Незвычайнае свята ў самым маленькім горадзе Беларусі
Штогод 10 жніўня ў самым маленькім горадзе Беларусі — Дзісне — праходзіць вялікае свята, прысвечанае праслаўленню дзівоснага абраза Божай Маці Смаленскай, названай «Адзігітрыя». У гэты дзень храм збірае не толькі вернікаў жыхароў горада Дзісна і ўсяго Мёрскага благачыння, але і шматлікіх пілігрымаў з розных месцаў Віцебскай вобласці, Расіі, Латвіі і Літвы. Традыцыйна святочную Боскую літургію ўзначальвае архіепіскап Полацкі і Глыбоцкі Феадосій.
Паехаць у Дзісну аўтару гэтых радкоў прапанаваў Ігар Куніцкі, глыбоцкі прадпрымальнік, які нарадзіўся ў Дзісне, тут хадзіў у школу, але ў 1968 годзе з бацькамі пераехаў на сталае жыхарства ў Глыбокае, дзе і скончыў сярэднюю школу. У гэты дзень адначасова меліся адбыцца дзве сустрэчы аднакласнікаў Ігара — у Глыбокім і Дзісне. Ігар жа аддаў перавагу Дзісне.
Вось хто з нас памятае 1968 год! У мяне ён запомніўся толькі тым, што ў Глыбокім вымелі ва ўсіх крамах запасы солі, запалак і мыла, а хлеб сушылі на сухары.
— Ай! Вайна будзе! — усё галасіла мая маці.
Тады ж савецкія танкі ўвайшлі ў Чэхаславакію. А каб мне штосьці згадаць пра школьнае жыццё 1968-га! Барані, Божа! А тут і праз 50 гадоў збіраюцца аднакласнікі Ігара, з якімі адвучыўся ўсяго толькі 5 класаў! Фенаменальна!
У гэты дзень насельніцтва самага маленькага горада Беларусі — усяго 1,5 тысячы жыхароў — пабольшала хіба ў 4—5 разоў. Дзесьці а 12-й гадзіне пачалося свята. Пасля Боскай літургіі здзейсніўся Хросны ход. З харугвамі пад гукі званоў, спевы святароў і царкоўнага хору Працэсія прайшла ад галоўнага храма — Уваскрасенскай царквы да могілак — Адзігітрыеўскай царквы. Калона, шырынёй у 2-4 чалавекі, выстраілася на ўсю даўжыню вуліцы, што ішла ад храма да Дзвіны, паварочвала на набярэжную і цягнулася ўздоўж касцёла яшчэ метраў 200, гэта значыць усю калону можна ацаніць у адзін кіламетр.
Абраз па традыцыі і па сталай дамоўленасці неслі дужыя мальцы з мясцовай выратавальнай службы. Пры набліжэнні абраза людзі складалі ахвяру у скрыню перад абразом, а затым праходзілі пад абразом. Такая традыцыя.
Трэба сказаць, што увесь цэнтр Дзісны — вялізная пустка. Дзісна так і не залячыла раны апошняй вайны. На міжваенных здымках Дзісна выглядае што Вільня! Мноства двухпавярховых камянічак, прыціснутых адна да адной. Як сцвярджае мясцовы старажыл і краязнаўца Фадзей Шымуковіч, горад быў разбураны ў 1944 годзе, калі савецкая армія выбівала адтуль немцаў. Павятовы шпіталь 1910-х гг. пабудовы і сёння стаіць маляўнічай руінай над Дзвіной.
Нечакана сустрэў знаёмага археолага Марата Клімава, які недалёка з глыбоцкімі валанцёрамі робіць раскопкі на колішнім замку Сокал. А на гэтым свяце прысутнічае ўжо чацвёрты раз запар.
— Чуў, што наступным годам руіны шпіталя будуць зносіць! — кажа Марат.
— Не, каб аднавіць будынак пад турбазу ці дом адпачынку! — кажу. — Гэтыя калгаснікі адно, што ўмеюць, толькі разбураць! Можна і закансерваваць гэтую маляўнічую руіну! Дзісна ж — здымачная пляцоўка «Беларусьфільма»! Хіба з дзясятак вядомых мастацкіх фільмаў здымалася ў Дзісне!
Пералічым: «Дзяржаўная граніца», (1980 г. «Беларусьфільм»); «Вайна пад стрэхамі» (1967, «Беларусьфільм»); «Сыны сыходзяць у бой» (1969, «Беларусьфільм»); «Чорная бяроза» (1977, «Беларусьфільм»); «Зацішша» (1981, «Беларусьфільм»); «Вадзіцель аўтобуса» (1983, «Беларусьфільм»); «Людзі на балоце» (1984, «Беларусьфільм»); «Сведка» (1985, «Беларусьфільм»)…
Наперадзе ўсёй працэсіі — ад галоўнага храма Свята-Уваскрасенскай царквы цягам трох кіламетраў да могілкавай Адзігітрыеўскай царквы — рухаўся «УАЗік», у кузаве якога стаяў дзіўны ўдарны інструмент. Два мужчыны палачкамі стукалі па металічных пласцінах, гукі ад інструмента нагадвалі мелодыю перазвону царкоўных званоў. Аўтар пацікавіўся ў аднаго святара: як называецца гэты інструмент?
— Білы! — кажа бацюшка.
Спачатку не зразумеў, нават напісаў на паперцы. Ці так? Бо гучыць нібыта па-ўкраінску — «білы», то бок «белы».
— Так! Білы!
— Ага, ад слова — «біць»!
— Так!
На шляху усяго трохкіламетровага падарожжа — ад адной царквы да другой — абраза Божай Маці «Смаленская», ужо па-за межамі асноўнага месца пакланення абразу, ля сваіх хатаў, чакалі групы людзей па 10—15 чалавек, пераважна старэйшых, якія таксама пажадалі скласці ахвяру і прайсці пад абразом.
Ля могілкавай Адзігітрыеўскай царквы адбыўся малебен, а таксама абыход царквы з абразом. Пасля царкоўнага набажэнства ў ёй шэсце накіравалася ізноў па вуліцах горада па кірунку да Свята-Уваскрасенскага храма. Усё святкаванне адбываецца цягам пяці гадзін.
Натуральна, майму кампаньёну Ігару, як ён выказаўся — дастаткова толькі прайсці пад абразом, бо трэба займацца сустрэчай аднакласнікаў. Таму аўтару прыйшлося самастойна дабірацца кіламетры чатыры — ад Адзігітрыеўскай царквы да старадаўняга парку, у месца, дзе Дзвіна папаўняецца водамі буйнога доплыву Дзісны.
Хоць мяне часта крытыкуюць, што, маўляў, «ніякага заняпаду Дзісны няма, і мы радыя, што нашы дзеці, з’ехаўшы адсюль, сталі навукоўцамі, лекарамі, інжынерамі, працуюць у Мінску, Полацку і Наваполацку», асмелюся ізноў паўтарыць — Дзісна занепадае! Просты прыклад. Па ўсім парку — пні ад спілаваных дрэў. Так хутка і парку не стане! Няўжо нельга даручыць шэфства над паркам мясцоваму лясгасу ці на худы канец даручыць школьнікам падчас суботніка накапаць саджанцаў ад самасеву і зрабіць падсадку дрэваў?
На сустрэчу аднакласнікаў сабралася чалавек пятнаццаць, прыехалі з Вільні, Віцебска, Латвіі і Ізраіля. Ігарава аднакласніца Алена з Ізраіля прывезла не толькі ізраільскае чырвонае віно, але і фінікі. Фінікі проста ўсіх уразілі! Што нам прадаюць! Тут фінік дык фінік, нашых (што прадаюцца ў краме), калі не тры, дык два, дакладна, трэба скласці!
Каментары