Słavamir Adamovič. Vialikaja Kastryčnickaja Revalucyja

Słavamir ADAMOVIČ

Vialikaja Kastryčnickaja Revalucyja

(tezisy da «Maršu Svabody-2»)

U časy pieramienaŭ inšy raz byvaje ciažka adroźnić śmiech ad płaču, ślozy ad rasołu, viačerni fał paluboŭnika ad ranišniaj vertykali amatara piva. Błukajučy pa pamiežžy epoch i cyvilizacyjaŭ, ludzi aścierahajucca pakidać dzirvan prodkaŭ i prosta panična bajacca stupać u śviežuju rallu budučyni. Ludzi pieramiennaha času błytajucca ŭ symbalach, słovach, sensach, źmiestach... Ale Pryroda nia cierpić błytaniny. I tady prychodzić Revalucyja — kab ustalavać novuju harmoniju, novuju klasyfikacyju, novuju hijerarchiju.

1995 hod

Krasavik-travień: haniebny film, haniebny referendum. Ciciankoŭ irvie nacyjanalny bieł-čyrvona-bieły ściah. Biełaruskich patryjotaŭ zvalniajuć z VNU, škołaŭ, orhanaŭ ułady i hazetaŭ.

1996 hod

Hod radykalnaha pierałomu. Usio pačałosia pa-sapraŭdnamu: vuličnyja bai ź milicyjaj i specpadraździaleńniami, paranienyja z abodvuch bakoŭ, aryšty, suchija i mokryja haładoŭki palityčnych viaźniaŭ, pratesty suśvietnaj supolnaści, emihracyja pa palityčnych matyvach... Letam 96-ha, znachodziačysia za miežami Biełarusi, Zianon Paźniak zahavaryŭ pra nacyjanalna-vyzvolny ruch. Maładaja Biełaruś na poŭny hołas zahavaryła pra nacyjanalna-vyzvalenčuju revalucyju.

Ad NVR da NVR

Zianon Stanisłavavič nie zmaniŭ i nie pamyliŭsia, kali skazaŭ pra nacyjanalna-vyzvolny ruch. Jon prosta spaźniŭsia hadoŭ na 8-10. Reč u tym, što jakraz u 1996-m epocha Nacyjanalna-Vyzvolnaha Ruchu (NVR) zaviaršyłasia. Za 10 hadoŭ, kali za punkt adliku brać 1986-y, navat samyja mocnyja ciełam i ducham mahli prystać. Słabiejšyja prystali dakładna. Revanš akupacyjna-maryjanetačnaha režymu Łukašenki splažyŭ šmat jakija zavajovy papiaredniaha dziesiacihodździa: biełaruskamoŭnyja sadki i škoły, naprykład. Adnaŭlać ich va ŭmovach akupacyi niama žadańnia. Ale choć i stomlenyja, dzieści navat demaralizavanyja, ludzi našyja razumiejuć, što jany narod zanadta vajaŭničy, kab nie supraciŭlacca złu hvałtam. Niama ŭ biełarusaŭ i svajho Majsieja, i saraka hadoŭ u zapasie niama, kab snoŭdacca pa pustelni (u našym vypadku — pa asušanych bałotach). Voś čamu ź viasny 1996 hodu pačynajecca adlik novaj epochi — epochi Nacyjanalna-Vyzvolnaj Revalucyi (NVR).

Symbolika ličbaŭ i miesca

Symbaličnaje miesca, dzie pieradavyja šerahi maładych demanstrantaŭ 17 kastryčnika ŭstupili ŭ boj ź milicyjaj — skryžavańnie vulicaŭ imia Pulichava i Pieršamajskaj. Varta nahadać, što Ivan Pulichaŭ pa zadańni padpolnaj sacyjał-revalucyjnaj (eseraŭskaj) hrupy razam z tavaryškaj pa partyi A.Izmajłovič 14 studzienia 1906 hodu zrabili zamach na mienskaha hubernatara Kurłova, jaki 18 kastryčnika 1905 hodu rasstralaŭ mitynh rabočych na mienskim čyhunačnym vakzale.

Pavodle prysudu trybunału Pulichava paviesili. Dla postrachu mienčukoŭ užo miortvaje cieła kinuli na bramu turmy, na jakoj jano znachodziłasia 4 dni. BiełSE nie paviedamlaje, što heta za turma i dzie sudzili hieroja.

Varštaty Revalucyi

Kab zrazumieć nastroj biełaruskaj patryjatyčnaj moładzi, varta zazirnuć u «NN» na pałasu «Varštaty». Voś radki ź niekatorych vieršaŭ.

Vadzianik Niamiski:

«I ŭłady našy nie ad boha —
Raspłata ich nie abminie.
Nia treba słuchać bolš nikoha,
Bo na vajnie jak na vajnie!»

Maks Bahdan:

«I pačvaraŭ siačy dvuchhałovych,
Kab hałoŭ nie pładziłasia bolš.
Prahani pseŭdarodnyja movy
Staršabrackich rasiejaŭ i polšč».

Dzieci Kastryčnika

Try chłapčuki dapamahali mnie 17-ha ad samaha pačatku «Maršu». Na karotkim mitynhu ŭ parku Družby narodaŭ da nas padyjšli dźvie nastaŭnicy, paraili svaim vučniam być aściarožnymi, nie zabyvacca pra ŭroki. Idučy pa vulicy Bahdanoviča, chłapčuki ŭspomnili, što chacieli jeści. Zabiehli ŭ kramu, kupili bułačak i haziroŭki. Maładyja arhanizmy patrabavali dadatkovaj enerhii. Na Pieršamajskaj jana źlijecca z enerhijaj kinutaha kamienia.

Mahija słova

Revalucyja! — i napinajecca pres žyvata, ćviardziejuć ciahlicy, admabilizoŭvajecca intuicyja, vastreje rozum, źjaŭlajecca apetyt...

Revalucyja — słova kryvavaje, jak kaladnaja śviežyna.

Tavaryš! — čuješ ty voklič za śpinaju i ŭžo mienš napružvajeśsia, nabyvaješ nadzieju, vieryš u pieramohu... Ruki ŭ zamok, tavaryš, budźma razam! Strachu niama. My — revalucyja!

Pijaner — heta daśledčyk, heta toj, chto pačynaje pieršy, pieršaadkryvalnik. 17 kastryčnika tysiačy ŭdzielnikaŭ «Maršu Svabody» stali pijanerami Biełaruskaj Nacyjanalna-Vyzvolnaj Revalucyi. Naščadki nazavuć jaje Vialikaj Kastryčnickaj.