«Viadoma, tut šmat čaho źmianiłasia, ale, na žal, bolšaść źmienaŭ — da horšaha».
Pra laviravańnie Eŭropy miž uładami j apazycyjaj u Biełarusi my razmaŭlali z staršynioj pracoŭnaj hrupy PA ABSE i kiraŭnikom parlamenckaj hrupy Bundestahu «Niamieččyna — Biełaruś» Utaj Capf.
Pieršaje pytańnie spadaryni Capf my zadali pra toje, čaho nasamreč, na jejnuju dumku, chočuć biełaruskija ŭłady? Ci chočuć jany pieramienaŭ, pra jakija było aficyjna zajaŭlena?
— Ja dumaju, što jany sprabujuć zrabić vielmi aściarožnyja kroki ŭ kirunku pieramienaŭ, ale jany nadta nia śmiełyja ŭ svaich dziejańniach, i jany chočuć być upeŭnienyja, što jany atrymajuć niekatoryja pieravahi za sam fakt takoj sproby. Składana skazać, jak daloka jany majuć namier pajści ŭ praviadzieńni demakratyčnych reformaŭ, źmianieńni zakanadaŭstva i abstavinaŭ dla pracy NDA i davańni niekatoraj svabody apazycyjna nastrojenaj častcy hramadztva. Što da dalejšych sustrečaŭ z apazycyjaj, to jany buduć rabić štości. Ale jak daloka jany mohuć prasunucca ŭ reformach, ja nie mahu skazać.
— Viadomyja 12 umovaŭ EZ, pry jakich mahčymaje supracoŭnictva ź Biełaruśsiu. U pryvatnaści, svabodnyja vybary, dostup apazycyi da ŚMI, svaboda infarmacyi, prafsajuzaŭ i niaŭradavych arhanizacyj, prazrystaja systema pracy sudoŭ, viaršenstva zakonu, vyzvaleńnie palitźniavolenych. Ale hetyja ŭmovy nie vykonvajucca. Vy nazvali sam praviadzieńnia seminaru «niekatorym prahresam». Ci možna čakać źmienaŭ z boku EZ u dačynieńni da Biełarusi?
EZ vykazaŭ žadańnie pracavać ź Biełaruśsiu, prapanavaŭ prahramu intehracyi j padtrymki ŭ miežach dobrasusiedztva, ale EZ stavić peŭnyja ŭmovy. I ich biełaruski bok musić pilnavacca abo, prynamsi, rabić niejkija kroki ŭ hetym kirunku. I ŭžo potym my zmožam havaryć pra toje, jakoj budzie dalejšaja palityka EZ. Ale ja dumaju, što hety seminar — peŭnaha kštałtu znak taho, što parlamentary, urad, administracyja bačać, što jany musiać niešta rabić, bo jany majuć patrebu ŭ suviaziach z EZ.
— Jakija momanty dyskusii padalisia vam samymi vostrymi? Ci vyjavilisia nievyrašalnyja supiarečnaści?
— Na padstavie taho ci inšaha ćvierdžańnia nielha rabić vysnovu pra nievyrašalnaść prablemaŭ. Heta — praces. Było ćvierdžańnie sp. Krasuckaha, jaki vyrazna padaŭ pazycyju kiraŭnictva Biełarusi, u tym sensie, što tut usio čysta i choraša. Ź inšaha boku prahučali praktyčna abvinavačańni na adras uładaŭ za ich staŭleńnie da apazycyi. U toj ža čas abodva baki pakazali, što hatovyja praciahvać dyjaloh, chočuć daviedacca bolej adno pra adnaho i sprabavać razmaŭlać.
— Jak vy staviciesia da pazycyi tych, chto admoviŭsia ŭdzielničać u seminary z matyvacyjaj. što za kratami znachodziacca apazycyjnyja palityki, represii praciahvajucca, a lubyja kantakty z pradstaŭnikami mižnarodnych arhanizacyj ułada vykarystoŭvaje dla svaich pijar‑akcyj?
— Ja razumieju ich padazronaść. Bo jany dumajuć, što, što b my ni rabili, ničoha nie pamianiajecca. Ja razumieju heta. Ale ja spadziajusia, što kali jany parazmaŭlajuć z udzielnikami, jany zrazumiejuć, što jość sens ustupać u praces dyjalohu. bieź iluzij dy vialikich čakańniaŭ, ale jon vymahaje ciažkaj i padčas supiarečlivaj pracy.
— Vy zajmajeciesia pytańniami, źviazanymi ź Biełaruśsiu, užo bolš za 10 hadoŭ, i ŭ vas jość mahčymaść paraŭnoŭvać sytuacyju ciaham usiaho hetaha času…
— Viadoma, tut šmat čaho źmianiłasia, ale, na žal, bolšaść źmienaŭ — da horšaha. Ale mianie natchniaje toje, što tut jość bahata mužnych ludziej, jakija prezentujuć hramadzianskuju supolnaść, i ludziej, jakija, moža być, nia hetkija mužnyja, ale jany čakajuć demakratyčnych pieramienaŭ.
-
Babaryka turemščykam: «U mianie było, ciapier niama, ale jość šaniec, što budzie. A ŭ vas nie było, niama i nie budzie. I ŭ vašych dziaciej nie budzie»
-
«Mnie kazali: ty havoryš jak kanadski emihrant». Siarhiej Šupa raskazaŭ pra Vilniu 90-ch, paraŭnańnie litoŭskaj litaratury ź biełaruskaj i adroźnieńni pamiž narodami
-
Łukašenka pavodzić siabie ŭ «makdonaldsie» jak u savieckaj stałoŭcy. I dumaje, što heta kruta
Ciapier čytajuć
Babaryka turemščykam: «U mianie było, ciapier niama, ale jość šaniec, što budzie. A ŭ vas nie było, niama i nie budzie. I ŭ vašych dziaciej nie budzie»
Kamientary