — za imi patrebny pastajanny nahlad. A źmiaja narmalna pieranosić razłuku. Karmić jaje treba raz ci dva na miesiac. Dla ŭtrymańnia dastatkova tolki teraryuma, u jakim treba padtrymlivać tempieraturu 24—28 hradusaŭ.
Adzinaja składanaść — pošuk ježy. Karaleŭskaja źmiaja zvyčajna siłkujecca inšymi reptylijami, jakija padychodziać joj pa pamiery, naprykład jaščarkami. Ale moža jeści i hryzunoŭ, asabista maja Ksiuša addaje pieravahu mienavita im. Dobra, što jość kramy, dzie možna navat zamović dastaŭku», — raskazvaje Andrej Januškievič.
U svajoj pracy nastaŭnik zaŭvažyŭ, što dzieci nie zaŭsiody razumiejuć, jak uładkavanyja reptylii, i časta błytajuć ich ź ziemnavodnymi. Tak upieršyniu i ŭźnikła ideja paznajomić Ksiušu sa školnikami.
«Chaciełasia pierakanać, što źmiaja moža być nie niebiaśpiečnaj, pryjemnaj navobmacak. Strach, ź jakim mnohija nie mohuć dać rady, vyhaniajecca hetym ža stracham. Isnuje stereatyp, što źmiaja pakrytaja śliźziu, ale jaje skura suchaja i hładkaja. Bolšaść źmiej nie maje pachu. U reptylij pavieki prazrystyja i zrastajucca, całkam zakryvajučy voka, tamu jany nikoli nie mirhajuć, u adroźnieńnie ad jaščarak, ź jakimi ich časta błytajuć. Heta nieabchodna dla abarony vačej pry pieramiaščeńni ŭ piasku. Časam zdajecca, što ŭ jaje niama škileta, ale heta nie tak — jaho taksama možna adčuć», — patłumačyŭ bijołah.
Pavodle słoŭ vykładčyka, zaniatki ŭ jaho adkrytyja, a administracyja škoły zhodnaja na taki ekśpierymient pry ŭmovie, što dzieci buduć u biaśpiecy i nie spałochajucca, kali źmiaja ŭciače.
«Dla hetaha zahadzia treba prahavaryć z vučniami, jak siabie pavodzić i jak ź joj abychodzicca, kab źmiaja nie pryčyniła nijakaj škody. Choć jana i niejadavitaja, ale moža ŭkusić, kali jaje prycisnuć. Usie ŭroki prachodziać pad maim kantrolem, ryzyki niama», — zapeŭnivaje Andrej Januškievič.
Prynosić takoje «nahladnaje dapamožnik» u škołu taksama nieskładana — jana moža źmiaścicca navat u miašočku, dzie adčuvaje siabie kamfortna ŭ ciemry. Ale zimoj budzie zanadta choładna, tamu spatrebicca śpiecyjalny kantejnier.
Ci adčuvaje reptylija stres ad takoj vialikaj kolkaści ludziej vakoł? Ekśpiert śćviardžaje, što nie — jość tolki niekalki niuansaŭ.
«Adroźnivać čałavieka ad astatniaha navakolnaha śvietu joj składana, jana reahuje tolki na dotyki, uspyški śviatła abo huki. Ksiušu ja nabyŭ, kali joj było ŭsiaho miesiac ci dva, i z rańniaha ŭzrostu pryvučaŭ jaje da ruk, kab jana nie bajałasia ludziej. Adzinaje — prašu dziaciej nie plaskać i nie šumieć, inakš Ksiuša pačynaje vidavočna reahavać, advodzić hałavu da krynicy huku. Ale heta nie čynić joj nijakaj škody», — adznačyŭ jon.
Mnohija chłopcy i dziaŭčaty z zadavalnieńniem biaruć Ksiušu na ruki. Toj, chto nie taki śmieły, moža prosta pahladzieć i dakranucca. Samyja častyja pytańni, jakija zadajuć školniki na ŭrokach: ci kusajecca jana, ci chałodnaja i jakaja ŭvohule navobmacak.
Źjaŭleńnie Ksiušy na ŭrokach zaŭsiody vyklikaje vialikuju cikavaść, bo školniki zvyčajna bačać takuju źmiaju tolki na fotazdymkach abo ŭ rolikach. Heta dobra ŭpłyvaje i na razumieńnie materyjału.
«Vučni ździŭlajucca, pačynajuć burna abmiarkoŭvać. Zvyčajna atrymlivajecca tak, što tema reptylij cikavić ich bolš za ŭsio. Jany sami imknucca daviedvacca pra bolš niebiaśpiečnych abo cikavych pradstaŭnikoŭ, sprabujuć ździvić užo mianie cikavymi faktami. Nasamreč heta nie adziny vopyt vykarystańnia žyvych abjektaŭ na ŭrokach.
Raniej prynosiŭ i chamiačka, chatniaha papuhaja, rybu. Materyjał usprymajecca nie tak sucha, jak prosty tekst. Heta vielmi dapamahaje ŭ zasvajeńni. Paśla ŭrokaŭ efiekt zaŭsiody vydatny, dzieci aktyŭna ŭklučajucca», — padsumavaŭ piedahoh.
Da pačatku navučalnaha hoda zastałosia krychu bolš za tydzień. A heta značyć, što ŭ škołu chutka budzie źbiracca i Ksiuša — kab być nie tolki nahladnym prykładam anatomii, ale i vučyć dziaciej dabryni dy bieražlivamu staŭleńniu da pryrody.
Ciapier čytajuć
«Ciapier mnie čužaja sama kancepcyja ŭžyć niešta, čaho ty nie viedaješ». Vialikaja hutarka ź Ivanam Šyłam pra biznes, zarablańnie z dapamohaj ŠI, žančyn i botaks9
Kamientary