Pryciahnieńnie ŭvahi da dobraje spravy šlacham anhažavańnia najbujniejšych rok-zorak užo daŭno nie novaŭviadzieńnie ŭ śviecie.
Tym bolš kali dobraachvotna dapamahčy biarucca nie aby-jakija fundatary z adnoj z najbolš upłyvovych pramoŭtarskich kampanijaŭ Uschodniaj Eŭropy. Zazvyčaj, sabranyja hrošy niezvarotna achviarujucca kamu-niebudź, chto sapraŭdy maje ŭ ich pilnuju patrebu, i ahułam heta pavialičvaje lik adnačasova i dabradziejaŭ, i tych, chto dačakaŭsia ŭzdapamožańnia. Hetym razam dobraju spravaju prynahodna stałasia infarmavańnie hramadztva adnosna sytuacyi ź virusam imunnaha deficytu, a adrasatam atrymańnia hrašovych srodkaŭ – sankt-pieciarburžskaja Haradzkaja infekcyjnaja lakarnia imia S.P. Botkina, što specyjalizujecca na prafiłaktycy, dyjahnostycy j lekavańni VİČ/SNİDu. Pad hetkim anturažam na Suśvietny dzień baraćby sa SNİDam i było zładžanaje ŭpieršyniu ŭ Rasiei mierapryjemstva ŭ vyhladzie dabračynnaha kancertu TimeOut/StopSNİD z udziełam takich hurtoŭ jak «DDT», «Splin», «Smysłovyje hallucinacii» dy «Okiean Jelzi». Choć i nia ŭsio znutry vyhladała hetak ža biezdakorna jak zvonku: naprykład, abaznanyja ŭ sytuacyi ludzi raspaviali, što za hetak zvanaj «dabračynnaj dziejnaśćju» nasamreč chavajecca banalnaje žadańnie kahoś z arhanizataraŭ radziej sustrakacca z padatkaabkładnikami – zakanadaŭstvam praduhledžvajucca lhoty na astatniuju dziejnaść tym, chto zajmajecca dabračynnaściu. A jak što tamtejšaja muzyčnaja ahiencyja NCA ładzić blizu 60-ci kancertaŭ zamiežnych i ajčynnych zorak na hod, to sens u praviadzieńni adnoha – chaj sabie j z zahadździa abmiežavanym prybytkam – z hučnaj nazvaju AntySNİDaŭski Fest prahladajecca davoli niebłahi. İ da taho ž dadatkovaja reklama… Ale sama ideja, biezumoŭna, zasłuhoŭvaje pavahi, jak i maštaby padziei dahetul jość pradmietam našaje pamiarkoŭnaje zajzdraści.
Takim čynam, akredytavanyja dvojčy – jak žurnalisty hazety «Naša Niva» i «jak druzi hrupy Okiean Jelzi» – biełarusy, nadziva, akazalisia na mierapryjemtvie adzinymi zamiežnikami, – jak što, viadoma, nia ŭličvać vystupoŭcaŭ z taho ž «OJE», jakich u Rasiei ciapieraka nazyvajuć «popularnymi otiečiestviennymi ispołnitielami» (pavodle aficyjnaha pres-relizu padziei). İ za dva dni my paśpieli padačyniacca ź vialikaju kolkaściu ludziej, tym ci inšym čynam zaanhažavanych u vyšejzhadanym mierapryjemstvie, što dazvoliła zrabić kolki davoli sprečnych padsumavańniaŭ.
Nu pa-pieršaje, amal usie ŭ svaich pramovach i hutarkach padkreślivali – i heta naturalna – patrebnaść padziejaŭ takoha kštałtu, kali ŭvaha vializnaj aŭdytoryi pieravažna maładoha vieku skiroŭvajecca na złabadzionnyja prablemy siońniašniaha hramadztva. İ jak ludzi, zdatnyja niejkim čynam na heta paŭpłyvać, bolšaść rok-muzykaŭ achvotna biarucca słužyć sacyjalnaju reklamaju dla moładzi. «Daŭno ŭžo para zrazumieć, što SNİDam musiać zajmacca nia tolki ŭračy», – skazaŭ salist hurta «DDT» Jury Šaŭčuk i zaŭvažyŭ, što, na jahonuju dumku, heta nia stolki prablema vypadkovych połavych znosinaŭ, a najpierš prablema narkotykavaje pastki, u jakuju najčaściej traplajuć maładziony. «Pryčym źjavišča nahetulki jmkliva raspaŭsiudžvajecca, što narkotyki vielmi chutka stajuć treciaj biadoju Rasiei», – dadaŭ Šaŭčuk. İ nasampraŭdzie, pavodle statystyki ŭ Rasiei samy vialiki pracent VİČ infikavanych va ŭsioj Eŭropie – jak siarod moładzi, tak i siarod ludziej starejšaha vieku. Niekatoryja niezaležnyja eksperty padajuć źviestki pra 1,5 miljony VİČ-stanoŭčych u Rasiei, što składaje blizu 2 adsotkaŭ darosłaha nasielnictva krainy.
Lidar druhoha zaprošanaha kalektyvu z Ukrainy Śviatasłaŭ Vakarčuk dosyć pierakanaŭča havaryŭ pra patrebu stavicca da VİČ-infikanavych bolš talerantna j kazaŭ, što heta pieradusim prablema samoha socyjumu, jaki zmušaje ludziej adčuvać siabie pryhniečanymi praz toje, što ŭ ich apynuŭsia virus. «Kali ad čałavieka adcuracca, u jaho vielmi chutka źjavicca varožaść da ŭsiaho navakolnaha, i tolki tady jon robicca niebiaśpiečnym, bo na heta jaho šturchaje samo hramadztva», – skazaŭ Vakarčuk. A ŭ jakaści idejału salist «Okieanu Jelzi» pryvioŭ prykład skandynaŭskich krainaŭ, dzie aproč taho što stvoranyja ŭsiakija prahramy dapamohi j spryjańnia infikavanym VİČ, dyk jašče j im dadzienaja mahčymaść udzielničać absalutna ŭva ŭsich sferach žyćciadziejnaści naroŭni ź inšymi, i dzie anijak nie dapuščalnym ličycca izalavańnie ludziej ź VİČ jak niejkuju pahrozu.
Kab takoje stałasia mahčymym, patrebnaja, niesumnienna, vializnaja rabota pa infarmavańni nasielnictva adnosna ŭsich aspektaŭ biez vyniatku, što datyčacca SNİDu. Mienavita heta j było abrana asnoŭnaju metaju AntySNİDaŭskaha Festu. Aŭtary prajektu paabiacali abaviazkovaha praciahu takich imprezaŭ z peryjadyčnaściu raz na hod u roznych haradach i miaścinach byłoha… ledź nie skazaŭ SND, – vybačajcie, – u miežach ciapierašniaha SND. Što praŭda, adzin z arhanizataraŭ padziei (zaŭvažu, akurat miž arhanizatarami i jnicyjatarami tamaka jość vialikaja roźnica), prezydent ci nie najbujniejšaje rasiejskaje kancertovaje ahiencyi NCA Michał Šuryhin na pytańnie, ci mahčymy hety priaciah z razhladam i našaj krainy biaz chitrykaŭ adkazaŭ, što zaraz praściej zładzić kancert dzie-niebudź u Finlandyi, čymsi ŭ Biełarusi. A naleta mierapryjemstva – z kancertam, bujnoj PR-kampanijaj dy ŭsimi astatnimi atrybutami, – najchutčej, pierajedzie ŭ Kijeŭ. Ź dziejsnaje inicyjatyvy pasła Dobraj voli pa spravach moładzi va Ŭkrainie Śviatasłava Vakarčuka, jaki prapanavaŭ samu ideju dy ŭziaŭsia za vyrašeńnie arhanizatarskich pytańniaŭ sa svajho boku. Pačuŭšy ŭsio heta, mižvoli zrazumieješ, što ŭ Biełarusi takoje, nažal, pakul i praŭda niemahčyma: i zusim nie tamu, što kamuści z našych muzykaŭ brakuje impetu ŭziacca za ažyćciaŭleńnie spravy takoha kštałtu… Adzin picierski znajomca, jaki čaściakom naviedvaje Biełaruś pa pytańniach biznesu, vyrašyŭ patłumačyć spravu inšym čynam i dazvoliŭ sabie taki dościp: maŭlaŭ, našto vam hetkija akcyi, takoje marnavańnie srodkaŭ? – vyhladaje ž bo, što ŭ vas i SNİDu taho niama, jak u SSSR kaliści nie było seksu… A druhi sankt-pieciarburžac zapeŭnivaŭ, što bačyŭ jakiś sacyjalny rolik na aznačanuju temu na… biełaruskim spadarožnikavym kanale ŭ siabie doma! Što heta za Kosmas-BT taki, ja tak i nie daznaŭsia, – pryčym rasiejec pastajanna padkreślivaŭ, što mova tam niezrazumiełaja (značyć, biełaruskaja…), – až mianie ŭziała cikaŭnaść, bo takoha navat pry dźviuch spadarožnikavych talerkach doma nia maju.
Nu dy heta ŭžo adychodžańnie… Miž tym, jak zdaralisia padčas našaha vizytu j dosyć niedarečnyja štuki. Da prykładu, nie zvažajučy na tematyčnuju afarboŭku imprezy, dva z troch muzykantaŭ hurta «Smysłovyje hallucinacii», musić, vyrašyŭšy nia zdradžvać naźvie, na kancercie j paśla jaho znachodzilisia pad upłyvam peŭnych psychatropnych rečyvaŭ, u čym za kulisami moh pierakanacca kožny, – miž tym jak usiaho niekalki hadzinaŭ tamu na pres-kanferencyi, pryśviečanaj prablemie VİČ/SNİDu salist kalektyvu Siarhiej Babuniec uščuvaŭ ajčynnuju televiziju mienavita za toje, što tam tak mała času advodzicca narkatyčnaj pošaści.
Dyj uvohule, nazirajučy za niekatorymi pradstaŭnikami rasiejskaha rok-bamondu – jak tych, što vystupali, hetak i tych, što prysutničali ŭ jakaści zaprošanych znakamitaściaŭ, – ŭražańnie skłałasia takoje, što kali heta j jość słavuty šoŭ-biznes, narakańni na adsutnaść jakoha tak časta možna pačuć doma, dyk ja abiedźviuma rukami za toje, kab TAKOHA šoŭ-bizu tut nie było nikoli. Na tłumačeńnie ŭsich pryčynaŭ, badaj, spatrebicca ceły artykuł. Tak, muzyki, što hrali 1 śniežnia ŭ picierskim Ladovym pałacy (tamaka takich – pałacaŭ, u seńsie, taksama mnoha) chiba što adnojčy zrabili toje, čym biełaruskaja muzyčnaja elita zajmajecca zaŭsiody – vystupili amal zabiaspłatna, ale stolki kalamuzyčnych i kalakulturnych rečaŭ nachabna kidalisia ŭ pilnaje biełaruskaje voka, što ažno brydka časam rabiłasia. Ale, musibyć, biezzahannaha nie byvaje ničoha, – adno nia chočacca, kab našyja rok- i nia tolki muzykanty pierajmali štości z pabačanaha nami ŭ paŭnočnaj rasiejskaj stalicy. Ščyra…
Cikaviŭ biełarusaŭ i vystup daŭnich znajomcaŭ – hurta «Splin», jaki tajamniča źnik z ajčynnaha FM-eteru razam z šmatlikimi biełaruskimi vykanaŭcami – spačatku praz słynnuju zabaronu asabista prezydentam Biełarusi našumiełaj pieśni «Felini», a potym i za čatyrochradkoŭje ŭ pieśni z apošniaha albomu:
- Na Amstierdama pričudlivyj zapach
My iz Rośsii dviniem na Zapad, –
Prieždie obdumajem vsio chorošieńko:
V Biełoruśsii biesitsia złoj Łukašienko…
Ahułam, splinčukoŭ nie było ŭ Miensku z 25 sakavika 2003 hodu – kali jany, miž inšym, admysłova pryjaždžali tak, kab ichny vizyt prypaŭ na nie aby-jakuju datu ŭ biełaruskaj historyi. U pryvatnaj razmovie klavišnik hurta Mikałaj Rastoŭski nie biez škadavańnia zaŭvažyŭ, što j zaraz kancertaŭ hrupy «Splin» u Biełarusi, nažal, čakać pakul nie vypadaje. (A škadavać napraŭdu jość pra što: kaliści ž bo ŭ biełaruskaj stalicy słaŭna hulali, i pieśni hitovyja tut pisalisia – tolki pra heta, škoda, mała chto viedaje…). Praŭda ich, kancertaŭ, i ŭ rodnym Piciery za apošni hod było ŭsiaho adzin, ale na toje była važkaja pryčyna: pisaŭsia novy albom, što vyjdzie ŭ lutym i miećmie nazvu «Razdvojenije ličnosti». Tajamnicy što da taho, ci buduć tam novyja zhadki pra susiedniuju krainu, muzyka nia vydaŭ, adno paabiacaŭ dasłać partyju dyskaŭ u vypadku, kali žartujučy, u našych dyskarniach ich pierastanuć pradavać. «A jak što ŭ vas štości źmienicca, my adrazu z radaściu pryjedziem», – zapeŭniŭ muzyka.
U dzień, kali pamiłavali palitviaźnia Daronina, jahonaj žoncy prysudzili 8,5 hadoŭ kałonii za ŭdzieł u dvarovym čacie6
Kamientary