Siarhiej Skrabiec: «Heta metady fašysckaha kanclahieru»

Palitviazień Siarhiej Skrabiec siońnia vyjšaŭ na volu paśla paŭtarahadovaha źniavoleńnia. Byłoha deputata i aktyŭnaha apazycyjanera abvinavačvali ŭ vymantačvańni kredytu ŭ dziaržavy i asudzili na dva z pałovaj hady kalonii ahulnaha režymu. U kastryčniku Siarhieja niečakana amnistavali i termin jahonaha źniavoleńnia skaracili na hod. Svajo vyzvaleńnie były deputat źviazvaje z tym, što jon byŭ abvieściŭ haładoŭku salidarnaści z patrabavańniami palitviaźnia Alaksandra Kazulina, jaki nastojvaje na razhladzie sytuacyi ŭ Biełarusi ŭ Radzie biaśpieki AAN. Sa słovaŭ Skrabca, stan Kazulin paśla čatyroch tydniaŭ haładoŭki surjozna pahoršaŭ. «Faktyčna Kazulin vielmi źniasileny. Ź jahonym rostam stracić takuju vahu – 17 kh – heta vielmi šmat. Turemnym daktarom ja nie daju viery, jany nia zdolejuć vyvieści jaho z haładoŭki. Ichnija metady – ustaŭlać u rot łatak i siłkom karmić. Adzin z daktaroŭ pahražaŭ mnie takim čynam i chvaliŭsia, što ŭžo nieadnojčy tak rabiŭ. Heta metady fašysckaha kanclahieru. Vychad z haładoŭki – praces vielmi składany i patrabuje adpaviednych viedaŭ. Luboje niasłušnaje rašeńnie moža spryčynicca da śmierci. Ja surjozna aścierahajusia za žyćcio Kazulina. Ale jon nie źbirajecca spyniać haładoŭku – nia bačyć pryčynaŭ», – zajaviŭ Siarhiej Skrabiec.

— Siarhiej, jak Vy pačuvajeciesia paśla praciahłaj haładoŭki?

— Fizyčna vielmi źniasileny. Straciŭ 17 kilahram vahi. Adčuvaju słabaść, kružycca hałava, ale zrešty ŭsio narmalova. Siońnia ŭžo vychodžu z haładoŭki. Pačaŭ pić roznyja soki. Pa dapamohu medykaŭ źviartacca nia budu – my nia majem admysłoŭcaŭ u vyviadzieńni z haładoŭki.

— Vy nia ŭpieršyniu haładajecie ŭ źniavoleńni. Adnojčy admaŭlalisia ad ježy bolš jak 40 dzion. Ci nielha było jak inačaj damahčysia vykanańnia svaich patrabavańniaŭ u turmie?

— Nie, inačaj niemažliva. Nichto nikoha nie słuchaje. Kali chočaš źviarnuć uvahu na svaje prablemy, zastajecca tolki abvieścić haładoŭku. Prakuratura, jakaja vykonvaje nadhladnyja funkcyi, zmoviłasia z supracoŭnikami Departamentu vykanańnia pakarańniaŭ. Tudy źviartacca niama sensu.

Praz haładoŭku ja damohsia taho, kab da mianie ŭžyli amnistyju, choć prava na ŭmoŭna-daterminovaje vyzvaleńnie ja mieŭ jašče ŭ sakaviku hetaha hodu. Nijakich pretenzijaŭ da mianie padčas źniavoleńnia nie było. Ja pisaŭ va ŭsie instancyi, ale maje skarhi admaŭlalisia navat razhladać. Voś mnie i aprykła pisać skarhi.

Kali mianie aryštavali pavodle chłuślivaha abvinavačańnia ŭ padrychtavańni chabaru, ja taksama abvieściŭ haładoŭku. Mianie dapytvali śledčyja hrupy z roznych upravaŭ. Haładoŭka dapamahała havaryć ź imi z taje pazycyi, što da mianie pryciahnutaja ŭvaha hramadzkaści, i heta, naturalna, adyhrała svaju rolu. Sud źniaŭ ź mianie hetyja abvinavačańni.

Administracyi miescaŭ źniavoleńnia bajacca haładovak, tamu što jany pryciahvajuć uvahu hramadzkaści da źniavolenych, i im davodzicca vykonvać zakonnyja patrabavańji.

— Čamu Vy vyrašyli padtrymać haładoŭku pratestu, jakuju abvieściŭ Alaksandar Kazulin?

— Tamu što ŭ jahonych patrabavańniach – źviarnuć uvahu na biezzakońnie ŭ Biełarusi i razhledzieć sytuacyju ŭ našaj krainie ŭ Radzie ki AAN – vielmi akuratna sfarmulavanaja pazycyja bolšaj častki nasielnictva Biełarusi. Da taho ž, apazycyja ŭ Biełarusi padzielenaja, a haładoŭka moža źjadnać apazycyju dziela dasiahnieńnia ahulnaje mety – źmianić sytuacyju ŭ krainie i viarnuć Biełaruś u kanstytucyjnaje pole. Dzialić niaisnyja partfeli možna i nadalej, adnak heta nia daść rady sytuacyi.

— Jak siabie adčuvaje palitviazień? Pra jaho praktyčna niama nijakaj infarmacyi.

— Fizyčna Kazulin vielmi źniasileny. Pry jahonym roście stracić takuju vahu – 17 kh – heta zašmat. Zastalisia skura dy kości. Cisk u jaho vielmi nizki. Strata bolej 30% vahi viadzie da letalnaha vyniku. Siońnia Kazulin straciŭ 20% vahi. Ale duchoŭna Kazulin mocny čałaviek, praŭdzivy vajar. Złamić jaho niemažliva.

Kaniečnie, turemnym daktarom ja nie daju viery, jany nia zdolejuć vyvieści jaho z haładoŭki. Ichnija metady – ustaŭlać u rot łatak i siłkom karmić. Adzin z daktaroŭ pahražaŭ mnie takim čynam i chvaliŭsia, što ŭžo nieadnojčy tak rabiŭ. Heta metady fašysckaha kanclahieru. Vychad z haładoŭki – praces vielmi składany i patrabuje adpaviednych viedaŭ. Luboje niasłušnaje rašeńnie moža spryčynicca da śmierci. U kalonii musić dziažuryć prynamsi adna mašyna, a jany źbirajucca jaho siłkom karmić tłustaj astrožnaj kašaj... Ja surjozna aścierahajusia za žyćcio Kazulina. Ale jon nie źbirajecca spyniać haładoŭku – nia bačyć pryčynaŭ.

— Na vaš pohlad, čamu kiraŭnictva kalonii całkam izalavała Kazulina: sustrečy z advakatam i svajakami zabaronienyja, pra stan zdaroŭja amal ničoha nie paviedamlajecca.

— Tamu što jość zahad «zhary». Heta nie rašeńnie načalnika kalonii. Rašeńnie prymaŭ sakratar Rady biaśpieki i vyšej. Ja nie razumieju ŭładaŭ, bo jany hetym pryciahvajuć jašče bolšuju ŭvahu i da taho ž – heta krajnie niehumanna. Kazulinu ciapier jak nikoli patrebnaja padtrymka, i nastrojeny jon vielmi rašuča, hatovy iści da kanca. Łukašenka musić zadumacca nad hetym pytańniem i dazvolić advakatu sustrecca z Kazulinym, kab ź im pahavaryli. I tady možna było b pryjści da niejkaha kampramisu.

— Raniej ŭ Vas nie było mažlivaści acanić Vaš aryšt, sud i vyrak. Čamu Vas pieraśledavali?

— U Łukašenki niebłahaja analityčnaja słužba, jakaja adsočvaje ŭsich, chto ŭjaŭlaje najbolš realnuju niebiaśpieku režymu. Niekatorych sadžajuć jašče dla navuki hramadztvu. Tak było ź Lavonavym, Staravojtavym, Maryničam, Klimavym, Statkievičam. Ja źviazvaju aryšt z tym, što ja ŭjaŭlaŭ pahrozu, choć ja nie razumieju, jak adzin čałaviek moža tak mocna kahoś spałochać. Mianie časta papiaredžvali, što mohuć aryštavać, ale ja nie chacieŭ dumać pra heta ci dumaŭ, što prosta pałochajuć. Ale navat kali b mnie dali harantyi taho, što mianie ŭsio-tki aryštujuć, ja ŭsio adno b nia źjechaŭ ź Biełarusi.

— Palitviazień Valer Levanieŭski paśla vychadu na volu zajaviŭ, što takoha biezzakońnia i biaspraŭja, jak u astrohu, jamu jašče nie davodziłasia bačyć. Ci zhodnyja Vy ź im?

— U lubym astrohu jość niedachopy. Pry tatalitarnym režymie ŭsio tolki ŭzmacniajecca. Systema vykanańnia pakarańnia taksama. Usio moža źmianicca, kali astrožnaja systema stanie adkrytaja, kali ŭ pravaabaroncaŭ i žurnalistaŭ budzie dostup u kalonii, kali viaźni zmohuć havaryć, u jakich umovach im davodzicca žyć. Pakul ža systema absalutna zakrytaja. Dachodzić da absurdu. Niezrazumieła čamu, ale ŭ viciebskaj kalonii zabaroniena mieć i kuplać cukar. To bok u stałoŭcy jaho ŭ harbatu kładuć i ŭsio. Nichto ničoha nie tłumačyć. Chadzili čutki, što administracyja dumaje, nibyta z cukru možna varyć samahon.

A što dziejałasia z maim pieravodam u kaloniju? Heta było ŭ sakaviku, tady ŭsie vojski byli ściahnutyja ŭ Miensk – bajalisia akcyjaj pratestu, horad byŭ faktyčna na vajskovym stanoviščy. Z hetaj pryčyny niestavała kanvairaŭ, nas, viaźniaŭ, pa 20 čałaviek vieźli ŭ aŭtazakach, a potym u «stałypinskich» vahonach, u jakich siadzieli na «kukiškach», miorźli strašenna. Praz mnohaje daviałosia prajści, praz mnohija prynižeńni i źniavahi.

— Kažuć, što ŭ astrohu čałaviek moža kardynalna źmianicca i stać całkam inšym, čym u volnym žyćci...

— Systema pieramołvaje kostki čałavieka ŭ muku. Kali čałaviek słaby ducham, dyk chutka łomicca i psychika bolej nie ŭznaŭlajecca. Astroh – pryščepka ad dabryni. Dabrynia tam uvažajecca za słabaść, dzieje zakon džunhlaŭ.

— Jak astroh paŭpłyvaŭ na vas?

— Ja staŭ bolš pilny da navakolnaha śvietu, staŭ zvažać na lubuju drabiazu. U astrohu ty nia možaš rassłabicca ni na chvilinu, unačy štohadziny śvieciać lichtarykam u tvar – pravierka, kantralujuć luby tvoj krok, luby ruch. Da taho ž, dla čałavieka, jaki imkniecca da duchoŭnaj daskanałaści, heta niebłahaja pravierka na moc duchu.

— Jakija ŭzajeminy skłalisia ź inšymi viaźniami?

— Dobryja. Viaźni palitykaŭ trochi bajacca, usie chočuć pajści na ŭmoŭna-daterminovaje vyzvaleńni, a jak što ich nie papiaredzili, kab z nami nie kantaktavali, dyk adbyvalisia znosiny, jak u našaj «pałacie pradstaŭnikoŭ» – ruku pacisnuli i źbiahajuć. Hramadztva zapałochanaje źvierchu danizu i niavažna, dzie siadziš – u ručnym «parlamencie» ci kalonii.

— Ci adčuvali Vy padtrymku z voli?

— Tak, kaniečnie. Masa listoŭ prychodziła z roznych krajoŭ śvietu, z usiaje Biełarusi. Kazulina ciapier zavalvajuć listami, telehramami. Padtrymka kalasalnaja. Pišuć prostyja ludzi, studenty. Nie bajacca! Śviadomaść ludziej mocna źmianiłasia za apošni čas. Ja ździŭleny.

— Čamu, jak Vam padajecca, Vas amnistavali?

— Ja tak uvažaju, što tolki da taho, što my siadzieli razam z Kazulinym. Jany bajalisia našaha źviazu. Adna sprava, kali adzin čałaviek haładaje, a tut udvoch. Da taho ž my adnadumcy i padtrymlivali adzin adnaho.

— Kali Vy siadzieli ŭ SIZA, Vy vyrašyli balatavacca na prezydenta. Čamu?

— Ja vyrašyŭ balatavacca na prezydenta jašče za 2–3 miesiacy da aryštu. My damaŭlalisia z Kazulinym pra supolnuju kampaniju. Było zrazumieła, što mała chto ŭ pryncypie navažycca vystupać proci Łukašenkavaha treciaha terminu. Kaniečnie, z astrohu mała šancaŭ čahoś damahčysia, ale mnie chaciełasia niejk paŭpłyvać na źmianieńnie sytuacyi.

— Jak aceńvajecie minułuju vybarčuju kampaniju i nastupnyja za joj akcyi pratestu?

— Ciažka kazać, usio ž byŭ u astrohu. Radyjo ŭ mianie tady nie było, ciapier my ŭ kalonii słuchajem radyjo «Svaboda» (kaniečnie, duža hłušać, ale ŭsio adno čuvać). Zrešty, u tym liku dziakujučy Kazulinu, kampanija prajšła niabłaha. Bolšaha ciažka było damahčysia va ŭmovach tatalitaryzmu. Nam prademanstravali, što ŭ Biełarusi jość siły, jakija hatovyja ŭziać adkaznaść za los Biełarusi. Akcyi pratestu aznačali, što kraina pračynajecca ad letarhičnaha snu.

— Čym Vy źbirajeciesia zaniacca ciapier?

— My ŭzhadnili z Kazulinym plan dalejšych dziejańniaŭ na źmianieńnie palityčnaj sytuacyi ŭ Biełarusi i viartańnie Biełarusi ŭ kanstytucyjnaje pole. Spačatku budu damahacca vykanańnia patrabavańnia Kazulina – abmierkavańnia sytuacyi ŭ Biełarusi ŭ Radzie biaśpieki AAN.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0