Biełaruski vodapadzieł

Padychody zachodniaj i rasiejskaj presy da padziejaŭ u Biełarusi adlustravali nia tolki roznaść pohladaŭ, ale i ahulnaść tendencyj.

Priezidientskije vybory 19 marta i pośledujuŝije sobytija v Biełarusi stali svojeobraznym vodorazdiełom nie tolko v žiźni biełorusskoho obŝiestva, no i v ośvieŝienii etich sobytij za priediełami strany. Suŝiestvovavšije i prieždie raźličija v podchodach zapadnoj i rośsijskoj priessy k proischodiaŝiemu v byvšich sovietskich riespublikach, stali osobienno razitielnymi na dannom primierie.

Nakanunie vyborov zarubiežnyje ŚMI — kak zapadnyje, tak i rośsijskije — projavlali priblizitielno odinakovyj intieries k proischodiaŝiemu v Biełarusi. Možno dažie skazať, čto rośsijskije žurnalisty vykazyvali dažie nieskolko bolšieje vnimanije k sobytijam v postsovietskoj riespublikie, čiem ich zapadnyje kollehi. Častično eto možno objaśniť cielenapravlennoj politikoj biełorusskoho rukovodstva, kotoroje v poślednije hody viediet usilennuju propahandistskuju rabotu s rośsijskimi mass-miedia, riehularno prihłašaja ich priedstavitielej v Minsk za hosudarstviennyj sčiet i znakomia s dostižienijami politiki Łukašienko. S druhoj storony, pośle iźviestnych sobytij v Ukrainie rośsijskije hosudarstviennyje i połuhosudarstviennyje ŚMI (naprimier, prinadležaŝije Hazpromu) stali zamietno čaŝie obraŝaťsia k političieskoj žiźni v Biełarusi, starajaś kak by nienaviazčivo protivopostaviť «stabilnosť i błahopołučije», jakoby cariaŝije v etoj stranie, «ćvietnym rievolucijam» v inych sopriedielnych hosudarstvach.

Śledujet otmietiť, v to žie vriemia, čto za nieskolko niediel do vyborov na rośsijskich tielekanałach, kotoryje polzujutsia naibolšim vlijanijem na auditoriju, stali pojavlaťsia soobŝienija nie tolko ob Aleksandrie Łukašienko, no i o jeho oppozicionnych sopiernikach. V piervuju očieried́, rieċ idiet o «jedinom kandidatie» ot oppozicii Aleksandrie Milinkievičie, kotoryj izriedka načał pojavlaťsia v kadrie v rieportažach tielekanała «Rośsija» i niekotorych druhich kanałov. Pravda, proischodiło eto sporadičieski, a vyskazyvanija Milinkieviča privodiliś v uriezannom vidie, błahodaria čiemu sostaviť priedstavlenije o prohrammnych cielach i zadačach biełorusskoj oppozicii było očień trudno. Nieskolko bolšieje vnimanije k Milinkieviču, a takžie k druhomu lidieru oppozicii – Aleksandru Kozulinu, projavlał v priedvybornyj pieriod tielekanał «Euronews». V častnosti, eto kasajetsia jevropiejskoho turnie Milinkieviča, kotoryj zaručiłsia poddieržkoj vysokopostavlennych činovnikov ES, a takžie rukovoditielej riada jevropiejskich stran, v tom čiśle kanclera Hiermanii Anhieły Mierkiel. V otličije ot etoho jevropiejskoho tielekanała, rośsijskije kanały jeśli i soobŝali niekotoryje podrobnosti, to vskolź.

Čto žie kasajetsia Kozulina, rośsijskije kanały dołhoje vriemia voobŝie nie obraŝali vnimanija na jeho suŝiestvovanije. A kohda kandidat v priezidienty był vpiervyje iźbit i dostavlen v miliciejskij učastok pośle popytki prorvaťsia na tak nazyvajemoje Vsiebiełorusskoje narodnoje sobranije, eti kanały otozvaliś o proisšiedšiem sobytii kak o čiem-to małoznačimom. Rośsijskij kanał NTV priedstavił etot fakt, a takžie akciju oppozicii v cientrie Minska 2 marta, kohda poddieržať Milinkieviča prišli nieskolko tysiač čiełoviek, v ironičieskom klučie.

Voobŝie, ironija, prieniebriežitielnyj ton v otnošienii biełorusskoj oppozicii stał charaktiernym počti dla vsiech rośsijskich ŚMI. Podrobnosti žie o zadieržanii diesiatkov členov iźbiratielnych štabov oppozicionnych kandidatov, iźbijenijach i izdievatielstvach opuskaliś kak niesuŝiestviennyje. Zapadnaja žie priessa, v piervuju očieried́ polskije ŚMI, akcientirovali vnimanije imienno na rieprieśsijach vłastiej.

No osobienno zamietnym stał kontrast v dień vyborov i srazu pośle nich. Rośsijskoje tielevidienije v informacionno-analitičieskoj prohrammie «Viesti niedieli» vpiervyje riešiłoś na priamuju diezinformaciju zritielej. Vieduŝij prohrammy soobŝił v priamom efirie, čto, sudia po postupajuŝim iz Minska śviedienijam, na Oktiabŕskoj płoŝadi prochodiat srazu dva mitinha – odin v poddieržku Łukašienko, druhoj protiv nieho. V etot momient na płoŝadi sobraliś nie mienieje dvadcati tysiač čiełoviek, prišiedšich vyraziť protiest protiv niesuraznych cifr javki i hołosovanija na vyborach. Nikakich storońnikov priezidienta, jeśli nie sčitať priedstavitielej siłovych struktur i ich pierieodietych ahientov v tot momient v cientrie biełorusskoj stolicy nie było.

Priedstavitiel rukovodstva NTV, śpiecialno pribyvšij v Minsk dla ośvieŝienija vyborov, pošieł jeŝie dalšie – v intierv́ju Biełorusskomu tielevidieniju on nazvał prošiedšije vybory zakonnymi i spraviedlivymi. To jesť, otkryto vystupił v poddieržku vłastiej druhoho hosudarstva, čto s točki zrienija žurnalistskoj etiki vyhladit biesprieciedientno.

Soobŝienija o mitinhach i diemonstracijach protiesta na protiažienii niedieli s 19-ho po 25-je marta možno było vidieť v Biełarusi v osnovnom na Euronews, CNN, BBC i druhich mieždunarodnych informacionnych kanałach, kotoryje tranślirujutsia čieriez sputnik. Kadry žiestokoho razhona i iźbijenija diemonstrantov 25-ho marta, kohda byli ariestovany i brošieny v tiuŕmy sotni ludiej voobŝie, naskolko iźviestno, nie byli v tot dień pokazany ni na odnom rośsijskom kanale.

Poziciju zamałčivanija zaniali v tie dni nie tolko rośsijskoje tielevidienije, no i bolšaja časť priessy. Rośsijskije Intierniet-portały, mnohije iz kotorych dołhoje vriemia ostavaliś osnovnym istočnikom opierativnoj niecienzurirovannoj informacii dla žitielej Biełarusi, ohraničiliś, v łučšiem słučaje, liš konstatacijej niekotorych faktov otnositielno žiestkich diejstvij vłastiej. Pričiem, rieċ šła o diejstvijach nie tolko v otnošienii oppozicii, no i vo mnohich słučajach – prostych hraždan, nie śviazannych ni s odnoj iz političieskich partij, kotoryje liš chotieli vyraziť sočuvstvije ariestovannym učastnikam mirnych protiestov. Sud́ba ariestovannych biełorusskich, a takžie inostrannych hraždan, v čiśle kotorych okazaliś i rośsijanie, nie zaintieriesovała nie tolko oficialnyje rośsijskije vłasti, no i niezavisimyje, kak ranieje priedstavlałoś, rośsijskije ŚMI. Słožiłoś vpiečatlenije, čto vsia rośsijskaja priessa razom zamołčała, kak po komandie. Publikacii v «Novoj hazietie» i hazietie «Viedomosti» (osobo stoit otmietiť staťju politołoha Lilii Šievcovoj «Ukraina i Biełaruś: rośsijskije mify») vyhladiat isklučienijem na obŝiem fonie.

Kommientarii, kotoryje pojaviliś i pojavlajutsia do sich por na takich rośsijskich sajtach, kak «Gazeta. ru», «Newsru. com», «Lenta. ru» i niekotorych druhich, pri vsiem otličii avtorskich intonacij po svojemu sodieržaniju dovolno odnoobrazny. Ich hłavnyj smysł svoditsia k tomu, čto biełorusskaja oppozicija projaviła svoju słabosť i nieorhanizovannosť, čto pozicii Łukašienko niepokolebimy, poskolku on ustraivajet Krieml i čto v Biełarusi, v otličije ot Ukrainy, Zapad ustupił Moskvie. Lubopytno było čitať podborku publikacij zapadnoj priessy o sobytijach v Biełarusi na sajtie «InoCMI. ru», kotoryj śpiecializirujetsia na pierievodnych matieriałach. Iz vsiej massy publikacij, kotoryje bukvalno zachlestnuli zapadnuju priessu v dni protiestnych akcij v Minskie, sajt vybrał staťji v małoiźviestnoj francuzskoj hazietie «Riezon die Voltier» i niemieckoj «Tahiesšpihiel». Piervaja utvierždała, čto Jevroatłantičieskaja idieja, jakoby, potierpieła krach v Biełarusi, poskolku błahosostojanije prostych hraždan v etoj stranie dostihło zaobłačnych vysot. Vtoraja sosriedotočiłaś na kritikie ošibok biełorusskoj oppozicii.

Śledujet otmietiť, čto i zapadnaja priessa, v ciełom riezko kritično ocienivaja diejstvija biełorusskich vłastiej, kotoryje pošli na siłovoj razhon diemonstrantov, ohraničiłaś, v osnovnom, konstatacijej očievidnych faktov. Odin iz etich faktov sostoit v tom, čto Rośsija faktičieski vystupiła na storonie rieprieśsivnoho riežima Łukašienko, proihnorirovav mnienije Zapada, i čto zapadnym stranam priedstoit jeŝie mnohoje sdiełať, jeśli oni diejstvitielno zaintieriesovany v diemokratičieskich pieriemienach v Biełarusi. Etot tiezis trudno osporiť

Odnako, čto kasajetsia vnutrieńniej situacii v Biełarusi, zapadnaja priessa ohraničiłaś liš povierchnostnym vzhladom na proischodiaŝieje, polzujaś libo sformulirovannymi užie ranieje štampami, libo začastuju zaimstvuja ocienki u svoich rośsijskich kolleh i politołohov.

V častnosti, v zarubiežnoj – kak rośsijskoj, tak i zapadnoj – prieśsie trudno najti hłubokij analiz toho, čto žie na samom diele proischodiło v Minskie do i pośle nyniešnich vyborov, i v čiem principialnoje otličije situacii. Obozrievatieli schodiatsia na tom, čto rievolucija v Biełarusi nie sostojałaś i nie mohła sostojaťsia. No vot publikacij o tom, kto vyšieł i ostavałsia v pałatočnom horodkie na płoŝadi v riešajuŝij momient, čto imienno dvihało mołodymi lud́mi, v bolšinstvie svojem ranieje dalekimi ot politiki, poka nie vidno. Eto kažietsia vnutrieńnim diełom biełorusov, no na samom diele, ot osmyślenija etoho fakta i jeho pośledstvij zavisiat buduŝieje biełorusskoho obŝiestva i jeho vzaimootnošienija s zapadnym mirom.

Mnohije v Biełarusi – osobienno, sriedi tiech, kto prošieł čieriez rieprieśsii, stali s niedovierijem i priezrienijem otnositsia nie tolko k biełorusskim hosudarstviennym ŚMI, no i k rośsijskim mass-miedia. Eta časť obŝiestva, iz kotoroj, niesomnienno, so vriemieniem vyjdiet novaja oppozicija, ispytyvajet potriebnosť nie tolko v obŝich diekłaracijach so storony zapadnych pravitielstv, čieho i rańšie chvatało, no i vpołnie konkrietnych projavlenijach solidarnosti. K nim možno otniesti, naprimier, hotovnosť polskich i čiešskich vuzov priniať na učiebu otčiślennych po političieskim motivam biełorusskich studientov.

V etom žie riadu možno otmietiť i mnohočiślennyje publikacii v polskoj prieśsie na biełorusskije tiemy. Eti publikacii nie tolko informirovali priamo ili kośvienno biełorusskuju obŝiestviennosť o proischodiaŝiem v Biełarusi i Polšie, no okazyvali moralnuju poddieržku rieprieśsirovannym. Ironičieskije ili, v łučšiem słučaje, śnischoditielnyje intonacii v rośsijskoj prieśsie po povodu proischodiaŝieho v Biełarusi, jeje nieprikrytoje ravnodušije k narušienijam prav čiełovieka i žiestokostiam praviaŝieho riežima volno ili nievolno sposobstvujet voźniknovieniju toj bazy dla rievolucionnych prieobrazovanij v buduŝiem, voźniknovienija kotoroj kak ohnia bojatsia siehodnia rośsijskije elity, vklučaja žurnalistskuju.

Niekotoraja śnischoditielnosť intonacij, no v boleje zavualirovannom vidie, prisutstvujet siehodnia i v niekotorych zapadnych izdanijach. V otličije ot postsovietskoj priessy, zapadnyje ŚMI nie obiazatielno otražajut točku zrienija vłastiej. No oni vyražajut tiendiencii, hospodstvujuŝije v obŝiestvie. O tom, vozobładajet li tiendiencija ravnodušija v otnošienii proischodiaŝieho v Biełarusi, staniet jasno po mierie udalenija vo vriemieni ot prošiedšich vyborov.

Vitalij Taras

«Wider Europe»

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0