«Расіяне спрабуюць адключыць Кіеў». Як горад выжывае пры −19°С і абстрэлах
На ўскрайку Кіева стаяць два вагоны. Дызельныя рухавікі ціха гудуць, а за акном павольна падае снег. Яны нікуды не едуць, але ўсё ж выконваюць жыццёва важную місію для дзясяткаў людзей, якія засталіся без святла, вады і ацяплення.
Іх называюць «вагонамі нязломнасці». Яны падтрымліваюць маральны дух і дораць кроплю цяпла і камфорту ў сцюдзёную зіму, якая сёлета супала з узмацненнем удараў Расіі, піша Бі-Бі-Сі — Украіна.
У адным з вагонаў Аліна глядзіць, як яе малодшы сын Тарас гуляе з цацкамі ад міжнародных дабрачынных арганізацый, якія дапамагаюць утрымліваць гэтыя вагоны.
«На вуліцы зіма і даволі халодна», — кажа Аліна, відавочна змяншаючы суровасць маразоў. На гэтым тыдні слупкі тэрмометраў у Кіеве апускаліся да −19 °C. Мароз прабірае да касцей.
«Я жыву на 17‑м паверсе новабудоўлі. Ліфт не працуе, няма ні святла, ні вады», — дадае яна.
Для дачкі Аліны вагон становіцца адносна бяспечным і камфортным месцам для сустрэч з сябрамі, а для самой жанчыны — невялікай аддушынай ад побытавых клопатаў.
Але калі гаворка заходзіць пра яе 54‑гадовага бацьку, які загінуў два гады таму падчас летняга наступу пад Бахмутам, словы губляюцца, і яна не можа стрымаць слёз.
Аліна кажа, што абавязкова вернецца ў вагон яшчэ раз і дзякуе за палёгку, якую ён дае ў халоднае надвор’е і падчас начных абстрэлаў.
Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі абвінавачвае Расію ў тым, што яна свядома выкарыстоўвае халодную зіму для атак на электрастанцыі, энергаховішчы і іншую крытычна важную інфраструктуру.
Мэр Кіева Віталь Клічко на гэтым тыдні заклікаў тых, хто можа, часова пакінуць горад, каб зменшыць нагрузку на энергасістэму. Расійскія СМІ падхапілі гэтую заяву і назвалі яе прыкметай капітуляцыі.
Жыццё без святла і цяпла
Але нягледзячы на ўсе цяжкасці, кіяўляне трымаюцца мужна.
Юлія Міхайлюк, Ігар Ганчарук і іх аднагадовы сын Маркіян жывуць у старым савецкім доме пасля таго, як іх жыллё было часткова пашкоджана расійскім ударам летась у жніўні.
Муж і жонка грэюць цагліны на газавай пліце, каб хоць трохі сагрэць маленькую кватэру.
«Сёння святло далі ўсяго на чатыры хвіліны, — расказвае Ігар. — Усе блокі сілкавання і паўэрбанкі разраджаныя».
«Упершыню за доўгі час у нас сапраўдная зіма, — іранічна заўважае Юлія. — Пры −12…−16 °C без ацяплення кватэра хутка астывае».
Станцыі, якія кіяўляне купляюць для запасу электраэнергіі, амаль не дапамагаюць для абагрэву: яны хутка высільваюцца. Пакуль што адзіны спосаб сагрэць дзіця — шматслаёвае адзенне.
На выходныя сям’я плануе прыслухацца да парады Клічко і часова пераехаць да бацькоў за горад, хаця, як падкрэслівае Юлія, гэта іх уласнае рашэнне, а не вынік ціску з боку гарадскіх уладаў.
Энергетычны крызіс — не адзіная прычына пераезду: у дом побач з іх часовым жыллём нядаўна трапіў расійскі дрон, зруйнаваўшы некалькі кватэр.
Праблемы Кіева пагаршаюцца тым, што горад ужо перажыў шматлікія расійскія авіяўдары па дамах і крытычна важнай інфраструктуры. А паколькі ў сталіцы жыве больш за тры мільёны чалавек, перабоі са святлом адчуваюць велізарныя масы жыхароў.
Апошнія ўдары Расіі па энергетыцы ў Кіеве і іншых буйных гарадах мелі кумулятыўны эфект, які аказаўся значна мацнейшым, чым раней.
Паводле слоў Клічко, атака ў панядзелак выклікала самы вялікі ў гісторыі горада збой электразабеспячэння, а ў аўторак больш за 500 жылых дамоў заставаліся без святла.
«Расіяне спрабуюць адключыць горад і прымусіць людзей з’ехаць з Кіева», — заявіў генеральны дырэктар «Укрэнерга» Віталій Зайчанка ў інтэрв’ю Kyiv Independent.
«У параўнанні з усімі папярэднімі зімамі цяпер сітуацыя самая цяжкая», — дадае Алена Паўленка, прэзідэнтка аналітычнага цэнтра DiXi Group.
«Кожны раз аднаўленне становіцца ўсё больш складаным. Усё пакрыта лёдам, а рамонт кабеляў і сетак цяпер у два—чатыры разы цяжэйшы».
Кругласутачна па ўсім Кіеве электрыкі рамантуюць сеткі і аб’екты, пацярпелыя ад расійскіх атак.
Адной марознай раніцай мы сустрэлі такіх загартаваных спецыялістаў: з дапамогай экскаватараў і ўласных рук яны шукалі і чынілі пашкоджаныя кабелі, якія сілкуюць велізарныя шматпавярховікі на левым беразе Дняпра.
Горад неаднаразова прасіў людзей і прадпрыемствы менш карыстацца магутнымі электрапрыборамі: рэзкі скачок спажывання падчас аднаўлення электрычнасці перагружае сістэму. Таму рамонт кабеляў ідзе амаль без перапынкаў.
«Гэта часовы рамонт, — прызнае Андрэй Сабко, работнік рамонтных брыгад. — Абсталяванне працуе на мяжы магчымасцяў, каб у людзей хаця б было святло. Патрэбныя гады, каб усё аднавіць».
Вайна пакідае след для кожнага: усё цяжэй знайсці таго, каго яна не закранула б.
Стойкасць і надзея
Станіслаў, або проста Стас, таксама прыйшоў у «вагон нязломнасці», каб сагрэцца, сустрэцца з сябрамі і падсілкаваць тэлефон.
11‑гадовы хлопчык распавядае, што дома вельмі холадна: святла не было 36 гадзін запар.
Ён добра памятае першы дзень вялікай вайны амаль чатыры гады таму, калі бачыў яркія ўспышкі ў небе ад першых расійскіх удараў.
Цяпер жа яго палохаюць дроны.
«Калі нешта ляціць, страшна, бо не ведаеш, ці выбухне, ці праляціць міма, і ты застанешся жывым».
Седзячы на верхняй паліцы вагона з сябрам, Стас шчыра гаворыць пра ўплыў вайны на сваё пакаленне.
«Я забываю часы, калі вайны не было. Не памятаю тых момантаў. Жыццё — складанае», — прызнаецца ён, пры гэтым усмешка ў яго шырокая, а настрой на дзіва жыццярадасны.
У цягніку збіраюцца самыя розныя людзі — шукаюць цяпло, кампанію і крыху камфорту.
Размову з пажылой жанчынай, якая лічыць свае нязручнасці нязначнымі ў параўнанні з выпрабаваннямі на фронце, перарывае сігнал паветранай трывогі. Праваднік загадвае ўсім пакінуць вагон і ісці ў сховішча за кіламетр ад станцыі. Большасць вяртаецца дадому — у холад і цемру, але ўсе, у тым ліку Стас і Аліна, абяцаюць вярнуцца заўтра.
Кіеў трымаецца спакойна і мужна. Гэтая надзвычай халодная зіма, нават паводле ўкраінскіх мерак, працягнецца ўсяго некалькі месяцаў, а энергетычны крызіс паступова міне.
Але галоўнае, чаго баяцца людзі, — што, нягледзячы на сціплы аптымізм напрыканцы мінулага года, канца вайны і непазбежных чалавечых страт пакуль не відаць.
Каментары
За кіламетр???
За чатыры гады вайны трэба было пабудаваць больш сховішчаў для людзей.