U Zasłaŭi ŭ CHII stahodździ moh być muravany chram ci kniažacki pałac, pra jaki ničoha nie viedali historyki

Maštabnyja pracy pa dobraŭparadkavańni Zasłaŭja da letašnich «Dažynak» praduhledžvali ziemlanyja raboty ŭ histaryčnym centry, dzie archieołahi viali svoj abaviazkovy nahlad.

Na Mižnarodnaj navukova-praktyčnaj kanfierencyi pa vynikach archieałahičnych daśledavańniaŭ 2025 hoda, što raspačała pracu ŭ Niaśvižy, daśledčyki Ivan Śpiryn i Pavieł Kieńko padzialilisia papiarednimi vynikami hetaha nahladu.

Jak vyśvietliłasia, u paŭnočnaj častcy rynkavaj płoščy kulturny płast zachavaŭsia litaralna za 20‑30 santymietraŭ ad sučasnaj dzionnaj pavierchni.

Mienavita ŭ centralnaj častcy płoščy śpiecyjalisty zafiksavali frahmienty płoskaj abpalenaj cehły, vizualna vielmi padobnaj da plinfy. Hety budaŭničy materyjał byŭ asnoŭnym składnikam manumientalnaha dojlidstva časoŭ Staražytnaj Rusi i Vizantyi.

Najaŭnaść takich frahmientaŭ dazvalaje vykazać mierkavańnie, što ŭ CHII stahodździ Zasłaŭje mahło mieć ułasny muravany chram ci kniažacki choram. Dahetul biełaruskaja histaryčnaja navuka nie mieła ni piśmovych, ni materyjalnych śviedčańniaŭ pra isnavańnie ŭ horadzie muravanych pabudoŭ raniej za kaniec XVI stahodździa, kali tut uźnikli kalvinski zbor i bastyjonny zamak.

Pavialičyć

Kantekst znachodki padmacoŭvajecca i inšymi artefaktami, znojdzienymi ŭ staražytnaj častcy horada. Razam z frahmientami cehły archieołahi sabrali kalekcyju pradmietaŭ uzbrajeńnia i bytu: nakaniečniki streł, kresivy, detali konskaj vupražy. Jak udakładniajuć u asobnym dakładzie Siarhiej Dziarnovič i Ivan Śpiryn, hetyja rečy składajuć bolš rańni kulturny haryzont.

Najbolšuju kaštoŭnaść ujaŭlaje saboj redkaja špora «karalinhskaha typu», jakaja pa svaich marfałahičnych prykmietach datujecca X—XI stahodździami. Hety artefakt vystupaje vyraznym markieram «družynnaj kultury» časoŭ rańniaj Rusi i epochi vikinhaŭ.

Apublikavanyja fotamateryjały z kanfierencyi vyklikali dyskusiju ŭ prafiesijnym asiarodździ. U tym, što na fotazdymkach mienavita frahmienty plinfy, zasumniavaŭsia biełaruski archieołah Aleh Trusaŭ, spiecyjalist pa historyi manumientalnaha dojlidstva. Archieołah architektury Ihar Čarniaŭski źviarnuŭ uvahu na toje, što vizualnaje padabienstva nie zaŭsiody źjaŭlajecca harantyjaj staražytnaści.

Pavialičyć

U jakaści prykładu jon pryvioŭ historyju z ułasnaha vopytu, kali ŭ 1980‑ia hady padčas prakładki vodapravoda ŭ Słonimie taksama byli znojdzieny frahmienty tonkaj cehły. Pieršapačatkova miascovyja śpiecyjalisty pryniali jaje za plinfu, adnak detalovaje vyvučeńnie pakazała, što heta materyjał druhoj pałovy XVII stahodździa ad zrujnavanaha kaścioła Božaha Cieła. U pieryjad rańniaha Novaha času, jak kaža Čarniaŭski, majstry časta vykarystoŭvali cehłu, jakaja svaimi praporcyjami mahła nahadvać staražytnaruskija ŭzory.

Zasłaŭje maje nadzvyčaj bahaty płast historyi XVII—XVIII stahodździaŭ. U hety čas tut aktyŭna budavali i pierabudoŭvali daminikanski klaštar, pałacava-parkavy ansambl Pšaździeckich z muravanymi flihielami i bramami. Abłomki hetych paźniejšych pabudoŭ mahli apynucca ŭ pieramiašanym kulturnym słoi rynkavaj płoščy.

Adnak miarkujučy pa prykładzienaj maštabnaj liniejcy na prezientacyjnym słajdzie, taŭščynia pradstaŭlenych frahmientaŭ składaje ŭsiaho ad 3 da 3,8 santymietra.

Kali abapiracca na fundamientalnaje daśledavańnie historyka staražytnaruskaj architektury Paŭła Rapaporta «Budaŭničaja vytvorčaść Staražytnaj Rusi (X—XIII stst.)», takija pamiery całkam adpaviadajuć standartam CHI—CHII stahodździaŭ. Rapaport adznačaŭ, što taŭščynia plinfy ŭ staražytnaruskich pomnikach vahałasia ad 2,5 da 5 santymietraŭ, pryčym farmat mieŭ tendencyju da pastupovaha źmianšeńnia.

Vyrašeńniem pytańnia moža stać vyvučeńnie charaktaru hlinianaj masy i składu budaŭničaha rastvoru, jakija mieli svaju śpiecyfiku ŭ X—XIII stahodździach. Muravanyja budynki Kijeŭskaj Rusi i Połackaha kniastva ŭzvodzilisia z vykarystańniem śpiecyfičnaha rastvora, dzie hałoŭnym zapaŭnialnikam była camianka, drobna patoŭčanaja abpalenaja hlina abo cahlany boj. 

• 3
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0