«Мы да апошняй хвіліны не верылі, што гэта адбудзецца». Кіраўнік Офіса прэзідэнта Украіны распавеў пра першыя гадзіны вайны супраць Расіі

Андрэй Ярмак распавёў, як Офіс прэзідэнта даведаўся пра атаку Расіі, як цяпер выглядае дзень Зяленскага, якія патрабаванні Пуціна можна выканаць і якое месца Украіны ў новай канцэпцыі еўрапейскай бяспекі.

— Памятаеце, як даведаліся пра вайну? Як было 24 лютага? Што вы рабілі ў той час?

— Я прыехаў дадому каля дзвюх гадзін ночы. Было разуменне, якая сітуацыя, таму што на той момант было шмат інфармацыі. Але праз паўтары гадзіны я ўжо атрымаў інфармацыю і ад разведкі, і ад вайскоўцаў аб пачатку баявых дзеянняў.

Таму я хутка сабраўся, і каля пяці гадзін раніцы быў у Адміністрацыі прэзідэнта.

— Гэта значыць, перад тым, як першыя ракеты ўпалі на Кіеў, вам паведамілі пра пачатак вайны?

— Я атрымаў інфармацыю, што пачаліся баі на мяжы і пайшлі бамбёжкі. Так што адразу, амаль з першых хвілін, я апынуўся ў офісе. А калі прыехаў на Банкавую [вуліца, дзе месціцца Адміністрацыя], там ужо быў прэзідэнт.

— Як выглядалі тыя першыя гадзіны? Якія першыя рашэнні былі прынятыя ў першую чаргу? Ці ўсё было гатова і мы толькі чакалі, калі ўсё адбудзецца?

— Ведаеце, мы да апошняй хвіліны не верылі, што гэта адбудзецца, калі шчыра. Вы ведаеце, што было шмат інфармацыі ад нашых партнёраў і гэтак далей. Але ўсё роўна мы не верылі.

Рыхтаваліся, вядома. І вось цяпер мы бачым вынік — паспяхова змагаемся другі тыдзень. Гэта сведчанне таго, што мы рыхтаваліся ўсе гэтыя месяцы. Але да апошняга не верылі.

Было вельмі важна, каб да апошняй хвіліны ўсё наша грамадства, наша краіна жыла нармальным жыццём. Вайскоўцы рыхтаваліся, яны рыхтаваліся, а мы… Глядзі, мы чулі пра вайну, мы ведалі, што яна ў нас на Данбасе, яна закранула ўсіх, вы ведаеце, што гэта закранула і маю сям'ю. Але вайну такога маштабу, як цяпер, мы бачылі толькі ў кіно.

Розныя людзі па-рознаму рэагуюць на такія падзеі. Магу сказаць за прэзідэнта, магу сказаць за сябе, за некаторых іншых членаў нашай каманды: у нас, на шчасце, такая рыса характару — мы ідзём, мы засяроджаныя, ніхто не панікаваў, усе ведалі, што рабіць.

Але немагчыма эмацыйна падрыхтавацца да таго, што атакуюць тваю краіну, людзі гінуць. Гэта немагчыма. 

Як прывыкнуць? Гадзіну таму ў Марыупалі адбылася бамбёжка радзільнага дома. Прывыкнуць да такога немагчыма. Да гэтых зверстваў, гэтай бесчалавечнасці… Рэакцыя, як у любога нармальнага чалавека, — нянавісць і жаданне, каб усе за гэта заплацілі.

— Як цяпер выглядае ваш дзень, дзень прэзідэнта?

— Дзень такі: 3-4 гадзіны ў розны час сутак, па магчымасці, сон, а ўсё астатняе — праца. Гэта пастаянныя званкі, сустрэчы, кантакты з нашымі партнёрамі, з вайскоўцамі, з разведкай і г.д.

Пачынаючы з 24 лютага кожны дзень адрозніваецца ад папярэдняга. Цяжка нешта дэталёва спланаваць. Але ёсць дакладная вертыкаль улады, якая працуе, і гэта вельмі важна для кіравання краінай.

— А як прэзідэнт Зяленскі спраўляецца з сітуацыяй?

— З Уладзімірам Аляксандравічам я знаёмы шмат гадоў. Але ў мяне яшчэ не было такіх доказаў таго, што ён такі мужны чалавек… Я не бачыў яго ўсе гэтыя дні незасяроджаным, каб ён не разумеў, што яму рабіць, і каб ён гэтага не рабіў.

Гэта выклік, самы важны і самы жорсткі ў нашым жыцці. Але вельмі шмат людзей, якія сёння з намі, якія знаходзяцца ў калектыве, паказалі сябе з найлепшага боку.

Вайна ‒ гэта такое выпрабаванне для людзей. Вядома, ёсць і іншыя людзі, і я думаю, што ў мірны час мы ўсё зможам растлумачыць і расказаць.

Але цяпер самае вялікае адкрыццё ці проста пацвярджэнне таму, што мы сапраўды жывём у краіне незвычайных людзей. Я проста ў захапленні. Найперш ад нашых вайскоўцаў, але і ад простых людзей.

У мяне шмат знаёмых, якія прывыклі да цалкам камфортнага жыцця. Але ўсе яны тут, абсалютна гатовыя працягваць барацьбу, нягледзячы на ўсе выклікі, цяжкасці і г.д.

Я не ведаю сёння, якой будзе цана нашай перамогі. Я не ведаю, колькі часу нам давядзецца гэтага дасягаць. Але наша нацыя абавязкова пераможа. Таму што мы мацнейшыя ва ўсіх адносінах: і духам, і мужнасцю, і розумам. Абсалютна ўсім.

Гэта будзе зусім іншая краіна, цалкам адзіная. Я лічу, што Украіна заслугоўвае і абавязкова будзе па-сапраўднаму, ні ад каго не залежнай, моцнай і паспяховай. Не было секунды, у якой я пачаў бы ў гэтым сумнявацца ў гэтыя дні.

— Ключом да такога сцэнарыя, відавочна, павінна стаць наша ваенна-дыпламатычная перамога. Ужо відавочна, што нашым вайскоўцам удалося зламаць задуму Пуціна з бліцкрыгам. Якой будзе далейшая тактыка і стратэгія расіян у вайсковым плане? Да чаго рыхтавацца?

— Не магу расказаць да канца, ёсць і звесткі разведкі, і іншая інфармацыя. Але, ведаеце, часам рэальнасць адрозніваецца ад гэтай інфармацыі.

Мы павінны быць моцнымі, трэба працягваць змагацца. Мы даказалі, што мы гэта можам.

Але прэзідэнт кажа, што мы гатовыя да перамоваў. Сёння ў мяне пыталіся замежныя журналісты, на якія кампрамісы мы гатовыя і г.д. Я ім сказаў, што мы гатовыя размаўляць, сустракацца.

Але для нас няма кампрамісаў, звязаных з нашай незалежнасцю, з нашай тэрытарыяльнай цэласнасцю, з нашым суверэнітэтам, з нашай свабодай.

Мы будзем працягваць змагацца, каб як мага хутчэй скончыць гэтую вайну, але завяршыць яе на нашых, украінскіх умовах.

— Пуцін агучыў некалькі сваіх умоў. Некаторыя, як прызнанне Крыма і Данбаса, я разумею з вашага адказу, для нас непрымальныя. Ці могуць такія патрабаванні, як недалучэнне да НАТА і «дэнацыфікацыя», быць прадметам перамоваў, што б гэта ні азначала? Вы, дарэчы, разумееце, што Пуцін уносіць у гэтае слова «дэнацыфікацыя»?

— Для мяне гэта загадка. Пакуль што тое, што адбываецца з нашай краінай, я ўспрымаю як дэнацыфікацыю — але ў сэнсе барацьбы з усім нашым народам. Іншага сэнсу я не разумею. Калі яны змогуць давесці, што яны маюць на ўвазе, падчас перамоваў, я змагу вам сказаць.

Што тычыцца недалучэння да НАТА. Давайце паглядзім на рэаліі. Мы сёння за межамі ўсіх блокаў. Але нам сёння важна казаць не пра гэта, а пра тое, што еўрапейскай сістэмы бяспекі не існуе. Пасля пачатку вайны гэта відавочна. Сусветнай сістэмы бяспекі няма. Яе трэба будаваць з нуля.

І, вядома, мы ў першую чаргу зацікаўленыя ў пабудове гэтай сістэмы сусветнай бяспекі, у якой Украіна будзе мець пэўныя рэальныя, заканадаўча замацаваныя гарантыі.

У нас ёсць вопыт Будапешта. Такі трагічны вопыт, аплочаны крывёю нашага народа. І таму сёння мы не пагодзімся ні на якую балбатню. Мы будзем казаць толькі пра сапраўды шматвектарную, з удзелам многіх краін, сістэму міжнароднай бяспекі Украіны.

Я шмат гадоў працаваў юрыстам, і калі рыхтаваў нейкія дамовы, то, магчыма, не вельмі добра разбіраўся ў нейкіх канкрэтных нюансах, але заўсёды глядзеў на палажэнні, дзе было пытанне: «Што я буду рабіць, калі мае правы парушаюцца?» Гэта важна. Што будзе, калі хтосьці парушыць мае правы, якой хуткай будзе рэакцыя?

Штодня прэзідэнт праводзіць не менш за дзесяць тэлефонных размоў, некалькі разоў на дзень размаўляе з некаторымі лідарамі. Напрыклад, я таксама размаўляю са спадаром Саліванам (памочнік прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы) і з дарадцамі іншых прэзідэнтаў. І ў гэтых перамовах мы будуем тыя адносіны, якіх у нас не было на пачатку гэтай вайны.

Сёння мы павінны абараняцца.

Але ўсе разумеюць, што Украіна змагаецца не толькі за сябе, але і за Еўропу і ўвесь свет.

Таму ўсе яны разумеюць, што дапамога Украіне — гэта не дабрачыннасць.

А тое, што мы два тыдні змагаемся і не даём захапіць нашу краіну адной з самых моцных і вялікіх армій у свеце… Падумайце: ёсць NATO, ёсць шмат краін разам. А сёння мы адны! Але нашы людзі, нават без зброі, мірныя жыхары, спыняюць танкі, нашы людзі адмаўляюцца браць ежу ад захопнікаў, нашы людзі сёння гатовыя рызыкаваць жыццём, бо не хочуць, каб хтосьці хадзіў па нашай зямлі.

Сёння Украіна выклікае захапленне, свет не разумее, як гэта магчыма. 

— У гэтай новай сістэме бяспекі, пра якую вы кажаце, якая мадэль найбольш верагодная і прымальная для Украіны? Умоўная шведская, калі мы абараняем сябе так, як лічым патрэбным, або аўстрыйская, калі мы захоўваем нейтралітэт, але маем цвёрдыя абавязацельствы з боку партнёраў?

— З існуючых мадэляў будуць выбраныя найлепшыя, што дасць нам поўную гарантыю бяспекі. Паверце, сёння, нягледзячы на складаную сітуацыю, найлепшыя спецыялісты працуюць і ў Офісе прэзідэнта, і па-за яго межамі. Мы возьмем найлепшы вопыт у свеце, ніхто нічога не будзе рабіць на бягу.

Гэта будзе фундаментальны дакумент, які мы напішам з партнёрамі. Мы разумеем, што ён з’явіцца не на дзесяцігоддзі. Ён павінен абараняць Украіну на працягу стагоддзя.

— Наколькі рэалістычнай вы лічыце гісторыю хуткага ўступлення ў Еўрасаюз?

— Мы робім для гэтага ўсё. І я ў гэта веру.

«Бяздарнае кіраўніцтва і недаацэнка ўкраінскай дзяржавы». Чаму расійскія войскі нясуць такія вялікія страты

Амаль беспрэцэдэнтная аперацыя: як НАТА дастаўляе зброю Украіне

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0