Lehiendarnaha prafiesara Paŭła Ściacko zvolnili z Hrodzienskaha ŭniviersiteta ŭ 86 hod

Doktar filalahičnych navuk, prafesar Pavał Ściacko razam z kalektyvam z vaśmi navukoŭcaŭ universytetu imia Janki Kupały niekalki hadoŭ tamu padrychtavaŭ da druku novy, dapracavany čatyrochmoŭny rasiejska-biełaruska-niamiecka-anhielski fizyčny słoŭnik. Pakul u adździele menedžmentu ŭniversitetu vyrašajuć, nakolki słoŭnik moža być zapatrabavany, u prafesara Ściacko hatovyja da vydańnia inšyja pracy. Što ź imi budzie, taksama niajasna.

Jašče ŭ 1999 hodzie ŭ haradzienskim universytecie imia Janki Kupały byŭ vydadzieny rasiejska-biełaruski fizyčny słoŭnik. Pavodle aŭtara, vyjšła tolki 100 asobnikaŭ. Słoŭnik vykarystoŭvaŭsia ŭ navučalnaj rabocie. Novy jaho varyjant byŭ padrychtavany jašče kolki hadoŭ tamu, ale adździeł menedžmentu va ŭniversytecie pakul nie zaćvierdziŭ datu vydańnia.

Spadar Ściacko ŭzhadvaje, što hety słoŭnik źbiralisia vydać jašče try-čatyry hady tamu, ale ŭsio źviałosia da taho, što zrabić heta pavinny byli za srodki fakulteta. A heta aznačała, što vykładčyki na fakultecie nie zmahli b amal ceły hod atrymlivać zarobak.

«Ciapier nibyta jaho źbirajucca vydać, ale ŭ adździele menedžmentu kažuć, što popyt na jaho mały, a značycca, ciažka budzie vydavać. Choć, na maju dumku, słoŭnik patrebien nia tolki dla našaha ŭniversytetu, ale dla ŭsioj Biełarusi. Jon taksama budzie zapatrabavany i ŭ siarednich specyjalnych ustanovach, i ŭ škołach dla praktyčnych metaŭ. Kali Ministerstva adukacyi źviernie na heta ŭvahu, to całkam mahčyma, što słoŭnik źjavicca nakładam užo nia sto asobnikaŭ, jak heta było ź pieršym vydańniem, a značna bolšym».

Pavodle Ściacko, słoŭnik źmiaščaje kala 20 tysiač terminaŭ z roznych raździełaŭ fizyki, a taksama sumiežnych navukaŭ — astrafizyki, bijafizyki, chimii, matematyki, elektratechniki dy inšych.

Pavialičyć

Prafesar Ściacko — aŭtar zvyš 600 knih i navukovych artykułaŭ. Jon padrychtavaŭ manahrafii «Antraponimy Biełarusi» i «Słoŭnik proźviščaŭ Haradzienščyny». A jašče pra adnu knihu — «Dziarečynski słoŭnik», treciaje vydańnie jakoj rychtujecca da 600-hodździa miastečka Dziarečyn Zelvienskaha rajonu, spadar Ściacko, jak kaža, raspaviadaje ŭpieršyniu.

«U hety słoŭnik uvojdzie čatyry raździeły. Pieršy — «Leksykon» — sam słoŭnik Zelvienščyny. Druhi — «Ajkonimy» — nazvy nasielenych punktaŭ Zelvienščyny. Treci — «Imiony Zelvienščyny», čaćvierty — «Proźviščy Zelvienščyny». Planujecca, što vydańnie źjavicca dziakujučy fundataram u honar 600-hodździa Dziarečyna. Cikava budzie jaho čytać. Tam, darečy, rasšyfravanyja imiony i proźviščy miascovych ludziej. Mnohija viadomyja ludzi źviartalisia da mianie z takoj prośbaj i byli vielmi ŭściešanyja, kali daviedvalisia pra pachodžańnie svajho proźvišča ci imia. Darečy, heta i maje rodnyja miaściny, ja vyras na Zelvienščynie i byŭ vučniem Dziarečynskaj škoły.

Spadaru Ściacko 86 hadoŭ, i ja cikaŭlusia — ci nie stamiŭsia jon jašče pracavać? Akazałasia, što z 28 červienia spadar Pavał užo zvolnieny z pracy va ŭniversytecie imia Janki Kupały. Ministerskaja kamisija zrabiła zaŭvahu administracyi ŭniversytetu, što tyja nibyta prymušajuć 86-hadovaha čałavieka pracavać, i rektar nie praciahnuŭ ź im kantraktu.

«Ja staŭlusia da hetaha dvajaka. Z adnaho boku, ciapier studenty słaba pracujuć, śpisvajuć navukovyja pracy ź internetu, i dla mianie heta było ciažkavata. Choć ja całkam jašče pracazdolny, bo maje baćki-daŭhaviečniki pakinuli mnie mocnyja hieny. Ja moh by pracavać dalej, ale što zrobiš, kali byŭ taki zahad. Praŭda, ja zastajusia kiraŭnikom dziaržaŭnaha navukovaha prajektu, i ciapier nieviadoma, jak być. Mnie nielha pracavać, pakolki całkam nie zmahu atrymlivać svaju pensiju, a z druhoha boku — dziaržaŭnaja prahrama nia budzie vykonvacca».

Cikaŭlusia ŭ spadara Ściacko — jakuju pensiju atrymlivaje ŭ Biełarusi prafesar, aŭtar šmatlikich knih i navukovych publikacyjaŭ, ci možna na hetyja hrošy pražyć, nie pracujučy dadatkova? Prafesar kaža:

«Za kiraŭnictva dziaržaŭnym prajektam za pieršy kvartał mnie naličyli ŭsiaho 380 tysiač, za druhi — niedzie miljon, heta značyć, u miesiac pa trysta ź niečym tysiač. Maja pensija taksama skupaja. Pakul ja pracavaŭ, jana składała 3 miljony 458 tysiač. Heta praktyčna takaja ž pensija, jak u majoj labarantki ź siaredniaj adukacyjaj».

Nie abminajem my i temu biełaruskamoŭnaha navučańnia ŭ Haradzienskim universytecie, jakoje apošnija hady praktyčna źnikaje. Uzhadvajučy pra svaju pracu va ŭniversytecie imia Janki Kupały, spadar Ściacko kaža, što ŭ 90-ja hady, kali jon kiravaŭ katedraj biełaruskaha i tearetyčnaha movaznaŭstva, na filalahičny fakultet nabirali da 200 studentaŭ, a ciapier — tolki adnu hrupu z 25 čałaviek.

«Niezapatrabavany sam pradmiet, jak i nośbity movy, skaračajucca nahruzki vykładčykaŭ. Pavinien skazać, što ŭ dadzienym vypadku — heta pytańni palityki, a ja zaŭsiody ličyŭ siabie navukoŭcam. Ja vychoŭvaŭ studentaŭ svajoj dyscyplinaj, ja pakazvaŭ admietnaść biełaruskaj nacyi, jaje mentalnaść, movu i kulturu, i hetym vychoŭvaŭ sapraŭdnych patryjotaŭ. Ale ja nie karystajusia niejkimi hučnymi słovami, kab paprostu źviarnuć na siabie ŭvahu. Adzinaje mahu skazać, što niedaremna biełaruskaja mova zaniesiena ŭ lik movaŭ, jakija stajać na miažy vymirańnia».

Pavodle nazirańniaŭ prafesara Ściacko, apošnim časam vysokaje načalstva zrazumieła nieabchodnaść biełaruskaj movy. Ale, na dumku prafesara, pakul heta tolki słovy, a robicca dziela movy jaŭna niedastatkova.

«Pakul usio kiraŭnictva nie zahavoryć pa-biełarusku i ŭsie škoły i VNU nia stanuć karystacca biełaruskaj movaj, spravavodztva nia budzie vieścisia na movie tytulnaj nacyi, to zruchi ŭ hetym kirunku buduć vielmi marudnyja, i naŭrad ci my dačakajemsia taho, kab nie adčuvać niebiaśpieki źniknieńnia movy».

Pavał Ściacko naradziŭsia ŭ 1930 hodzie ŭ vioscy Hrabava Zelvienskaha rajonu. Skončyŭ litaraturny fakultet, adździaleńnie biełaruskaj movy i litaratury Haradzienskaha pedahahičnaha instytutu. Abaraniŭ kandydackuju dysertacyju na temu leksyki havorak Zelvienskaha rajonu. Vykładaŭ u Mienskim pedahahičnym instytucie na katedry biełaruskaj movy. Zahadvaŭ katedraj rasiejskaha, ahulnaha i słavianskaha movaznaŭstva Homielskaha dziaržaŭnaha ŭniversytetu. Paźniej znoŭ u Haradzienskim dziaržaŭnym universytecie, na katedry polskaj filalohii, ź lipienia 1990 hodu ŭznačaliŭ katedru biełaruskaj kultury. Udzielničaŭ u stvareńni pieršaha ŭ Biełarusi fakultetu biełaruskaj filalohii i kultury, paźniej uznačaliŭ katedru biełaruskaha i tearetyčnaha movaznaŭstva.

Maje bolš za 600 apublikavanych pracaŭ, u tym liku bolš za 30 knih.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0