Pieršy: Palestyna — heta druhaja nazva Izrailu i jana moža naležać tolki habrejskamu narodu. Jon nikoli nie zabyvaŭ na heta i zašmat pakutavaŭ, kab prosta tak adračysia Palestyny. A siońniašnija palestyncy — nie narod, a zhraja terarystaŭ, spansaravanaja arabskimi šejchami.
Druhi: Palestyna nikoli nie była krainaj tolki habrejaŭ, ab čym havoryć sama nazva, jakaja pachodzić ad najmieńnia filistymlan (staražytnaha narodu). A siońniašnija habrei z Eŭropy i Ameryki — heta eŭrapiejskija kalanizatary, i ich dziaržavu čakaje los usich kalanijalnych utvareńniaŭ.
Heta krajnija pohlady, ale jany davoli trapna pieradajuć sutnaść kanfliktu.
Adkul jon biare pačatak? Ad ajca Aŭrama ź jahonymi synami Isakam i Ismaiłam? Ad cara Irada, jaki vykarystoŭvaŭ arabaŭ suprać svaich paddanych? Ad Muchameda, jakoha judei nie pryznali Mesijaj?
Pačniom z taho, što maje da pytańnia niepasrednaje dačynieńnie.
Sijanizm pryniata źviazvać ź imiem Teadora Hiercla (1860—1904). Baćka sijanizmu pachodziŭ z Aŭstryjskaj imperyi, dzie asymilacyja habrejaŭ zajšła najbolš daloka. Heta adnak nia źmienšyła vastryni habrejskaha pytańnia. Mienšaści byli niezadavoleny tym, što habrei dałučajucca da panujučych nacyj — niemcaŭ, vuhorcaŭ, palakaŭ (u adnoj apovieści I.Franka hieroj zadaje pytańnie, čamu jość habrei — rasiejcy, palaki i «…niama habrejaŭ słavakaŭ, rusinaŭ?»). Apošnija try bajalisia za čyściniu svajoj kryvi.
Poŭny varyjant artukułu čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii haety "Naša Niva"
Usiasłaŭ Šaternik
Kamientary