Краіны Афрыкі прапануюць адмовіцца ад класічнай праекцыі карты свету, распрацаванай яшчэ ў XVI стагоддзі, бо яна скажае рэальныя памеры рэгіёна. Якую альтэрнатыву прапануюць афрыканскія дзяржавы, піша ВВС.
На звычайных школьных картах Грэнландыя выглядае амаль сувымернай з Афрыкай. Аднак гэта — геаграфічны міф. Насамрэч плошча афрыканскага кантынента складае больш за 30 мільёнаў км², што ў 14 разоў перавышае памеры Грэнландыі (усяго 2,5 мільёна км²).
Такая дэфармацыя — спадчына праекцыі фламандскага картографа Герарда Меркатара, створанай яшчэ ў 1569 годзе для патрэб маракоў. Гэтая мадэль расцягвае аб’екты па меры набліжэння да палюсоў, што робіць Еўропу і Паўночную Амерыку візуальна дамінантнымі, адначасова «сціскаючы» экватарыяльныя рэгіёны.
Скажэнне рэальных маштабаў афрыканскага кантынента, на погляд многіх крытыкаў, непасрэдна ўплывае на тое, як Афрыка пазіцыянуецца ў глабальнай свядомасці. Кантынент, які валодае каласальнымі рэсурсамі і дзе жыве больш за 1,4 мільярда чалавек, візуальна «змяншаецца» ў вачах школьнікаў, палітыкаў і СМІ, што спрыяе яго маргіналізацыі.
Каб выправіць гэтае памылковае адлюстраванне, актывісты асацыяцый «Africa No Filter» («Афрыка без фільтраў») і «Speak Up Africa» («Выкажыся, Афрыка») распачалі маштабную кампанію «Correct the Map» («Выпраўце карту»). Яны заклікаюць адмовіцца ад праекцыі XVI стагоддзя і перайсці на больш справядлівую праекцыю Equal Earth («Роўная Зямля»), створаную ў 2018 годзе. Гэтая мадэль паказвае кантыненты ў іх рэальных прапарцыянальных суадносінах, пазбягаючы відавочных скажэнняў.
Прыхільнікі пераменаў лічаць, што такое скажэнне рэчаіснасці фарміруе памылковую калектыўную свядомасць, узмацняе стэрэатыпы аб «другараднасці» Афрыкі і з’яўляецца адлюстраваннем старых каланіяльных ідэалогій пра «цэнтр» і «перыферыю» свету.
На перакананне аўтараў кампаніі «Correct the Map», візуальная несправядлівасць закранае ідэнтычнасць і гонар афрыканцаў, асабліва дзяцей, якія з першых класаў бачаць сваю радзіму штучна паменшанай. Сёння арганізацыі актыўна працуюць над тым, каб Equal Earth стала асноўным стандартам ва ўсіх афрыканскіх школах.
Гэтую пазіцыю цалкам падзяляе Афрыканскі саюз (АС). Сёлета арганізацыя прыняла рэзалюцыю, якая рэкамендуе ўсім 55 краінам — членам Саюза перайсці на выкарыстанне карты Equal Earth. Цяпер стратэгічная мэта — прасунуць гэты падыход на глабальны ўзровень праз інстытуты ААН. У красавіку Афрыканскі саюз афіцыйна даручыў Тога выступіць ад імя ўсяго кантынента з гэтай ініцыятывай.
Міністр замежных спраў Тога Робер Дзюсэ (Robert Dussey) у інтэрв’ю Reuters паведаміў, што яго краіна ўжо рыхтуе праект рэзалюцыі ААН. Дакумент плануецца вынесці на галасаванне падчас сесіі Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у верасні 2026 года.
«Гэты крок абумоўлены логікай кагнітыўнай справядлівасці і навуковай строгасці, а не жаданнем выбудаваць нейкую новую іерархію паміж рэгіёнамі свету», — тлумачыць Робер Дзюсэ.
Яшчэ ў верасні 2025 года ён гучна заявіў з трыбуны ААН аб неабходнасці «дэкаланізаваць геаграфію».
«Праз пакаленне ў Афрыцы будзе нараджацца палова ўсіх дзяцей свету». Чаму Паўднёвая Карэя вымірае і чым цікавы прыклад Ізраіля
Глабальны зрух у каталіцтве: у Індыі больш семінарый, чым у Італіі, а ксяндзы на падмену прыязджаюць у Еўропу з Афрыкі
Расія спрабуе дэстабілізаваць Нігерыю. Упадзе яна — упадзе ўся Заходняя Афрыка
Каментары
Для прыклада, не здзіўлюся, калі Трамп пра скажэння праекцый і не ведае, іншых мап не бачыў, таму перабольшвае важнасць Расіі, Грэнландыі, Канады.
Жадаючыя могуць пагуляць з сапраўднымі памерамі краін на сайце truesize.