Jeŭropa ŭžo amal advykła ad rasijskaha hazu, ale zima znoŭ pahražaje ES enierhietyčnym kryzisam

Tradycyjna letam haz tańnieje, i Jeŭropa zakuplajecca na zimu napierad. Zvyčajna da kanca kastryčnika Jeŭrasajuz nazapašvaje kala 100 miljardaŭ kubamietraŭ hazu ŭ padziemnych schoviščach, što ekvivalentna prykładna pałovie zimovaha popytu i kampiensuje kala 25—30% patreb ES u aciaplalny siezon, bo schoviščy vyčerpvajucca nie na 100% i da viasny ŭ ich jašče zastajecca niejkaja kolkaść hazu.

Ale voś zima ŭžo zusim blizka, a haz tak i nie patańnieŭ. Zapasy ŭ schoviščach rekordna nizkija dla pačatku žniŭnia — usiaho kala 60%, abo trochi mienš za 60 miljardaŭ kubamietraŭ. Ekśpierty ŭpeŭnienyja, što rekamiendavany ES uzrovień na 90% zapaŭnialnaści da 1 listapada ci ŭ krajnim vypadku da 1 śniežnia ŭžo niedasiažny, i kali zima vydasca surovaj, ceny ŭźlaciać i Jeŭropa pahruzicca ŭ novy enierhietyčny kryzis.

Z hetaj nahody złaradničaje śpiecpradstaŭnik Kramla Kirył Dźmitryjeŭ.

«ES staić pierad pahrozaj enierhietyčnaha kryzisu z ŭłasnaj viny», — napisaŭ jon i prymacavaŭ da tvita hrafik zapaŭnialnaści schoviščaŭ i hifku Džona Snoŭ z «Hulni tronaŭ», dzie zamiest «zima blizka» padpisaŭ «rachunki blizka», imavierna, majučy na ŭvazie rachunki za haz i śviatło dla jeŭrapiejskich spažyŭcoŭ.

Adnak Rasija ŭ hetym kryzisie ni pry čym. Hałoŭnaja pryčyna — vajna ZŠA dy Izraila ź Iranam.

Niezvyčajnaje leta

«Letam zvyčajna spakojna. Ale nie hetym letam», — tłumačyć prablemu z papaŭnieńniem zapasaŭ hazu ŭ Jeŭropie En-Safi Karbo, ekśpiertka pa enierhietycy z Kałumbijskaha ŭniviersiteta.

«U najlepšym vypadku schoviščy da aciaplalnaha siezonu zapoŭniacca na 70—80%. Kali zima budzie miakkaj, ničoha strašnaha, — skazała jana. — Ale kali budzie choładna, pachmurna i biaźvietrana, pačnucca składanaści».

Tempy papaŭnieńnia zapasaŭ mocna adstajuć nie tolki ad tempaŭ apošnich hadoŭ, kali ES staŭ patrabavać ad krain — členaŭ błoka zapaŭniać schoviščy na 90% pierad abliččam rasijskaj ahresii va Ukrainie. Jany zaraz navat nižejšyja, čym u adnosna dobruju piacihodku z 2016 da 2021 hoda, pakazvajuć raźliki daśledčaha centra Bruegel.

Usio tamu, što minułaj zimoj pakupniki vyrašyli, što Jeŭropa navučyłasia žyć biez rasijskaha hazu i napieradzie — tolki nizkija ceny.

I sapraŭdy, u studzieni 2026-ha, niahledziačy na surovuju zimu i nizkija zapasy, haz kaštavaŭ prykładna stolki ž, kolki ŭ studzieni 2025 hoda — 30—35 jeŭra za miehavat-hadzinu. Heta vyšej za davajennyja 20 jeŭra, ale całkam pa kišeni jeŭrapiejskim spažyŭcam.

I ŭ ich byli ŭsie šancy raźličvać na toje, što haz patańnieje, — bo kali raniej ceny nie raśli tolki dziakujučy poŭnym schoviščam i ciopłaj zimie, to minułaj zimoj jany nie źnižalisia tolki dziakujučy vyčarpanym zapasam i chaładu.

Da taho ž dva hałoŭnyja suśvietnyja vytvorcy zvadkavanaha hazu — ZŠA i Katar — abiacali pavialičyć pastaŭki na suśvietny rynak. Katar pavinien byŭ u kancy hetaha hoda ŭvieści ŭ stroj novuju čarhu svajho miehazavoda ŭ Ras-Łafanie, i ceny da vajny adlustroŭvali čakańnie lišku hazu na rynku.

Tamu jeŭrapiejcy nie śpiašalisia zapaŭniać padziemnyja schoviščy da nastupnaj zimy, raźličvajučy na źnižeńnie cen letam. Ale Donald Tramp, pačaŭšy vajnu na Blizkim Uschodzie, rasparadziŭsia inakš.

Hazu nie chapaje

Z pačatkam bambavańnia Irana ŭ pieršych čysłach sakavika ceny hazu ŭ Jeŭropie vyraśli prykładna da 50 jeŭra śledam za cenami nafty. Iranskija ŭdary ŭ adkaz źniščyli 17% mahutnaściaŭ kompleksu ŭ Ras-Łafanie, jaki vyrablaje 20% usiaho zvadkavanaha hazu ŭ śviecie.

Paśla čaho pryjšło karotkaje pieramirje, za čas jakoha nafta patańnieła, ale haz — amal nie. Ciapier jon kaštuje ŭ Jeŭropie 60 jeŭra za miehavat-hadzinu.

«U adroźnieńnie ad naftavaha rynku, na hazavym niama stratehičnaha reziervu», — tłumačyć En-Safi Karbo.

Dziela kampiensacyi stračanaha praz vajnu ŭ Piersidskim zalivie zachodnija krainy vyrašyli raspradać 400 miljonaŭ baralaŭ z reziervaŭ. Straty byli vyšejšymi — bolš za 1 miljard baralaŭ, ale jak tolki Armuzski praliŭ adkryŭsia, cena nafty źniziłasia.

Ničoha padobnaha niama na adnosna maładym rynku hazu. Tut ceny mocna zaležać ad biahučaha bałansu popytu i prapanovy, a z hetym — składanaści.

«Kryzis abciažarvajecca praź letniuju śpiakotu i patencyjna rekordny El-Nińjo, — kaža En-Safi Karbo. — Kali vajna pačynałasia, ja dumała: ničoha, Azija budzie spažyvać trochi mienš hazu. Ale ŭ vyniku śpioka i kandycyjaniery pryviali da taho, što popyt tam, naadvarot, vyras».

Ci čakać kryzisu

Pakul praciahvajecca iranskaja vajna, Jeŭropa budzie znachodzicca ŭ padviešanym stanie. Ale ŭsio moža pamianiacca vielmi imkliva, adznačajuć ekśpierty Oksfardskaha instytuta enierhietyčnych daśledavańniaŭ (OIES).

«Ceny fjučarsaŭ pakazvajuć na toje, što ŭ studzieni haz, mahčyma, budzie kaštavać tańniej, čym zaraz. Tamu jaki sens zapaŭniać schoviščy letam, kali zimoj možna prosta kupić hety haz na rynku?», — pišuć jany.

Jeŭrapiejskaje ahienctva ACER, jakoje kaardynuje nahlad za enierhietykaj va ŭsich 27 krainach Jeŭrasajuza, taksama ŭpeŭnienaje, što ŭsio abydziecca, bo za apošnija hady ES ź liškam zabiaśpiečyŭ siabie terminałami dla rehazifikacyi zvadkavanaha hazu.

«Mahutnaści rehazifikacyi dapamohuć kampiensavać niastaču zapasaŭ u padziemnych schoviščach, — adznačaje ACER. — Pry adekvatnaj prapanovie zvadkavanaha hazu».

Inšymi słovami, pytańnie ŭ canie. Kali iranskaja vajna skončycca, śpioka spadzie i nijakich novych prablem nie ŭźniknie, Jeŭropa lohka pieražyvie hetuju zimu. A kali nie, to…

«Sistema krajnie niaŭstojlivaja. Moža zdarycca ŭsio što zaŭhodna. Naprykład, ukraincy vyrašać uzarvać rasijskija hazapravody ŭ Turcyju abo «Jamał-ZPH». Abo urahan u Amierycy adabjecca na abjomach ekspartu zvadkavanaha hazu. Tady ceny dakładna vyrastuć», — skazała En-Safi Karbo.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0