Сяргей Астравец. Праз гарадзенскія акуляры

Безназоўны Жылібэр

Сяргей Астравец піша на сваім блогу пра новыя помнікі Горадні.

Дакладней было б сказаць, што мова пра «паўзучую помніканізацыю», але словы гэтыя я выкарыстоўваю ў станоўчым сэнсе, хоць і з пэўным жалем. Бо працэс гэты вымушаны і ў нейкай ступені унікальны. Прычынаў гэтай вымушанасьці бадай дзьве: палітычны рэжым краіны і баязьлівасьць мясцовай улады. Улады баяцца называць новыя помнікі імёнамі, помнікі гэтыя безназоўныя.

Але дзякаваць Богу, што скульптуры і не абы‑якія, бронзавыя, пачалі зьяўляцца ў асяродзьдзі старой забудовы, пераважна на гэтак званай Гарадніцы ‑‑ прадмесьці часоў апошняга караля. Зіма для помнікаў ‑‑ самы цікавы час, самы адпаведны, на маю думку… Мне хочацца на паветра, хочацца прасьвяжыць галаву перад працай, хочацца ўбачыць пэрсанажаў гарадзенскай гісторыі і набыць сьвежыя газэты.

Гарадзенцы штораз чыталі пра зьяўленьне ў іншых беларускіх гарадах помнікаў славутым гістарычным асобам, прычым з подпісамі. Гэта было дзіўна, канешне, але яшчэ больш непрыемна зьдзіўляліся гарадзенцы, што мясцовае начальства стаяла сьцяной, не пушчала манумэнтальнае мастацтва ў былое каралеўскае места. Нават дошкі мэмарыяльныя былі пад забаронай. Выпадкова павесілі адно нейкаму выкладчыку, якіх у мясцовых вну за апошні час былі тысячы. Тысячы! А вось Кастусь Каліноўскі або Васіль Быкаў па‑ранейшаму ў адзіным ліку ў нас. Аднак ім, хаця афіцыйныя рашэньні пра шыльды даўно прынятыя, ставіць не дазваляецца. «Дорага»! Хаця ў брук умараваны за апошнія тры гады тысячы гранітных плітаў. Каліноўскаму і Быкаву шкада…

Уніз Тэлеграфнай вуліцай, якую забудоўваць пачалі ў другой палове васемнаццатага стагодзьдзя, якраз калі паўставала Гарадніца, куды кіруе сама вуліца. Старая добрая наша Ажэшка на пастамэнце ў канцы Тэлеграфнай, восемдзесят гадоў ёй, гранітнай. Уздоўж Гараднічанкі спускаюся ў Швэйцарскую даліну, перад мостам на бронзавай лаве сядзіць бронзавы Дж.Сака, выбачайце «дойлід Гарадніцы», такая афіцыйная назва аднаго з двух самых сьвежых гарадзенскіх помнікаў. Тое, што ён меў уласнае імя і быў каралеўскім архітэктарам у Горадні, а затым і галоўным архітэктарам ВКЛ ‑‑ ні слова. Калі скульптар Анціпін яго паставіў, то мусіў тлумачыць народу, што гэта сапраўдны спадар Сака з Італіі. Сёньня дойліда прысыпала сьнегам: капялюш, плечы, каленкі, найбольш незвычайна, што ногі ў яго у сёмётах і чаравікаў не відаць.

Здарэньнем стала, што ў адзін дзень паставілі безназоўнага Сака, а за мостам, у другой частцы Швэйцарскай даліны ‑‑ дзяўчыну‑Гараднічанку ‑‑ таксама на беразе… Але першым больш чым за дзесяць гадоў помнікам стаў Жылібэр, каралеўскі батанік, таксама безназоўны, паводле дакумэнтаў «гараджанін васемнаццатага стагодзьдзя». Што ж, таксама някепска… Адкрыцьцё чакалася нават сапраўднае, але ўлады сталі цягнуць. А потым задаволенаму працай аўтару Панцялееву патлумачылі: скульптура безназоўная, «паркавая», адкрыцьцё афіцыйнае не прадугледжана.

Далей па вуліцы аграмадны бронзавы бюст Міцкевіча, падарунак варшаўскіх уладаў, гарадзенскія мусілі сьцяць зубы і прафундаваць пастамэнт. Помнік падпісаны. Але я вяртаюся, нале‑ва! ‑‑ яфрэйтар ці нават сяржант са сьцягам, таксама, хіба, бяз подпісу. А справа: о‑о! Наш гарадзкі камандор валатоўскіх памераў, з залатым подпісам. Крыху далей, ля старых камяніц леташні Купідон, голы як мае быць, але цнатлівы, якому, на просьбу начальства, схавалі штосьці. Уніз па Віленскай і ‑‑ чорны лебедзь у вадзе, бяз подпісу, але з крыламі.

Вось як вылузалася нашае начальства спрытна: і авечкі цэлыя… Можна запрашаць зараз замежных турыстаў, у нас цяпер ня толькі танк і Ленін! Чыноўнікі спадзяюцца на нашаю спагаду: мы таксама людзі, вы нас зразумейце, для помніка з імем трэба пастанова саўміну, а для паркавай скульптуры ‑‑ неабавязкова. Пасьля наступнага кілішка: а як ты зьвернешся ў саўмін з просьбай ‑‑ дазвольце нам паставіць, напрыклад, каралеўскага дохтура, які лячыў ягамосьцяў п’яўкамі або дайце дазвол на самога Стэфана Баторыя адыёзнага, які Маскву хацеў скарыць! Нам адкажуць: вам тут не Амэрыка, помнікі партрэтам ставіць з бакса!

Каментары

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны41

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны

Усе навіны →
Усе навіны

Памерла Ганна Садоўская — дзяячка польскай супольнасці ў Ваўкавыску1

«Лік ідзе на хвіліны, а сваякі павінны бегаць па вуліцы і шукаць мужчын». Ці павінна хуткая дапамога выносіць пацыента з кватэры?13

«Пад канвоем вывезлі нас з мяжы». Расійская блогерка расказала пра затрыманне мужа на беларускай мяжы праз падпіску5

Памёр 87‑гадовы турэцкі мільярдэр, уласнік мінскай Crowne Plaza. Але грошай не пакінуў ні жонцы-беларусцы, ні чатыром дзецям62

Стваральніца Belaruskicry упершыню пасля доўгай паўзы расказала, што цяпер з брэндам пасля прызнання яго экстрэмісцкім1

З цягніка зблізку знялі на відэа разбураную частку Крымскага моста8

У цэнтры Мінска на мосце 21‑гадовы перакуліўся на BMW. Момант трапіў на відэа2

Правакацыя з вялікай колькасцю ахвяр і абвінавачваннем Украіны. Стала вядома, якую правакацыю рыхтавалі на польска-расійскай мяжы7

Амерыканка пабіла рэкорд беларускі па кручэнні ў паветры на ўласных валасах

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны41

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць