«Albo supracoŭnictva, albo ŠIZA i novaja sprava». Marfa Rabkova i Nasta Łojka — pra cisk, strach i źmieny ŭ kałonii

Pravaabaroncu Nastu Łojku ŭ Homielskaj žanočaj kałonii pastavili pierad vybaram: pahadzicca na razmovy z supracoŭnikami abo rychtavacca da novych pakarańniaŭ — ŠIZA, pamiaškańnia kamiernaha typu i jašče adnoj kryminalnaj spravy. Pry hetym niekatoryja supracoŭniki rabili karjeru na pieraśledzie palitźniavolenych, a inšyja napiaredadni vyzvaleńniaŭ sprabavali terminova stvaryć pra siabie lepšaje ŭražańnie. Pra toje, jak źmianiaŭsia cisk u kałonii i čaho ciapier baicca sama sistema, Nasta Łojka i Marfa Rabkova raskazali padčas sustrečy ŭ Vilni.

«U ciabie niama varyjantaŭ»

Pavodle Łojki, administracyja kałonii ciesna supracoŭničała z HUBAZiKam, a cisk na jaje asabliva ŭzmacniŭsia niezadoŭha da vyzvaleńnia z pamiaškańnia kamiernaha typu.

— Prykładna za miesiac da vyzvaleńnia z PKT da mianie pryjšli i skazali: «U ciabie niama varyjantaŭ. Albo ŠIZA, PKT, 411‑ia i Rečyca, albo ty pačynaješ razmaŭlać z supracoŭnikami», — raskazała pravaabaronca.

Artykuł 411 Kryminalnaha kodeksa — «złosnaje niepadparadkavańnie patrabavańniam administracyi papraŭčaj ustanovy» — dazvalaje raspačać novuju kryminalnuju spravu suprać čałavieka, jaki ŭžo adbyvaje pakarańnie, i praciahnuć jaho źniavoleńnie. U Rečycy znachodzicca žanočaja papraŭčaja kałonija № 24, kudy nakiroŭvajuć žančyn-recydyvistak.

Faktyčna, kaža Łojka, joj prapanavali vybirać pamiž kantaktam z supracoŭnikami i dalejšym razbureńniem zdaroŭja:

— Heta byŭ vybar pamiž tym, chaču ja zabić svajo zdaroŭje ci nie chaču. Kali ja pryjšła i admoviłasia, u mianie spytali: «A jaki varyjant dva?» Ja kažu: «Kolki ŠIZA?» Tamu što ŠIZA — samaje ciažkaje fizična i psichałahična.

Pa słovach pravaabaroncy, supracoŭniki zapeŭnivali, što nie patrabujuć ad jaje «ničoha amaralnaha», adnak adnačasova cikavilisia, ci sapraŭdy jana nastolki pryncypovaja, što nie budzie ź imi supracoŭničać.

Łojka pryznajecca: paśla praciahłaj izalacyi i pastajannaha psichałahičnaha cisku ŭ jaje amal nie zastavałasia sił na padobnyja razmovy:

— Ja ŭ toj momant užo chacieła narešcie skončyć z usim na śviecie i pajechać u Rečycu, tamu što mnie było vielmi ciažka razmaŭlać.

Pavialičyć

Ad vady na koŭdrach — da rapartaŭ i pazbaŭleńnia listoŭ

Za čas źniavoleńnia Nasta Łojka nazirała, jak źmianialisia mietady cisku na palityčnych u žanočaj kałonii.

Kali ŭ 2021 hodzie tudy pačali prybyvać pieršyja palitźniavolenyja, administracyja, pavodle jaje, jašče nie razumieła, jak ź imi abychodzicca. Spačatku jany adbyvali pakarańnie prykładna na tych ža ŭmovach, što i astatnija žančyny. Paźniej, miarkuje Łojka, z Departamienta vykanańnia pakarańniaŭ pastupili asobnyja ŭkazańni — i pačałosia metanakiravanaje ckavańnie.

— Načalnica atrada liła vadu na koŭdry, apieratyŭniki skručvali łožki «baranimi rahami». Ty ranicaj pračynaješsia i nie viedaješ, što ciabie siońnia čakaje, ci nie znojduć u ciabie ŭ kišeni lazo. Heta byŭ sapraŭdy strašny pieryjad vielmi surjoznaha ckavańnia, — raskazvaje pravaabaronca.

Situacyja pačała źmianiacca, kali palitźniavolenyja stali vychodzić na volu i publična raskazvać pra toje, što adbyvałasia za kratami. Pavodle Łojki, supracoŭniki apynulisia pamiž ukazańniami Departamienta vykanańnia pakarańniaŭ i HUBAZiKa z adnaho boku i hramadskim rozhałasam — z druhoha.

Adkrytaha hvałtu z boku supracoŭnikaŭ stała mienš, ale cisk nie źnik — źmianiłasia tolki jaho forma. Zamiest adkrytych ździekaŭ pačali čaściej vykarystoŭvać dyscyplinarnyja raparty, ŠIZA, pazbaŭleńnie spatkańniaŭ i pieradač, abmiežavańnie karespandencyi i kantaktaŭ z advakatami.

Pavialičyć

Pry hetym apošniuju častku svajho terminu Łojka nie ličyć pieryjadam źmiakčeńnia. U kałonii źjavilisia novyja apieratyŭniki, jakija, pavodle jaje, byli prychilnikami žorstkaha režymu i schilali inšych da hvałtu. Ad hetaha pahoršylisia ŭmovy nie tolki dla palityčnych, ale i dla ŭsich źniavolenych.

«Na palityčnych zrabili karjeru»

Nasta Łojka śćviardžaje, što pieraśled palitźniavolenych dapamahaŭ niekatorym supracoŭnikam kałonii atrymlivać novyja zvańni i pasady:

— Na maich vačach niekalki supracoŭnikaŭ, čałaviek piać, realna zrabili na nas karjeru. Jany pisali šmat rapartaŭ — i čałaviek vielmi chutka z małodšaha lejtenanta stanaviŭsia kapitanam.

Pavodle jaje, u Departamient vykanańnia pakarańniaŭ pieraviali i supracoŭnika, jaki ŭdzielničaŭ u praciahłym psichałahičnym cisku na jaje praz historyju z sabakam Erykam. Na praciahu miesiaca apieratyŭnik prychodziŭ da Łojki amal praź dzień i sprabavaŭ pierakanać jaje, što sabaka nibyta pamior.

— Heta vielmi składany miechanizm. Z adnaho boku, ludzi sapraŭdy zrabili na nas karjeru. Z druhoha — jany sprabavali znajści niejkuju miažu pamiž tym, što im zahadvajuć źvierchu, i mahčymaj škodaj dla ich samich u budučyni, — adznačaje Łojka.

Paśla vyzvaleńnia Cichanoŭskaha pačali «ŭskokvać u apošni vahon»

Marfa Rabkova ličyć, što supracoŭnikaŭ kałonii turbujuć nie stolki sankcyjnyja śpisy i mahčymyja abmiežavańni na vyjezd, kolki ahulnaja palityčnaja niapeŭnaść.

Raniej sistema prapanoŭvała im prostuju karcinu: palityčnyja źniavolenyja — «vorahi», jakich treba prynižać, karać i izalavać. Adnak paśla pačatku pieramoŭ z Zachadam i vyzvaleńnia častki palitviaźniaŭ hetaja karcina pačała razburacca.

— U ich pavinna ŭsio być prosta: kali im kažuć, što my vorahi, što treba nas katavać, što treba nas źniščać. A zaraz pačynajucca niejkija tarhi, nas vyzvalajuć. Jany nie razumiejuć: što budzie zaŭtra? Z kim damaŭlacca? Chto pryjdzie? Kim ja budu praz hod ci dva? — raskazvaje Rabkova.

Pavialičyć

Asobnym sihnałam dla administracyi stała vyzvaleńnie Siarhieja Cichanoŭskaha. Pavodle Rabkovaj, u kałonii mnohija byli pierakananyja, što jon zastaniecca za kratami jašče nadoŭha. Kali Cichanoŭski vyjšaŭ na volu, supracoŭniki zrazumieli, što śledam mohuć vyzvalić i inšych viadomych źniavolenych.

— Ja bačyła, jak jany pačynajuć pierastrojvacca. Jany razumieli, što ludzi, jakija siońnia siadziać tut, zaŭtra mohuć apynucca ŭ Jeŭropie, dzie ich buduć prymać na davoli vysokim uzroŭni i dzie jany zmohuć niešta skazać pra supracoŭnikaŭ, — adznačaje Marfa.

Niezadoŭha da vyzvaleńnia niekatoryja supracoŭniki nibyta źmianili ton razmoŭ i pačali pierakonvać palitźniavolenych, što nasamreč dobra da ich staviacca i ličać ich «razumnymi, narmalnymi ludźmi». Rabkova rasceńvaje heta jak sprobu zahadzia stvaryć pra siabie bolš spryjalnaje ŭražańnie.

— U 2023‑m ci 2024 hodzie pra takoje nielha było navat maryć. A ciapier tyja, chto choča ŭsiedzieć na dvuch kresłach, pačynajuć dumać: karać ci nie karać, prynižać hetaha čałavieka ci nie. Jany sami nie viedajuć, što budzie zaŭtra i dzie hetyja ludzi apynucca. Heta ŭ tym liku strach.

Pavodle Rabkovaj, niedavier isnuje i ŭnutry samoj siłavoj sistemy:

— Jany nie viedajuć, ci nie apynucca zaŭtra sami za kratami, kali sistema pačnie žerci svoj ułasny chvost. Jany bajacca navat inšych supracoŭnikaŭ: HUBAZiK baicca KDB, KDB baicca HUBAZiKa.

Pravaabaronca miarkuje, što siłaviki dapuskajuć mahčymaść unutranych čystak, padčas jakich sistema moža pakarać i svaich učorašnich vykanaŭcaŭ.

Na nastroi supracoŭnikaŭ, pavodle Rabkovaj, paŭpłyvaŭ i chod vajny va Ukrainie. Mnohija ź ich vieryli, što Rasija chutka pieramoža i zachopić Kijeŭ. Kali hetaha nie adbyłosia, raniejšaja ŭpeŭnienaść pačała źnikać:

— Jany ŭsie ličyli, što Rasija chutka zmoža zavajavać Ukrainu, — voś hety «Kijeŭ za try dni». A ź ciaham času bačać, što Rasija buksuje. Jany pačynajuć razumieć, što śviet vielmi składany i jany nie viedajuć, što budzie zaŭtra. Z kim my budziem siabravać? Kudy zaŭtra skažuć pieravieści hetuju žančynu, jakaja siońnia siadzić pierad nami za niejki «terarystyčny» artykuł?

Pavialičyć

Zarobak kala dźviuch tysiač, ale ludziej nie chapaje

Marfa Rabkova taksama raskazała pra vialikuju ciakučku kadraŭ u kałonii:

— Vielmi mocnaja ciakučka, asabliva siarod nižejšaha piersanału. Ty idzieš biez adukacyi, atrymlivaješ kala dźviuch tysiač rubloŭ — i navat na takich umovach jany nie mohuć nabrać ludziej.

Pravaabaronca nazyvaje pienitencyjarnuju sistemu zakrytym i taksičnym asiarodździem. Pavodle jaje, supracoŭniki sami znachodziacca pad pastajannym kantrolem i aścierahajucca kaleh.

«Heta byli nie pabłažki, a ich unutranyja hulni»

Padčas sustrečy ŭ Rabkovaj i Łojki spytali, čamu administracyja dazvalała im sustrakacca adna z adnoj i davała peŭnyja pabłažki, jakija ciažka było atrymać, ničoha nie addaŭšy ŭzamien. Takoje ŭražańnie skłałasia paśla apoviedu dziaŭčyn pra žyćcio ŭ kałonii.

Nasta Łojka z takim uražańniem nie pahadziłasia. Pavodle jaje, jany nie znachodzilisia ŭ pryvilejavanym stanoviščy: u adroźnieńnie ad mnohich inšych palitźniavolenych im adrazu zabaranili spatkańni i istotna abmiežavali kantakty z advakatami. Sama Nasta starałasia pa mahčymaści paźbiahać administracyi, adnak supracoŭniki rehularna prychodzili da jaje abo vyklikali na razmovy.

Dazvolenyja naprykancy terminu sustrečy z Marfaj Łojka nazvała ŭnutranymi hulniami administracyi:

— Mnie padajecca, što kankretna hetamu supracoŭniku było vielmi važna, kab my vyjšli z dobrym uražańniem pra jaho. Nie skažu, što ŭ dačynieńni da mianie jaho meta była dasiahnutaja. Mnie hetyja razmovy ź im zusim nie padabalisia, časam mnie było strašna da jaho chadzić. Ja razumieła, što lubaja razmova mahła skončycca ŠIZA, — patłumačyła jana.

Marfa Rabkova taksama padkreśliła, što nie prychodziła da administracyi sama i nie prasiła palapšeńnia ŭłasnych umoŭ. Pavodle jaje, praz publičnaść supracoŭniki zaŭsiody prajaŭlali da jaje pavyšanuju ŭvahu i sami vyklikali na razmovy. Rabkova karystałasia hetym, kab zastupacca za inšych žančyn:

— Ja nikoli nie prasiła za siabie. Ale kali mianie vyklikali, ja kazała: «Navošta vy jaje sadžajecie ŭ ŠIZA? Kolki možna? U jaje drennaje zdaroŭje. Navošta vy adpraŭlajecie tudy ludziej stałaha ŭzrostu?» — raskazała pravaabaronca.

Jana taksama sprabavała pierakanać supracoŭnikaŭ spačatku razmaŭlać sa źniavolenymi, a nie adrazu składać raparty i adpraŭlać ich u štrafny izalatar. U pryvatnaści, Rabkova zastupałasia za chvorych, pažyłych i ciažarnuju žančynu.

Źmiakčeńnie staŭleńnia naprykancy źniavoleńnia jana źviazvaje sa źmienaj palityčnaj situacyi. Dazvoł sustrecca z Nastaj jana taksama rascaniła jak sprobu administracyi zahładzić toje, što adbyvałasia raniej, i pakinuć pra siabie bolš spryjalnaje ŭražańnie. Pavodle Rabkovaj, u 2023—2024 hadach takija sustrečy byli b niemahčymyja.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0