Navukoŭcy vyjavili hienietyčnyja karani intelektualnaha daŭhalećcia
Chutkaść źnižeńnia intelektualnych zdolnaściaŭ ludziej u stałym vieku na 24% abumoŭlenaje hienietyčnymi faktarami,
jakija vyjaŭlajucca ŭ vyhladzie nievialikich adroźnieńniaŭ u struktury hienomu, havorycca ŭ artykule, apublikavanym u časopisie Nature.
Ličycca, što intelektualnyja zdolnaści čałavieka zakładajucca ŭ rańnim dziacinstvie i mała źmianiajucca ciaham usiaho jaho žyćcia da hłybokaj staraści.Heta paćviardžajecca šmatlikimi varyjantami testaŭ IQ i inšymi psichałahičnymi ekśpierymientami. Ź inšaha boku, chutkaść stareńnia mozhu moža mocna adroźnivacca ŭ roznych ludziej — častka pažyłych ludziej chutka stračvaje svaje zdolnaści, u toj čas jak inšyja zachoŭvajuć vastryniu rozumu da apošnich imhnieńniaŭ žyćcia.
Hrupa bijołahaŭ pad kiraŭnictvam Jena Dziry z Edynburhskaha ŭniviersiteta zrabiła pieršy krok da adkryćcia hienietyčnych sakretaŭ intelektualnaha daŭhalećcia, supastaviŭšy nievialikija adroźnieńni ŭ struktury DNK, tak zvanyja adnanukleatydnyja polimarfizmy, z roźnicaj va ŭzroŭni intelektu adnych i tych ža ludziej u dziacinstvie i pažyłym uzroście.
U svajoj pracy navukoŭcy skarystalisia archivami, sabranymi sacyjalnymi słužbami horada Abierdyna i vobłaści Łatyjan u pieršaj pałovie XX stahodździa. U hetych archivach utrymlivajucca kopii testaŭ na ahulnuju kiemlivaść, jakija žychary Šatłandyi prachodzili ŭ 11 hadoŭ i ŭ stałyja hady. Bijołahi abrali dźvie hrupy šatłandcaŭ 1921 i 1936 hadoŭ naradžeńnia, vyvučyli vyniki pravierki ich intelektualnych zdolnaściaŭ i znajšli žyvych pradstaŭnikoŭ hetych hrup.
Dziry i jaho kalehi ŭziali proby kryvi ŭ svaich padapiečnych, adździalili hienietyčny materyjał i prasiekvienijavali DNK. Dla čyścini ekśpierymientu bijołahi adsiejvali ŭsich ludziej, jakija majuć chacia b addalenyja rodnasnyja suviazi na hienietyčnym uzroŭni. Ačyściŭšy zychodnyja dadzienyja, aŭtary artykuła apracavali virtualnyja łancužki DNK pry dapamozie śpiecyjalnaj kampjutarnaj prahramy, jakaja paraŭnoŭvała ich pamiž saboj pa 500 tysiačach adnanukleatydnych polimarfizmaŭ, jakija isnujuć u hienomie čałavieka.
Zatym daśledniki supastavili atrymanyja vyniki ź intelektualnym daŭhalećciem kožnaha šatłandca ź liku ich padapiečnych.
Vyjaviłasia, što hienietyčnyja faktary hrajuć vielizarnuju rolu ŭ pracesie stareńnia mozhu— pa raźlikach navukoŭcaŭ, mutacyi ŭ hienomie abumoŭlivali jak minimum čverć vypadkaŭ — 24% — paskoranaha abo zapavolenaha padzieńnia ŭzroŭniu intelektu. Inšymi słovami, naščadki i blizkija svajaki pažyłych ludziej z vostrym rozumam buduć vałodać takoj ža admietnaj asablivaściu z 24% vierahodnaściu.
Takim čynam, navukoŭcy zmahli dakazać, što nievialikija adroźnieńni ŭ struktury hienomu niepasredna ŭpłyvajuć na toje, ź jakoj chutkaściu padajuć intelektualnyja zdolnaści čałavieka ŭ staraści. Dziry i jaho kalehi ličać, što pavieličeńnie liku ŭdzielnikaŭ padobnych ekśpierymientaŭ i bolš padrabiaznaje vyvučeńnie asobnych źmienlivych učastkaŭ DNK dazvolać udakładnić ich vysnovy.
Kamientary