Staršynia Biełaruskaha pravasłaŭnaha bractva: Časam radykalnyja rašeńni prymušajuć vyznačycca

Mikoła Matrunčyk, staršynia Biełaruskaha pravasłaŭnaha bractva ŭ honar Śviatych vilenskich pakutnikaŭ, jakoje dziejničaje pry Biełaruskim ekzarchacie, raskazaŭ Radyjo Svaboda pra nastupstvy rašeńnia Synodu RPC dla biełaruskich viernikaŭ.

Bractva viadzie aśvietnickuju i vydavieckuju dziejnaść: udzielničaje ŭ pierakładzie Śviatoha Pisańnia, vydaje carkoŭnyja kalendary, histaryčnuju, daviedačnuju litaraturu pa-biełarusku. Ź inicyjatyvy bractva i z udziełam brackaha choru ŭ Pietrapaŭłaŭskim sabory Miensku kožnuju subotu prachodzić bohasłužieńnie na biełaruskaj movie, štosieradu čytajecca akafist u honar śviatych Antonija, Jana i Jaŭstacha.

15 kastryčnika Synod Rasiejskaj pravasłaŭnaj carkvy na svaim pasiedžańni ŭ Miensku abviaściŭ pra razryŭ eŭcharystyčnych znosin z Kanstantynopalskim patryjarchatam. Praź dzień pradstaŭniki Maskoŭskaha patryjarchatu nazvali śpis miescaŭ, jakija nielha naviedvać viernikam, a śviataroŭ navat mohuć adłučyć ad Carkvy. Biełaruskaja pravasłaŭnaja carkva jak častka RPC dałučyłasia da rašeńnia Synodu.

Patryjarch kazaŭ pra «luboŭ da voraha», ale zrabili inakš

Jak takija kroki adabjucca na biełaruskich viernikach? Dumkaj na hety kont sa Svabodaj padzialiŭsia Mikoła Matrunčyk.

— Spadar Mikoła, asabista dla vas rašeńnie Synodu było čakanym ci ŭsio ž pakidali mahčymaść carkoŭnaha zamireńnia?

— Biezumoŭna, heta sprava nie adnaho dnia, napružańnie ŭ mižcarkoŭnych stasunkach užo praciahłaje. Što tyčycca pytańniaŭ Ukrainy, usie my za hetym nazirajem dosyć daŭno.

Ale što da ŭčorašniaha rašeńnia, jano mahło być roznym. Asabista ja spadziavaŭsia, što ŭsio ž budzie vyrašacca nia z punktu hledžańnia kanonaŭ, u jakich treba jašče hruntoŭna razabracca, a z pazycyi lubovi. Ja sam, maje kalehi, siabry nie adkidali varyjantu, što, moža, Śviaty Duch tak padziejničaje na ŭvieś Synod, što pačniecca vyrašeńnie z metaj prymireńnia ludziej, narodaŭ, cerkvaŭ. Inšymi słovami, što budzie taki pasył, što, jak by pa-roznamu my nie hladzieli na padziei va Ŭkrainie, treba kiravacca hałoŭnym pryncypam — pieraadolvać prablemy z pavahaj i nie prymać rašeńniaŭ, jakija jašče bolš adździalajuć.

Asabliva kali brać na ŭvahu propaviedź patryjarcha Kiryła na aśviačeńni chrama Ŭsich Śviatych, dzie jon usiu svaju kazań pryśviaciŭ tamu, što treba vorahaŭ svaich lubić, bo hetamu vučyć Evanhielle. Toje było 14 kastryčnika, i zdavałasia, što na Synodzie budzie lahičny praciah, rašeńnie budzie pryniataje, zychodziačy mienavita z hetaha. Adbyłosia inakš, na žal.

— Z vašaha hledzišča, jakim čynam heta adabjecca na viernikach u Biełarusi? Tut niama cerkvaŭ, jakija padparadkoŭvajucca Kanstantynopalskamu patryjarchatu.

— Pytańnie viernikaŭ, miranaŭ, prychadžanaŭ, «zachadžanaŭ» maje roznaje značeńnie. Heta vielmi šyrokaje paniaćcie, nakolki čałaviek śviadoma robicca aktyŭnym subjektam žyćcia prychodu, uvohule Biełaruskaj carkvy. Tamu budzie nieadnaznačnaja reakcyja. U peŭnych prychodach ludzi, moža, navat i nie zaŭvažać ničoha: jak chadzili ŭ carkvu, tak i buduć chadzić pa svaich patrebach. A chto cikavicca hetymi padziejami, biezumoŭna, pačnie šukać dla siabie adkazy, sprabavać zrazumieć, jak heta paŭździejničaje na dalejšaje žyćcio.

Kali kazać ad siabie, ad našaha bractva Troch vilenskich pakutnikaŭ, bolš padstavovym va ŭsioj hetaj sytuacyi źjaŭlajecca mahčymaść śćviardžać svaju praŭdu spravami i nie asabliva paddavacca nastroju, što «ŭsio prapała». Treba pracavać dla Biełarusi, dla Biełaruskaj carkvy. Bo kali štodnia niešta rabić, nie kidajučysia ŭ rospač i adčaj, zaŭždy budzie plon. A razam ź im pazytyŭnyja, stanoŭčyja źmieny — jak u hramadztvie, tak i ŭ carkvie. My inicyjujem šerah novych idejaŭ, kab jany ažyćciaŭlalisia na karyść ahulnaj spravy.

Prostyja vierniki nie razumiejuć, jak siabie pavodzić

— Vam udałosia naviedać chramy Kanstantynopalskaha patryjarchatu ź pieraliku zabaronienych RPC?

— Naviedvaŭ, viadoma. Byŭ i ŭ chramie Hieorhija Pieramožca ŭ Kanstantynopali, dzie słužyć najśviaciejšy patryjarch, taksama ŭ zamiežnych cerkvach. U hetym sensie dla mianie ŭsio dosyć niezrazumieła. Skažam, u mianie jość siabry, jakija chodziać da carkvy ŭ Paryžy. Heta vielmi hruntoŭnaja častka bahasłoŭskaj pravasłaŭnaj dumki — ludzi, jakija śviadoma vybrali Kanstantynopalski patryjarchat. Ciapier ja nia viedaju, jak buduć składvacca adnosiny pamiž viernikami ŭ tym ža Paryžy, kali adna častka apyniecca adčužanaj ad inšych svaich adnaviercaŭ, suajčyńnikaŭ.

Naturalna, balučy momant. Choć, viadoma, nie ahułam. U niejkich vypadkach heta bolš adabjecca na patrebie vyznačacca, rabić vysnovy i zachady ŭ suviazi z hetym razłomam, raskołam. A niekaha zakranie ŭ vielmi małoj stupieni. U lubym vypadku padzieja, jakaja adbyłasia ŭčora, budzie patrabavać refleksii na roznych uzroŭniach — bahasłoŭskim, praktyčnym, eŭcharystyčnym i h.d.

— Na ŭvachodzie ŭ carkvu dakumenty nie praviarajuć, heta ŭžo bolš unutrany kanflikt — iści tudy ci nie iści. Persanalna vam ci zaminaje niešta naviedvać cerkvy, «zabaronienyja» Maskoŭskim patryjarchatam?

— Mnie aziracca niama patreby, jak chadziŭ, tak budu i dalej. Kali nadarycca znoŭ być u miascovaści, dzie jość chram Kanstantynopalskaha patryjarchatu, ničoha nie zaminaje być tam na słužbie. Niama patreby, kab pryčaščacca ci jašče niešta, ale nia dumaju, što ŭ suviazi z apošnimi rašeńniami źnikaje nieabchodnaść u narmalnych čałaviečych znosinach. Asabista dla mianie nia budzie nijakaj pieraškody, kab mieć sumoŭje ź ludźmi, jakija naležać da inšych cerkvaŭ.

Paŭtarusia, nie da kanca ŭsio vidavočna. Naprykład, jak być, kali Polskaja aŭtakiefalnaja carkva taksama nie dałučycca da rašeńnia RPC i budzie dalej u eŭcharystyčnych znosinach z Kanstantynopalem? U Polščy my jašče čaściej byvajem, tam našy siabry, adnadumcy. Jak u vypadku z pałomnictvam na śviatuju haru Hrabarku, ja tam zaŭždy pryčaščaŭsia. Buduć rascenienyja jak parušeńnie maje pavodziny, kali ja naviedaju carkvu, jakaja nie padtrymała rašeńnie Synodu? Vidać, usio budzie patrabavać dadatkovych tłumačeńniaŭ. Bo pakul nie zusim zrazumieła, jak na praktycy pavodzicca prostym viernikam.

Niamała śviataroŭ z krytyčna-radykalnymi pohladami

— Rašeńnie Synodu prymałasia ŭ Miensku pry minimalnym udziele biełaruskaj carkoŭnaj hramady. Faktyčna Biełaruskuju pravasłaŭnuju carkvu «padpisali» pad tym, što ŭchvaliŭ Maskoŭski patryjarchat. Jak miarkujecie, jość tyja, chto nia zhodny z takim kielejnym padychodam? Historyja «razžałavanaha» Alaksandra Šramko, jaki pakrytykavaŭ patryjarcha Kiryła, viadomaja, a što astatnija?

— Jak i ŭ luboj supolnaści, jość vielmi roznyja ludzi. U tym liku heta tyčycca i carkvy, tut śviatary taksama sa svaimi pohladami — moža, jašče bolš krytyčna-radykalnymi, čym u ajca Alaksandra. Heta naturalnaja źjava.

Zasmučaje, što sabornaść nia ŭličvaje miranaŭ jak faktar žyćcia carkvy. A chaciełasia b bolš adkrytaha supolnaha abmierkavańnia pytańniaŭ, jakija vyśpiavajuć u Carkvie. Jak zrabić taki mechanizm? Siońniašni čas vystaŭlaje inšyja patrabavańni. Nia tolki z uładaj šukać ahulnuju movu dy sa sponsarami pracavać, a supracoŭničać z hramadzianskaj supolnaściu. Nieabchodny pošuk mižkanfesijnaha kantekstu. Novyja zadačy parabujuć vychadu na pryncypova inšy intelektualny ŭzrovień, kab pieraadolvać vykliki, jakija ŭsio čaściej uźnikajuć.

Ale što chacieŭ by padkreślić. Časam takoha kštałtu źmieny, radykalnyja rašeńni, jak ni dziŭna, iduć na karyść. U pryvatnaści, prymušajuć ludziej vyznačycca. Spadziajusia, što ŭ carkvie taksama šmat ludziej, jakim zachočacca znajści adkaz, uśviadomić razumieńnie taho, što adbyłosia. Nie było b rašeńnia, mabyć, i nadalej praciahvałasia b niešta niaŭciamnaje, niezrazumiełaje. A tak kožny maje mahčymaść parazvažać, padumać. Tak što, moža, pojdzie jakraz na karyść, kab Boh nas pačuŭ…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0