Vadzim KARCAŬ
Mesii i palityki
Ci davodziłasia vam hutaryć pra palityku z pradstaŭnikom jakoj-niebud́ krainy z ustojlivaj demakratyjaj?
Kali hutarka zachodzić pra padstavovyja pryncypy, dyk akazvajecca, što tyja idei, jakimi zvyčna aperujem my: niezaležnaść, svabodny rynak, kulturnaje j duchovaje adradžeńnie — hety kompleks bazavych kaštoŭnaściaŭ, jaki možna nazvać makraidealohijaj, absalutna zrazumieły j prymalny dla ŭsich inšaziemcaŭ, pravych, levych i navat jakich-niebudź tamtejšych palityčnych ekzotaŭ. Heta kanstanty, jakich palityki za miažoju ŭ pryncypie nie kranajuć.
Adroźnieńni ž u ichnych partyjnych platformach, jakija pryvodziać da sapraŭdnych infarmacyjnych i nia tolki infarmacyjnych batalijaŭ, palahajuć na poli mikraidealohii, heta značyć sukupnaści druhasnych, byccam by, prablemaŭ i pytańniaŭ, kankretnych adkazaŭ na jakija ŭ nas usurjoz dasiul i nie šukali.
Jakoje vojska lepiej: najomnaje ci pryzyŭnoje? Jak stavicca da atamnaj enerhietyki? Ci dapuščalnaje śmiarotnaje pakarańnie za ciažkija złačynstvy? Chto pavinien finansavać vyšejšuju adukacyju, medycynu? Jakim musić być pamier dapamohi pa biespracoŭi? Jakuju zbroju možna dazvolić dla nasielnictva? Što ŭ dziaržavie varta zasakrečvać, a što – nie? Što jość erotykaj, a što — porna? Ci treba i jak, kali treba, abmiažoŭvać amerykanski kulturny upłyŭ? Pravy žančyny: dzie miaža roŭnaści? Homaseksualisty: 5% vybarščykaŭ ci kupka vyčvarencaŭ?..
Sotni temaŭ, raspracoŭka jakich i prynosić tyja samyja palityčnyja dyvidendy.
Ja davodziŭ svaim zamiežnym surazmoŭcam pra asablivaści sučasnaj biełaruskaj dziaržaŭnaści, pra toje, što kali nam zaniacca dobraŭparadkavańniem hazonaŭ ci, naprykład, baraćboj z reklamaju cyharetaŭ, dyk praź jakiści čas my budziem zajmacca hazonami j cyharetami na hetaj ža ziamli, ale ŭžo ŭ inšaj dziaržavie. Tłumačyŭ teoryju, pavodle jakoj našyja prychilniki — spres praśvietlenyja ludzi z vysokimi pamknieńniami, a elektarat dyktatara — «kiłbaśniki», jakich bolej i jakich ništo maštabam vyšej za lecišča nie cikavić.
Ja nia zdoleŭ patłumačyć tolki adnaho: čamu my tady nazyvajem siabie palitykami, a nie mesijami, što kažuć tolki iścinu?
Heta niaścipła, ale słušna z punktu hledžańnia lohiki: čałaviek, jaki kaža na publiku niesumnieŭnuju praŭdu j bolš ničoha, varty zvacca hołasam iściny.
Palityka ž, to bok avałodvańnie prychilnaściu masaŭ dziela atrymańnia ŭłady nad imi, jość spravaju krychu składaniejšaj. Palityki nia kažuć niečaha adrazu. Jany hučna staviać pytańni, cicha skanujuć reakcyju j znoŭku ž hučna dajuć adkazy, papularyzujučy siabie ŭ aŭdytoryi. I hetak dzień pry dni: marudnaja, ale ŭdziačnaja praca.
Biełaruski abyvatal, što byŭ pastaŭleny pierad dylemaju kiłbasy j Boha, za apošnija hady pabiŭsia na try lahiery: 10% — «nacyjanalisty», 30 — «saŭki», chata astatnich niedzie bližej da lesu.
Sproščany pohlad, ale ŭ im — adlustravańnie realnaha i ŭstojlivaha padziełu ŭ našym hramadztvie. I nie pradprymać ničoha dla źmianieńnia abaznačanych praporcyjaŭ, heta značycca pakinuć padzielenuju nacyju ŭ tupiku jazdy pa kole, ryzykoŭnaj jazdy pa kole historyi...
Jak ža być? Niaŭžo dziela źmianieńnia stanu rečaŭ treba chłusić, abiacać niemahčymaje, razyhryvać tannyja skandalnyja spektakli?
Nie! Papulizm — heta antonim mesijanstva, ale nia našaja zbroja. BNF pa-anhielsku — heta Belarusian Popular Front. Našaja zbroja — heta papularyzacyja.
Masavuju prychilnaść treba atrymoŭvać nie praz demahahičnyja pryjomy, nie praz ahałošvańnie hołaje praŭdy, a praz farmulavańnie papularnych pryncypaŭ, zrazumiełych bolšaści, i abviaščeńnie hetych pryncypaŭ svaimi, partyjnymi.
Pavyciahvać naš lud z tupikoŭ i kinuć jaho ŭ vir zdarovaje palityki možna tolki dumajučy pra toje, pra što dumaje maleńki čałaviek.
Uzhadajcie pryncesu Dajanu. Jana rabiła svaju papularnaść na druhasnych, na pieršy pohlad, prablemach. Ale, da prykładu, pad čas dyskusijaŭ pra zabaronu supraćpiachotnych minaŭ — prablemy, jakuju ŭ svoj čas Dajana ŭźniała j akreśliła, źmianiłasia frakcyjnaja parlamenckaja raskładka ŭ niekalkich krainach.
Ci prablema vyratavańnia sinich kitoŭ. Achova žyviołaŭ — naahuł niekranutaja ŭ Biełarusi dzialanka, tymčasam, jak dzieś u akijaničnych krainach isnujuć užo partyi achovy planktonu.
Kali niadaŭna baski zachapili zakładnikam adnaho hišpanca, pa ŭdałaj medyjnaj kampanii ŭsia kraina źjadnałasia vakoł nieaktualnaha, papraŭdzie, dla siaredniaha hramadzianina staražytnaje eŭrapiejskaje krainy pytańnia: dzie miaža miž teraryzmam i vyzvolnym zmahańniem?
Skandał z Monikaj Levinski, a šyrej — pytańnie roŭnaści pierad zakonam, padzialiŭ sytuju Ameryku daloka nie pa linii «respublikancy-demakraty».
Dy što daloka chadzić! Rytaryčnaje (ci nie?) pytańnie maralnaści ŭva ŭčynkach palitykaŭ vydzialiła, urešcie, levuju apazycyju ŭ Narodnym Froncie.
Voś takija «druhasnyja» rečy.
Adpracavanyja prablemy, na jakija ŭžo atrymanyja j ahučanyja adkazy — heta toj słavuty palityčny bahaž, što ŭtvaraje niepaŭtornaje abličča partyi ci palityka, heta kod, pa jakim abirajuć partneraŭ, pa jakim hałasujuć «za».
Pačać možna było b z prablemy lehalizacyi lohkich narkotykaŭ, alkahalizmu, abortaŭ: z technalohijaŭ baraćby ź licham.
Farmulavańnie mikraidealohii — heta kaniec našaje viečnaje apazycyjnaści, šaniec znoŭku adabrać u režyma palityčnuju inicyjatyvu, stać stvaralnikami pryhožaha j karysnaha.
Kamientary