У вядомым галівудскім фільме «Паляўнічы на аленяў» Роберт дэ Ніра і іншыя зоркі гралі беларусаў
Гісторык Андрэй Катлярчук, які жыве і працуе ў Швецыі, падзяліўся ў фэйсбуку адкрыццём, якое нечакана для самога сябе зрабіў падчас працы над іншай навуковай тэмай.
Той, хто любіць кіно, добра ведае класічны амерыканскі фільм Майка Чыміно (Michael Cimino) The Deer Hunter («Паляўнічы на аленяў»). Скажу шчыра: гэта адзін з маіх самых любімых фільмаў, які я ўпершыню пабачыў яшчэ ў СССР падчас гарбачоўскай Перабудовы. У стужцы здымаліся мегазоркі Галівуда: Мэрыл Стрып, Роберт Дэ Ніра і Хрыстафор Валкен.
Нагадаю, што сюжэт фільма, прэм'ера якога адбылася 8 снежня 1978 года, праз пяць гадоў пасля вываду амерыканскіх войскаў з В'етнама, распавядае пра лёс трох маладых амерыканцаў славянскага паходжання, прызваных на вайсковую службу і адпраўленых на вайну ў В'етнам.
Кінакрытыкі доўгі час спрачаліся: хто ж гэтыя хлопцы па нацыянальнасці? Амерыканскія ўкраінцы-лемкі, бойкі ці, можа, рускія? Расійская Вікіпедыя ўпэўнена называе іх рускімі. Украінская Вікіпедыя ўстрымліваецца ад этнічнай ідэнтыфікацыі, характарызуючы герояў проста як «праваслаўных» жыхароў ЗША. Беларускай версіі артыкула пра фільм няма ўвогуле, шкада.
Часам бывае так, што гісторык, працуючы ў архівах, нечакана выходзіць на зусім іншую тэму.
Дык вось, мне ўдалося дакладна высветліць, што Мэрыл Стрып, Роберт Дэ Ніра і Хрыстафор Валкен граюць у фільме амерыканскіх беларусаў, а знакамітая сцэна вяселля была знятая Майкам Чыміно паводле матываў сапраўднага беларуска-амерыканскага вяселля ў праваслаўнай царкве Нью Ёрка, на якім Чыміно быў шаферам жаніха.
Цяпер падрабязней. Працуючы з персанальнай справай Віктара Чабатарэвіча ў The Arolsen Archives (беларуса, калабаранта, афіцэра мінскага СД і кіраўніка кадэцкай школы БКА), я звярнуў увагу на тое, што ягоны сын, народжаны ў Беларусі ў 1940 годзе, меў досыць рэдкае імя Ніканор. Сам сын ужо памёр, але пры жыцці быў вядомым на ўвесь Нью-Ёрк барыстам і былым агентам ФБР.
Дык вось, як высвятляецца: Майк Чыміно і Ніканор, або Нік Чабатарэвіч, былі найлепшымі сябрамі з дзяцінства. Вось што казаў пра яго Чыміно ў інтэрв'ю часопісу The Hollywood Reporter у 2015 годзе:
«Гэта вельмі асабісты фільм, асабліва сцэна вяселля. Мой найлепшы сябар у той час быў беларусам, чалавекам беларускага паходжання, Ніканор Чабатарэвіч. Менавіта такое прозвішча носіць герой, якога грае Christopher Walken, Ніканор Чабатарэвіч, або, як у фільме Нік Чаватарэвіч. І я быў шаферам на ягоным вяселлі».
У амерыканскім некралогу Ніканора Чабатарэвіча можна прачытаць наступныя радкі:
«Чабатарэвіч нарадзіўся ў Беларусі і падчас Другой сусветнай вайны разам з бацькамі эміграваў у Злучаныя Штаты. Ён вырас у Флашынгу і вельмі любіў кіно, успамінаў яго былы кіраўнік у ФБР і сябра Цім Рэмбіяс.
Сябра Чабатарэвіча і сусед з пакоя ў каледжы Майкл Чыміно, пазней, як вядома, стаў сусветна вядомым кінарэжысёрам і назваў у ягоны гонар аднаго з галоўных герояў фільма «The Deer Hunter» капрала Ніка Чаватарэвіча. За выкананне гэтай ролі Christopher Walken атрымаў прэмію Оскар».
Чарговая загадка беларускай гісторыі раскрыта. Засталося толькі журналістам папулярызаваць гэты цікавы факт.
Том Холанд стаў самым касавым акцёрам усіх часоў
Раман аўтара бестселераў Джона Грына выйдзе па-беларуску ў дзень сусветнай прэм’еры
Зендэя — спартыўны чалавек? У дзяцінстве зорка «Чалавека-павука» і «Дзюны» займалася «сокерам» і баскетболам
Чалавек-павук, якога ўсе забылі. Чаму «Новы дзень» — адначасова найлепшы фільм Marvel за апошнія гады і ўсё тая ж старая гісторыя
Падпалкоўніка з факультэта вайсковай разведкі судзяць за «здраду дзяржаве» па справе, якая выглядае палітычнай. Што пра яго вядома?6
Каментары
— Все выдающиеся люди — учёные, гуманисты — были мужчинами, а потому…
— Это кто же? Назовите хоть одного!
— Хотя бы Коперник!
— Ложь! Коперник была женщиной!
— Что?! А Эйнштейн?
— Эйнштейн тоже была женщиной!»
===========
военный врач:
— Твоё имя звучит по-русски. (Your name sounds Russian.)
Ник Чеботаревич (Chevotarevich):
—Нет, это американское имя! (No, it's American!)
Также в фильме звучит «Катюша» — старинная беларусская народная песня (композитор — Блантер, слова - Исаковский, тоже два беларуса)
Персанаж дэ Ніра мае літаратурнае прозвішча Вронскі (у Галівудзе нагэтуль "рускія імёны" беруць з Таўстога і Дастаеўскага). А ў персанажаў Казале і Мэрыл Стрып наогул не было прозвішчаў.