Aboje raboje

Kanfrantacyjnaja zamiežnaja palityka Kramla vynikaje z adnadušnaj voli jak rasiejskaj elity, tak i šyrokich płastoŭ nasielnictva, i niama padstavaŭ spadziavacca na jaje pieramienu paśla prychodu Miadźviedzieva. Piša Ivan Kraścieŭ

Nikala Sarkazi i Karła Bruni adpačyvajuć. Jany bolš nie prezydenckaja paračka numar adzin u śviecie. Ciapier heta Ŭładzimier Pucin i Dźmitry Miadźviedzieŭ. Adnosiny pamiž imi vidavočna blizkija, ale nastolki ž zamknionyja, tajamničyja, što i vyklikaje supiarečlivyja interpretacyi. Ekspertaŭ i prostych rasiejcaŭ ciapier tryvožyć tolki adno: ci zmohuć užycca były i ciapierašni prezydent krainy? I čaho čakać ad takoha sužyćcia, dabra ci licha?

Aptymisty spadziajucca, što inaŭhuracyja Dz.Miadźviedzieva i pierachod jahonaha starejšaha i vyšejšaha nastaŭnika na pasadu premjer‑ministra ŭ maskoŭskim Biełym domie pryviadzie da da ŭtvareńnia systemy strymak i procivah i pašyreńnia pluralizmu ŭ rasiejskaj palitycy. Pesymisty ž pabojvajucca zaciatych kanfliktaŭ u šerahach kiraŭničaj klasy, jakija, nia daj Boh, skončacca mižusobicami. Kažučy słovami Pucina, «centralizavanaja ŭłada zakładzienaja ŭ DNK Rasiei».

Choć na rasiejskim hierbie vyjava dźviuchhałovaha arła, historyja navučyła rasiejcaŭ razhladać dźviuchhałovuju ŭładu jak pačvaru. Apošniaje procistajańnie adbyłosia na pačatku 1990‑ch, pamiž Barysam Jelcynym i parlamentam, i skončyłasia jano kapitulacyjaj parlamentu. Siońnia ž padobnaja niebiaśpieka, niahledziačy na zajavy spadarstva z Sankt‑Pieciarburhu, ź ciaham času abaviazkova budzie narastać.

Za časami Pucina kiraŭničaja elita navučyłasia lohka pazbaŭlacca kankurencyi zvonku. Ale našmat ciažej trymać samu elitu pad kantrolem. Vybary ładziacca raz na čatyry hady, a sacyjalahičnyja daśledavańni — pastajanna. Bojka za hramadzkuju dumku budzie našmat ciažejšaj za bojku za hałasy: što zdarycca, kali rejtynh Miadźviedzieva pierasiahnie rejtynh premjer‑ministra Pucina?

Składaniejšym budzie kantrol i za ŚMI, jakich možna vielmi lohka prymusić być lajalnymi da adnaho cara, a nie da dvuch. Padobnym čynam kramloŭskija aliharchi — u Rasiei tak stałasia, što ludzi, jakija vałodajuć krainaj, joju ž i kirujuć, — buduć mieć bolš jak adnaho sudździu dla vyrašeńnia svaich sprečak. A što kali Miadźviedzieŭ zachoča kali‑niebudź užyć svaje prezydenckija paŭnamoctvy, choć jany i byli padaravanyja jamu z łaski Pucina? Kali jon mini‑ia premjer‑ministra, to zrabić hetaha jamu nie nakanavana.

Adnym słovam, uzajemnyja padazreńni i intryhi pamiž Kramlom Miadźviedzieva i Biełym domam Pucina niepaźbiežnyja — i mohuć być navat horšymi, čym pamiž Kramlom i Biełym domam u Vašynhtonie. Spadarstva Pucin i Miadźviedzieŭ siońnia ščyra śćviardžajuć, što palityčnaj vajny možna ŭniknuć. Ale nasampraŭdzie vajna pamiž ichnymi akružeńniami ŭžo pačałasia.

* * *

Planujučy pieradaču ŭłady, novy premjer‑ministar — i dahetul najhałoŭniejšy z usich lideraŭ krainy — patrapiŭ zachavać palityčnuju pierajemnaść u karotkaterminovaj perspektyvie. Ale vidavočna jon nie patrapiŭ stvaryć stabilnaj palityčnaj systemy. Za dva pucinskija terminy rasiejskaja dziaržava stała bahaciejšaj (dziakujučy vysokim cenam na naftu), bolš represiŭnaj i bolš centralizavanaj; ale voś nia stała kiravanaj bolš efektyŭna. Adno davać rady niazhodnym ci ładzić vajskovyja parady, a inšaja sprava — efektyŭna kiravać hetaj ahromnistaj krainaj.

Pucinskaja systema — heta klasyčny prykład «impatencyi ŭsiasilnaha». Na siońnia Rasieja — heta suśvietnaja dziaržava, jakaja nabiraje mocy, ale ŭ toj samy čas heta słabaja dziaržava z karumpavanymi i nieefektyŭnymi instytucyjami. Jaje vojska i systema adukacyi zastalisia na ŭzroŭni minułaha stahodździa; zamiežnaja i sacyjalnaja palityki — na ŭzroŭni XIX st. Ekanamičny rost Rasiei ŭražvaje, ale jon niaŭstojlivy. I hetamu palityčnamu režymu, abciažaranamu nieefektyŭnaj uładaj, skancentravanaj u Kramli, niestaje dynamizmu, kab dać šturšok transfarmacyi Rasiei. Usiaki zruch va ŭładnych kołach pieraŭtvarajecca ŭ kryzis. Usiakaja źmiena ŭłady pryvodzić da brutalnaha pieraraźmierkavańnia ŭłasnaści.

Unutrana zakładzienaja ŭ pucinizm niestabilnaść — vso tłumačeńnie niadaŭnich viražoŭ u zamiežnaj palitycy. Ahresiŭnaje staŭleńnie Maskvy da inšych krainaŭ, asabliva da Zachadu, patrebnaje dla taho, kab zachavać lehitymnaść postpucinskaha režymu. Ale heta pryvodzić da paradoksu: Zachad patrebny Kramlu jak partner dla raźvićcia Rasiei, ale jašče bolš Zachad patrebny Kramlu ŭ jakaści voraha, kab nie vypuskać uładu z svaich ruk.

U svaich pohladach na Rasieju Zachad prytrymlivaŭsia dźviuch niebiaśpiečnych iluzij: maŭlaŭ uładnaja elita dzielicca na dźvie vyrazna akreślenyja hrupoŭki: pieršaja — liberalnaja, prazachodniaja, amatary Deep Purple, jak, naprykład, Miadźviedzieŭ; druhaja — antyzachodniaja i aŭtarytarnaja, KHBisty (ci «siłaviki»), atačeńnie Ŭładzimiera Pucina. I tamu pieramoha «liberałaŭ» nad aŭtarytarnaj hrupoŭkaj, jak ličyć Zachad, — heta nieabchodnaja rečy, kab harantavać demakratyju ŭ Rasiei. My taksama trymalisia hetaha pamyłkovaha mierkavańnia ŭ 90‑ch.

Ale supiarečlivy charaktar rasiejskaha režymu nia jość vynikam niaskončanaj vajny pamiž «liberałami» i «siłavikami». Heta vynik dvaistaha charaktaru madernizacyi Rasiei. Za apošni dziasiatak hadoŭ Rasieja stała bolš prazachodniaj, ale ŭ toj samy čas bolš antyzachodniaj. Jana stała bolš adkrytaj, ale ŭ toj samy čas bolš nacyjanalistyčnaj. Novaja kanfrantacyjnaja zamiežnaja palityka Kramla nie mahła pavodle svajho charaktaru stać vynikam abstavinaŭ, i asabistym vybaram U.Pucina taksama ličycca nia moža. Heta vynik usieahulnaje zhody nakont novaj zamiežnaj palityki jak siarod rasiejskaj elity, tak i siarod šyrokich płastoŭ nasielnictva.

Źmiena asobaŭ pry ŭładzie naŭrad ci paŭpłyvaje na hetuju zhodu. Nadzieja na toje, što ekanamičny rost, pavieličeńnie siaredniaj klasy i źmiena pakaleńniaŭ moža źmiakčyć antyzachodnija nastroi ŭ Rasiei, abłudnaja. Niahledziačy na toje, što rasiejcy karystajucca iPod‑ami ci palubili kapučyna, ichnyja palityčnyja pohlady nia stali ani bolš prademakratyčnymi, ani antyzachodnimi. Pavodle źviestak niadaŭniaj sacyjalahičnaj apytanki, najbolš antyamerykanski sehment nasielnictva Rasiei — heta mužčyny, jakija majuć adukacyju i žyvuć u Maskvie.

Pucinska‑miadźviedzieŭski režym pieraciakaje ŭ da bolu viadomuju Rasiei stadyju. Za apošnija 150 hadoŭ Rasieja nia raz ažyćciaŭlała šerah liberalnych reformaŭ, jakija zabiaśpiečvali na peŭny čas istotny ekanamičny rost, ale ŭ vyniku ŭsiaho hetaha raspačynalisia vojny pamiž elitami za pieraraźmierkavańnie ŭłady i bahaćcia, i prychodziła spakusa vykarystać zdabytyja ekanamičnyja vyhody ŭ na paturańnie hieapalityčnym ambicyjam Rasiei. Mižvolnym vynikam rabiłasia ŭzmacnieńnie sacyjalnaj napružanaści, zhortvańnie reformaŭ i ŭ vyniku sacyjalnaja i palityčnaja katastrofa. Zaraz hałoŭnaja metaj palityki Zachadu adnosna novaj uładnaj parački ŭ Rasiei pavinna zaklučacca ŭ dapamozie Maskvie paźbiehnuć paŭtoru takoha scenaru.

Pierakład z Uoł-stryt džorneł

Ivan Kraścieŭ — baŭharski palitolah, staršynia Centru liberalnych stratehijaŭ u Safii.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0