U Jakucku na miescy miemaryjała ź imionami słavutych biełarusaŭ ciapier budzie stajać pomnik «hieroju SVA»
U Jakucku rychtujucca pastavić na miescy źniščanaha miemaryjała ssylnym daśledčykam Sibiry pomnik rasijskamu vajskoŭcu, jaki zahinuŭ va Ukrainie. Zamiest biełarusaŭ, jakija adkryvali hornyja chrybty i daliny dy dali pačatak jakuckaj piśmiennaści, ušanujuć čałavieka, jaki dobraachvotna pajšoŭ zabivać.
Hałoŭny architektar horada Siamion Siarhiejeŭ aficyjna paćvierdziŭ, što na skryžavańni vulic Pajarkova i Kurašova źjavicca manumient zahinułamu va Ukrainie radavomu Dźmitryju Jahoravu. Mienavita na hetym samym miescy 20 hadoŭ stajaŭ miemaryjał vybitnym ssylnym navukoŭcam, siarod jakich byli i našy suajčyńniki — Jan Čerski i Edvard Piakarski.
Pomnik, ustalavany jašče ŭ 2002 hodzie, ujaŭlaŭ saboj ansambl ź piaci vializnych kamiennych hłyb, jakija stajali paŭkołam. Na ich byli raźmieščanyja tablički na ruskaj, jakuckaj i polskaj movach ź imionami navukoŭcaŭ-ssylnych, jakija zrabili vielizarny ŭniosak u daśledavańnie Jakucii.
Viasnoj 2023 hoda manumient raptam abnieśli płotam. U červieni ź jaho źnikli imiannyja šyldy, a ŭvosień vyvieźli i sami kamiani. Haradskaja administracyja tady abiacała razabracca ŭ situacyi, ale ŭ vyniku tolki raźviała rukami. Aficyjny adkaz zvodziŭsia da taho, što miemaryjał prosta «nie ŭvachodzić u achoŭny rejestr» abjektaŭ kulturnaj spadčyny. Miascovyja ŭłady zrabili vyhlad, što pomnika nibyta i nie isnavała.
Rasčyščanaja placoŭka nie doŭha stajała pustoj. Jak paviedamiŭ architektar Siarhiejeŭ, padrychtoŭčyja pracy ŭžo amal zavieršanyja, a novy pomnik zrobleny ŭ Krasnajarsku za pazabiudžetnyja srodki i nieŭzabavie budzie dastaŭleny ŭ Jakuck.
Novy hieroj Jakucka — 48‑hadovy radavy Dźmitryj Jahoraŭ z Suntarskaha rajona. Paśla terminovaj słužby ŭ 90‑ch jon pracavaŭ piečnikom u Buracii. U 2022 hodzie pajšoŭ dobraachvotnikam na vajnu suprać Ukrainy, dzie staŭ strałkom 155‑j asobnaj bryhady marskoj piachoty. U vieraśni 2023 hoda jon atrymaŭ śmiarotnaje ranieńnie ŭ Danieckaj vobłaści i paśmiarotna atrymaŭ zvańnie Hieroja Rasii ad Uładzimira Pucina. Heta budzie ŭžo treci pomnik Jahoravu ŭ Jakucii: dva papiarednija biusty stajać na Alei Hierojaŭ u Jakucku i ŭ rodnym siale.
Rasijskija ŚMI zvyčajna nazyvajuć źniesieny pomnik «miemaryjałam ssylnym palakam», ale z čatyroch daśledčykaŭ, ušanavanych na kamianiach, dvoje — biełaruskija šlachcicy.
Heta, u pieršuju čarhu, Jan Čerski — uradženiec Drysienskaha pavieta (ciapier Vierchniadźvinski rajon), udzielnik paŭstańnia Kastusia Kalinoŭskaha, jakoha paśla parazy vysłali ŭ Sibir. Mienavita tam, staŭšy vydatnym hieołaham i hieohrafam, jon adkryvaŭ hornyja chrybty i daliny, jakija ciapier nosiać jaho imia.
Druhi naš ziamlak — Edvard Piakarski ź Ihumienskaha pavieta (siońnia Smalavicki rajon). Za ŭdzieł u narodnickim ruchu jaho taksama sasłali ŭ Jakuciju. Tam jon stvaryŭ fundamientalny «Słoŭnik jakuckaj movy», jaki skłaŭ kala 38 tysiač słoŭ i faktyčna daŭ pačatak jakuckaj piśmovaj tradycyi i litaratury.
Zamiena pomnikaŭ u Jakucku — heta tolki častka maštabnaj kampanii rasijskich uładaŭ pa ścirańni pamiaci pra achviar represij i pierapisvańni historyi. Razam sa źniščeńniem Muzieja HUŁAHa ŭ Maskvie i źniaćciem miemaryjalnych došak pa ŭsioj Rasii, heta demanstruje śviadomuju palityku zamiaščeńnia pamiaci pra składanaje minułaje ahresiŭnym sučasnym militaryzmam.
Ciapier čytajuć
Łukašenka zajaviŭ pra hatoŭnaść pryjechać u Kijeŭ88
Kamientary
Što na Maskovii, što ŭ BSSR pomniki i nazvy vulic tolki ŭ honar maskavitaŭ dy złačyncaŭ jakija dziela vialičča Maskovii zabivali ludziej i źniščali inšyja narody.
Staranna vylivać boty maskoŭskamu barynu i akupantam maskavitam - dyviz što haŭlajtara ŭ Jakucii, što ŭ čyrvona-zialenaj bssr.
Heta meta akupantaŭ - vyniščać nacyjanalnuju intelehiencyju, kulturu, historyju, movu, nacyjanalnuju pamiać i paŭsiul raspaŭsiudžvać savieckaść i ruzkie caryzm. Tak akupanty rabili zaŭždy kali sunulisia ŭ inšyja krainy i narody.