Драць ці таркаваць? Капаць ці выбіраць? Разбіраемся ў беларускай бульбе
Выданне Palatno расказвае, як беларусы ў розных рэгіёнах гаварылі і гавораць пра бульбу і што з ёй рабіць.
Як драць і чысціць бульбу
На большай частцы Беларусі бульбу дзяруць. На Гродзеншчыне, Брэстчыне і Палессі кажуць не «драць бульбу», а церці бульбу. На поўдні Гродзеншчыны бульбу шаруюць. У центральнай Беларусі распаўсюджаны выраз «таркаваць бульбу».
А як жа чысціць бульбу па-беларуску? На Гомельшчыне бульбу лупяць. На Магілёўшчыне і цэнтральнай Беларусі бульбу чысцяць. У цэнтральнай Беларусі, Гродзеншчыне і Брэстчыне — абіраюць. А таксама на Міншчыне можна пачуць, што бульбу стругаюць і абразаюць. На поўдні Міншчыны і Віцебшчыне бульбу скрабуць і скабляць.
Бульбу капаюць, выбіраюць ці рыюць?
У Беларусі самай распаўсюджанай формай з’яўляецца слова капаць. Кропкава па ўсёй тэрыторыі краіны бульбу выбіраюць. А на Магілёўшчыне сустракаецца выраз рыць бульбу.
А як назваць куст бульбы?
Куст бульбы як назва выкарыстоўваецца на поўдні Гродзеншчыны, на Міншчыне і Магілёўшчыне.
На поўдні Беларусі найбольш распаўсюджаная назва куста бульбы — гэта корч. А на поўдні Міншчыны выкарыстоўваюць слова цяціўка.
На Гомельшчыне і поўначы Беларусі куст бульбы называецца каліва. На Браслаўшчыне куст бульбы называюць коранем. А на Віцебшчыне на мяжы з Пскоўскай вобласцю Расіі ёсць рэгіяналізм гняздо.
Як называюць лупіну ад бульбы
Слова лупіна дамінуе ў Заходняй Беларусі. У цэнтральнай частцы і на ўсходзе больш распаўсюджанае слова шалупайкі. На Магілёўшчыне, на памежжы з Расіяй, выкарыстоўваюць слова шалуха.
На поўначы Гомельшчыне ёсць рэгіяналізм шалушкі. А на Палессі можна часцяком пачуць абрэзкі, а яшчэ часцей лушпайкі.
На Віцебшчыне існуе яшчэ больш рэгіянальных слоў, якія абазначаюць лупіну разам з шалухой і шалушкамі: шарлушкі, шкарлупкі, аскробкі, шалупайкі.
Бульбяная каша
На Брэстчыне бульбяную кашу называюць таўканіца.
На поўдні Гродзеншчыны бульбяную кашу так і называюць кашай.
На Віцебшчыне яна называецца камамі. Так яна называецца на Магілёўшчыне і Гомельшчыне.
Аднак на Палессі існуюць розныя варыяцыі: тоўчаная бульба, такмачы, коўма. На Гомельшчыне таксама прысутнічаюць такія назвы як таўчонка, тоўчанка.
На Міншчыне ёсць дзве ўкаранелыя словы — камякі і каша бульбяная.
Бульбяны суп
Найбольш распаўсюджанай назвай бульбянога супу ёсць булён. Гэта назва ёсць на ўсёй тэрыторыі Беларусі. Але ў бульбянога супу ёсць шэраг рэгіяналізмаў.
Напрыклад, на Брэстчыне ён называецца проста супам, крышанамі.
На Гродзеншчыне такі суп называецца шчолакам. А на Магілёўшчыне і частцы Гомельшчыне жыдкай бульбай. На поўдні Гомельшчыны можна было пачуць і юшка.
У Бабруйскім раёне паставілі помнік бульбе
«Гэта, натуральна, не суперфуд». Чым карысная і шкодная бульба і як часта яе есці?
Калі бульбяныя стравы сталі часткай народнай кухні? І чаму беларусы не бульбашы? Факты пра беларускую бульбу
«Правільна прыгатаваная бульба можа стаць нават фітнэс-прадуктам». Так сцвярджаюць у адзіным у Беларусі бульбяным музеі
Калі ў Беларусі з’явілася слова «дранікі»? Вы здзівіцеся, як позна
Цяпер чытаюць
«У мяне толькі адна мара — вярнуць свайго Дзімку». Маці былога палітвязня Дзмітрыя Гопты расказвае пра новую бяду сына. І просіць замаўляць у яе больш тортаў, каб справіцца4
Каментары
"корч" - і на ўсход ад Менску. і ніколі не "куст"