«Рамантыка скончылася, нават не пачаўшыся»: як мінчукі пераехалі ў глуш
Жыццё ў сталіцы, гастролі па Еўропе, стабільны даход — усё гэта сям'я пакінула, перабраўшыся ў амаль пустую вёску. Узамен прыйшлі чарніцы, печка, куры, свабода і праца для сябе.
У вёсцы Лінкі Валожынскага раёна зімой цямнее каля 16:00. Пасля заходу сонца — вакол толькі поле, лес і некалькі агеньчыкаў у вокнах. Пастаянных жыхароў — усяго пару дамоў. Да найбліжэйшага аграгарадка Вішнева — шэсць кіламетраў. Аўтобуса няма.
На вуліцы Палявой жывуць муж і жонка Андрэй і Алена, якія перабраліся сюды са сталіцы.
Журналісты Tochka.by паразмаўлялі з парай і даведаліся, як гэта жыць у глушы.
З артыстаў — у фермеры
Калісьці Андрэй і Алена былі музыкамі, ездзілі з канцэртамі па Еўропе і працавалі ў розных калектывах, у тым ліку і на тэлебачанні.
Сёння ў іх амаль гектар зямлі, буякі, лаванда, куры, качкі, хатні хлеб і сыр. Адным словам, асабістая падсобная гаспадарка.
Калі адключаць электрычнасць, дом грэе печка. Калі перамерзне вада, то ратуе калодзеж. Летам чуваць птушкі і трактары, зімой — поўная цішыня, да якой гарадскому жыхару яшчэ трэба прывыкнуць.
«Мы не з'ехалі па прыгожую карцінку. Проста стала ясна: калі самі сабе працу не створым, яе нам ніхто не прапануе», — кажа Алена.
Іх пераезд з Мінска пачаўся са звычайнай гарадской праблемы — недахопу месца.
«Калі нарадзілася другое дзіця, кватэра стала катастрафічна маленькай. Яшчэ і вялікі сабака ў сям'і. Вырашылі: альбо пашыраемся ў Мінску, альбо пераязджаем за горад», — распавядае Андрэй.
Спачатку сям'я купіла вялікі дом у Заслаўі — каля 420 «квадратаў».
«Тады здавалася, што гэта ідэальнае рашэнне. Прасторна, ціха. Зараз разумеем — гэта быў максімалізм. Вялікі дом — велізарныя выдаткі і пастаяннае абслугоўванне. Ён сам па сабе як праца», — працягвае мужчына.
У нейкі момант Заслаўе пачало хутка забудоўвацца. Па словах Алены, яны ехалі па цішыню, а праз некалькі гадоў атрымалі шчыльны прыгарад Мінска — заторы, будоўлі, шум.
«А мне заўсёды хацелася прасторы. Зямлі. Каб вакол было сваё і ніхто не дыхаў у спіну», — падкрэслівае яна.
Жыццё на дзве краіны
Затым абставіны зноў крута памяняліся. Спачатку Андрэй з'ехаў працаваць у Літву, затым туды перабралася і сям'я.
«Мы жылі на дзве краіны. Амаль кожны тыдзень ездзілі туды-назад. Устанавілі рэкорд — гадзіна дваццаць ад пад'езда да пад'езда, калі хутка прайшлі мяжу. Пакуль можна было ездзіць, гэта працавала», — кажа мужчына.
Але паступова стала ясна, што такое жыццё занадта залежыць ад выпадковасцяў.
«Там ты заўсёды часовы. Сёння ёсць праца, заўтра няма. Ніякіх гарантый. Ты проста чалавек, які прыехаў зарабіць і ў любы момант можа з'ехаць назад. Калі пачаліся абмежаванні на мяжы, стала зразумела: альбо сядзім у Літве бязвылазна, альбо вяртаемся. Мы выбралі вяртанне. Не ў камфорт — у нявызначанасць. Але хоць бы ў сваё», — адзначае Андрэй.
Да таго моманту ў сям'і ўжо быў куплены стары дом у вёсцы. Пераезд атрымаўся хуткім — узялі рэчы і амаль усю мэблю з Заслаўя.
Першыя месяцы: без вады і цяпла
Гэты дом стаяў пустым амаль 30 гадоў. І жыць у ім адразу было немагчыма.
«Ні вады, ні каналізацыі, ні нармальнага санвузла. Холад, а ў нас — будоўля-перабудова. Першыя месяцы былі вельмі цяжкімі. Рамантыка скончылася, нават не пачаўшыся», — успамінае Алена.
За кароткі час зрабілі свідравіну, каналізацыю, кухню, санвузел. Амаль усё сваімі рукамі.
«Наймалі людзей на прафесійныя работы, такія як сантэхніка і электрыка, астатняе самі. Працавалі з раніцы да вечара. Але ў прыватным доме не бывае моманту, калі ўсё скончана. Праца ёсць заўсёды», — кажа галава сямейства.
Хто з'еў усе буякі?
Самым складаным аказаўся не бытавы бок, а сітуацыя на рынку працы.
«Тут заробак 800—1200 рублёў лічыцца нармальным. Знайсці 1500 — ужо ўдача. І гэта не офіс: цяжкая праца без графіка», — дзеліцца ўражаннямі Андрэй.
Алена спрабавала ўладкавацца ў мясцовую лабараторыю, але таксама неяк не пайшло.
Калі стала зразумела, што стабільнай працы не будзе, вырашылі спадзявацца на сябе.
Асноўны праект сям'і зараз — буякі.
«Гэта доўгія грошы. Першыя гады ты толькі ўкладваеш: пасадка, догляд, угнаенні, мульча. Калі штосьці не зрабіць, ураджаю не будзе», — распавядае Алена.
У мінулым годзе яны нават не давалі аб'яў аб продажы ягад. Усё і так разабралі.
«Раён з'еў, мы сабе толкам нічога не пакінулі. Кусты яшчэ маладыя, таму неяк так», — успамінае беларуска.
Побач расце лаванда. Пакуль участак невялікі, але планы вялікія — фотасесіі, перапрацоўка, букеты, масла.
«У вёсцы ўсё расце павольна. І ты вучышся цярпенню», — адзначае Алена.
Хлеб, сыр і сарафаннае радыё
У двары ў пары ўжо абжыліся куры і качкі — гаспадарка паступова пашыраецца. У планах засяліць падворак і больш буйнымі «жыхарамі».
«Жаданняў больш, чым часу. Добра, што ёсць стрымліваючы фактар — муж-рэаліст», — усміхаецца Алена.
Галоўная фінансавая апора сям'і — гэта не агарод і птушка. Паступова з бытавой неабходнасці вырас іншы кірунак — хатнія прадукты, якія цяпер прыносяць стабільны, хай і невялікі даход.
Усё пачыналася проста — з бохана для сябе.
«Я пякла хлеб для сям'і. Потым знаёмыя пачалі прасіць. Зараз ёсць некалькі пастаянных кліентаў. Хлеб з'ядаецца кожны дзень, сыр таксама», — тлумачыць Алена.
Малако купляюць у мясцовых жыхароў — паступова склалася невялікая сетка пастаўшчыкоў.
«Гэта не бізнэс у класічным сэнсе. Хутчэй самазанятасць і ўсвядомлены выбар на карысць якасных прадуктаў», — тлумачыць Андрэй.
Самае складанае, па словах пары, — гэта не вырабіць, а прадаць.
«Тут людзей няшмат. Кожны кліент — праз знаёмых, сарафаннае радыё вырашае ўсё. Калі аб'ёмы вырастуць, давядзецца ездзіць, шукаць рынкі. Гэта таксама праца», — кажуць яны.
Глуш, але не ізаляцыя
Нягледзячы на складанасці, у горад вяртацца пара не хоча.
«На нас нават цішыня не ціснула. Пасля горада цудоўна: цёмна, пуста. Гэта спакой у натуральным яго праяўленні. А за шумам можна і ў горад пракаціцца», — упэўнена Алена.
Пры гэтым вёска не адрэзана ад свету. У Вішневе ёсць школа: дзяцей прывозіць аўтобус і забірае назад.
Працуе амбулаторыя, прыязджае хуткая. Пошта і дастаўкі даходзяць проста да дома. Інтэрнэт стабільны.
«У побыце тут праблем менш, чым здаецца. Але без машыны ніяк», — упэўнены Андрэй.
Дарэчы, вясковы дом стаў цэнтрам прыцягнення ўсёй сям'і.
«Старэйшы сын жыве ў Мінску, але пры любой магчымасці прыязджае сюды. Кажа, тут можна выдыхнуць. Малодшыя жывуць з намі і ходзяць тут у школу», — тлумачыць мужчына.
Дык навошта людзі едуць сюды з горада?
І ўсё ж сярод галоўных фактараў жыцця ў вёсцы — не толькі цішыня і прырода.
«Тут няма стабільнасці ў разуменні гараджаніна. Ураджай можа загінуць, попыт — знікнуць. Разам з тым ёсць спакой і замілаванне. Тут дом і зямля, цудоўныя спагадлівыя людзі. Дык што яшчэ трэба?» — кажа Андрэй.
Пасля паўзы Алена фармулюе яшчэ прасцей.
«Мы зразумелі адну рэч: нідзе мы не патрэбныя. Толькі самі сабе і сваёй сям'і», — рэзюмуе яна.
«Таму і жывём так. Спакойна, хай дзесьці і цяжка. З печкай, калодзежам і гатовым запасным варыянтам на ўсе выпадкі. Але гэта наша сапраўднае жыццё. І нам яно падабаецца», — дадае Андрэй.
У вёсцы цямнее рана. Але ў гэтай цемры застаецца некалькі агеньчыкаў у вокнах — у дамах людзей, якія выбіраюць жыць на сваёй зямлі.
На поўначы Беларусі існавала велізарнае возера — у 150 разоў большае за Нарач. Яно знікла ў выніку прыроднай катастрофы, але сляды заўважныя і сёння77
Каментары