Siarhiej Rak. Z Horam napałam

Z Horam napałam

Jość padstavy śćviardžać, što prezydenckija vybary 2000 hodu ŭ ZŠA buduć adny z samych napružanych za apošnija 50 hadoŭ, bo abodva kandydaty majuć vielmi blizkija rejtynhi.

Pierad Złučanymi Štatami paŭstała niezvyčajnaja prablema: ekanamičny roskvit. U krainie isnuje nie deficyt, a praficyt biudžetu. Inakš kažučy, prybytki dziaržavy pieravyšajuć vydatki. Pryčym praficyt abiacaje być stabilnym i dasiahnie ŭ 2010 hodzie 685 miljardaŭ dalaraŭ. Paśla 2010 hodu dziaržava spłocić usie svaje pazyki i pačnie nazapašvać hrošy. Vializny praficyt va ŭmovach ekanamičnaha roskvitu – heta vydatny padarunak losu. Tolki jak jaho lepš skarystać?

U 1999 hodzie amerykanskija siemji zachavali na bankaŭskich rachunkach tolki 4,1% nacyjanalnaha prybytku. Siońnia amerykanskaja nacyja nia moža sama rabić surjoznyja investycyi ŭ svaju ekanomiku. Davodzicca pazyčać na hetuju metu z-za miažy prykładna 3,4% nacyjanalnaha prybytku, ale j hetych hrošaj nie staje. A što kali nakiravać praficytnyja hrošy na źbieražeńni, jakija možna budzie investavać u amerykanskuju ekanomiku?

Z adnaho boku, źbierahać hrošy moža sama dziaržava. Tady nia treba vialikich źmienaŭ u padatkovaj palitycy. Ź inšaha boku, nazapašvać srodki mohuć sami padatkapłatniki, kali dziaržava źnizić padatki za košt praficytnych hrošaj. Tut i palahaje adroźnieńnie pamiž ekanamičnaj palitykaj Buša j Hora. Pieršy ličyć, što zachoŭvać hrošy pavinny amerykancy, druhi pierakanany, što rej pavinna vieści dziaržava.

Kudy padzieć hrošy?

Abodva kandydaty chočuć pałovu praficytu nakiravać na padtrymku prahramaŭ pensijaŭ i sacyjalnaj dapamohi Social Security, jakoj achoplenyja ŭsie amerykancy, što majuć pracu. Jejnyja ŭstanovy majuć ukłaści hetyja hrošy ŭ banki. Dziakujučy spryjalnaj kanjunktury, amerykancy płociać siańnia padatkaŭ bolš, čym kali-niebudź dahetul, a z-za taho, što biespracoŭje minimalnaje (kala 4%), sacyjalnaje strachavańnie prosta nie paśpiavaje tracić srodki. Ale hetkuju idyličnuju karcinu moža paburyć sychod na pensiju pakaleńnia ludziej, narodžanych naprykancy 40-ch — pačatku 50-ch hadoŭ. Da ich naležyć i prezydent Klintan — u nastupnym hodzie jon pojdzie na pensiju razam ź miljonami svaich adnahodkaŭ. Kali ŭrad nia znojdzie novych krynicaŭ hrošaj, to Štaty hadoŭ praź dziesiać mohuć zbankrutavać. Jak i Biełaruś, dzie taksama paśla vajny byŭ demahrafičny bum.

Pałovu tych hrošaj, što zastanucca paśla vypłaty pensijaŭ, Buš choča nakiravać na ahulnaje źnižeńnie padatkaŭ, pryčym roŭnaje dla ŭsich, a heta značyć, što maksymum karyści ad jaho atrymajuć samyja bahatyja. Niespraviadliva, maŭlaŭ, kali ludzi, što składajuć tolki 1% nasielnictva, płociać treciuju častku ŭsich padatkaŭ. Heta dapamoža źlikvidavać 60% praficytu i rezka padvysić pamier pryvatnych investycyj u ekanomiku.

Džordž Buš jašče choča častkova pryvatyzavać dziaržaŭnaje pensijnaje zabieśpiačeńnie. Investycyi ŭ zaniadbanuju adukacyju pavinny, na jahonuju dumku, iści nie da biurakrataŭ, a biespasiaredna da baćkoŭ. Baraćbu ź biednaściu Buš hetaksama choča daručyć pryvatnamu sektaru, paspryjaŭšy jamu praz padatkovyja zaachvočvańni dla achviaravalnikaŭ. Relihijnyja arhanizacyi musiać šyrej supracoŭničać z uładami štataŭ.

Svaju prahramu Buš kliča Compassionate Sonservatism — “spahadny kanservatyzm”. Svaje pramovy jon zakančvaje zaklinańniem: “Ja daviaraju hramadzianam, a nie federalnamu ŭradu”. Pakul što respublikancam ŭdajecca vystaŭlać svoj “spahadny kanservatyzm” jak hetki zdarovy skieptycyzm u dačynieńni da dziaržaŭnych ustanovaŭ.

Hor nia zmoh vynajści sabie hetkaj ža składnaj formuły. Jon razhladaje dziaržavu jak niejkaje hramadzkaje pradpryjemstva pasłuhaŭ, što dapamoža amerykancam pierajści ad hramadztva pramysłovaha da infarmacyjnaha.

źnizić padatki

Hor choča źnizić padatki najpierš dla siemjaŭ ź siarednim uzroŭniem dachodaŭ i na ŭtraja mienšuju sumu, čym Buš. 30-ci młn. amerykancaŭ ź nižejšymi dachodami jon abiacaje padvysić minimalny zarobak i dać padatkavyja lhoty. U škoły musić pajści mahutnaja hrašovaja płyń, hrašovaje zaachvočvańnie pavinny atrymlivać i nastaŭniki. Ilhoty atrymajuć i tyja, chto aščadna stavicca da navakolnaha asiarodździa, pieravodzić svaju mašynu na haz abo dahladaje chvorych ci starych svajakoŭ. Pensijnuju systemu jon miarkuje pakinuć takoj, jakaja jość, a vychad pakaleńnia babyboomers na pensiju jon spadziajecca vytrymać dziakujučy skaračeńniu praficytu.

Pazycyi Hora j Buša adnolkava sprečnyja. Narod naŭrad ci budzie nazapašvać šmat hrošaj – chutčej za ŭsio, jon budzie ich tracić. Ale ž i dziaržava budzie, najchutčej, bolej tracić, čym nazapašvać.

pytańnie pra leki

Amerykancy žartam kažuć, što los vybarčaj kampanii vyrašajecca ŭ Florydzie. Hety štat padobny da sučasnaj Ameryki, što stareje i zasialajecca novymi emihrantami. U štabach abodvuch kandydataŭ zhodnyja, što ciažka vyjhrać biez padtrymki Florydy. Pensijaneraŭ u ZŠA 33 miljony, i tamu adnym sa sprečnych pytańniaŭ debataŭ pamiž Horam i Bušam było pytańnie koštaŭ na leki dla pensijaneraŭ. Leki ŭ Amerycy — niešta nakštałt mody. Hetym karystajucca farmaceŭtyčnyja kampanii, jakija ustanaŭlivajuć košty na ich zusim advolna, u zaležnaści ad papularnaści. Heta pryvodzić da nieabhruntavanaj darahoŭli, i ŭ vyniku šyrokaje raspaŭsiudžvańnie atrymlivajuć vandroŭki pensijaneraŭ u Meksyku i Kanadu — pa leki, što kaštujuć tam tańniej, inšym razam na sotniu dalaraŭ. Hetuju prablemu zakranuli abodva kandydaty. Buš znoŭ spadziajecca na samastojnaść ludziej, jakija musiać sami šukać tańniejšyja leki, a dziaržava budzie viartać im častku hrošaj. Hor ža spadziajecca na biurakratyju, pryznačaje na hetyja mety ŭtraja mienš srodkaŭ i źbirajecca pakryvać častku koštaŭ praz admysłovuju dziaržaŭnuju prahramu.

Vidavočna, što z prychodam respublikancaŭ bolš žorstkaj stanie zamiežnaja palityka — nia budzie, naprykład, ratyfikavanaje pahadnieńnie pra zabaronu jadziernych vyprabavańniaŭ, budzie za ŭsialaki košt zbudavanaja, niahledziačy na pratesty Maskvy j Pekina, systema procirakietnaj abarony. Što ž da stasunkaŭ z eŭrapiejskimi krainami, to zamiežnapalityčnaja daradčyca Buša skazała pra “pieraraźmierkavańnie vajskovaj adkaznaści” – heta značyć, pieradaču eŭrapiejcam asnoŭnaj adkaznaści za padtrymańnie miru ŭ Kosavie i Bośnii. Sama Ameryka zojmiecca kanfliktami ŭ Persydzkaj zatocy dy ŭ Azii.

Buš — izalacyjanist

Buš kaža, što dla jaho hałoŭnaje — heta nacyjanalnyja intaresy, i jon by nie chacieŭ bolš pasyłać amerykanskich žaŭnieraŭ na humanitarnyja aperacyi i misii pa padtrymańni miru, Hor ža, naadvarot ličyć heta adnym sa składnikaŭ amerykanskaje zamiežnaje palityki i vystupaje suprać izalacyjanizmu.

U hetym hodzie Ameryku čakaje jašče adna važnaja źmiena — na pensiju pojduć piaciora ź dzieviaci čalcoŭ Viarchoŭnaha Sudu, novych sudździaŭ nazavie prezydent, ale zaćviardžać ich budzie Kanhres. Viarchoŭny Sud — vielmi značnaja ŭstanova dla amerykanskaje palityčnaje systemy — dastatkova pryhadać rašeńni, datyčnyja rasavaj dyskryminacyi, śmiarotnaha pakarańnia, svabody słova, federalnaha ładu krainy. Varta zhadać i niadaŭniuju spravu, kali było vyrašana, što sparon — asabistaja sprava kožnaj žančyny. Hetaje rašeńnie ŭvachodzić u jaŭnuju supiarečnaść z Bušavaj prahramaj. Darečy, nastrojenaść Buša suprać abortaŭ jakraz i moža zmusić mnohich kabiet addać svaje hałasy Horu. I heta vielmi istotna, bo jakraz hałasy žančyn jašče nie padzielenyja — mužčyny ž užo zbolšaha vyznačylisia sa svaim vybaram.

A pakul Buš apiaredžvaje Hora ŭ apytańniach hramadzkaje dumki.

Siarhiej Rak