У Мірскім замку аднавілі італьянскі сад XVIII стагоддзя. Ён адкрыецца ўжо ў верасні
У Мірскім замку завяршаецца другі этап глабальнай рэканструкцыі: адноўлены італьянскі сад прыме першых наведвальнікаў ужо ў верасні 2026-га. Пра тое, калі пачнуць рэканструкцыю англійскага пейзажнага парку, што плануюць адкрыць у палацы апошніх уладальнікаў Мірскага замка і як збіраюцца наладзіць чыгуначнае спалучэнне, адбудаваўшы вузкакалейку, даведалася выданне Times.by.
Зараз на подступах да адноўленага сада пыл слупам — рабочыя мосцяць брукаванку, якая вядзе да будучай цэнтральнай алеі. Ужо добра праглядаецца выразная геаметрыя саду: 95% раслін, кустоў і дрэў высаджана — як унутры, так і звонку.
Уся тэрыторыя музейнага комплексу займае 26 га, з якіх англійскі пейзажны парк — 16 га і 5,7 га — італьянскі сад. Згодна з захаванымі звесткамі яго заклалі ў XVII стагоддзі пры Каралю Станіславе Радзівіле Справядлівым.
«Першыя згадкі датуюцца 1692-м, — удакладняе намесніца дырэктара па навуковай і асветніцкай рабоце Вольга Навіцкая. — Сямю гадамі пазней фіксуюць суму, выплачаную мулярам за мост, які звязаў сад з палацавай часткай. Але поўны інвентар з апісаннем планіроўкі і насаджэнняў, які ўзяты за аснову рэканструкцыі, датуецца 1746-м».
Дарожкі і загарадзі дзялілі італьянскі сад на 25 квадратаў, у якіх раслі пладовыя дрэвы, ягадныя кусты, лекавыя травы, агародніна. Частка з іх пуставала — каб зямля адпачывала.
«Зімой цэнтрам увагі гасцей станавілася аранжарэя, — удакладняе суразмоўніца. — Згодна з інвентаром 1778‑га там налічвалася каля 40 апельсінавых і больш за 150 лімонных дрэў, а таксама мірт, кіпарыс, лаўр, самшыт, інжыр».
Адноўлены фрагмент больш сціплы па плошчы: 18 квадратаў з насаджэннямі, без аранжарэі, доміка садоўніка і гаспадарчых будынкаў. Пракладзеныя на Стоўбцы дарогі ў XIX і ХХ стагоддзях значна зменшылі плошчу саду.
Па вонкавым перыметры высадзілі ліпы. Крыху наводдаль — лістоўніцы, грабы і клёны. У цэнтральнай зоне саду загарадзь з парэчак і агрэсту фарміруе квадраты, унутры якіх растуць блакітныя кветкі лёну, фіялетавыя — ісопу, белыя — шалфею, чырвоныя — крываўніку. Некалькі квадратаў выдзеленыя пад яблыні і вішні.
Расліны падабраныя непатрабавальныя: добра адчуваюць сябе і засушлівым летам, і суровай зімой. Больш за 50% было высаджана год таму, таму праверка на марозаўстойлівасць пройдзена.
У поўнай меры прыгажосць можна будзе ацаніць гадоў праз пяць: і дрэвам, і кустам патрэбны час, каб увайсці ў поўную сілу.
Ад моста да галоўных варот саду вядзе брукаванка.
«Маставая якраз у працэсе — у дзень укладаем каля 15 метраў, і занятыя на гэтым 12 чалавек — шэсць майстроў і шэсць студэнтаў у дапамогу — работа працаёмкая, — каментуе брыгадзір БУ-145 Сяргей Беларусаў. — На спецыяльную сцяжку ўкладваем камяні. У іх якраз і галоўная складанасць: роўнымі — адзін да аднаго — яны выглядаюць толькі на паперы праекта. У рэальнасці кожны камень трэба ўручную падбіраць і ўкладваць».
Яшчэ адным цяжкім этапам работ суразмоўца называе ўкладку рулоннага газона. Ізумруднай травой не толькі запаўняюць прастору паміж квадратамі з раслінамі, але і высцілаюць некаторыя дарожкі, тыя, якія не засыпаныя пясчанай сумессю.
У спісе архітэктурных аб'ектаў, якія зробяць ландшафт больш разнастайным, — 31 лавачка, чатыры альтанкі, якія будуць увітыя раслінамі. Падсветка ў цэнтральнай паркавай зоне — гэта круглыя грунтавыя ўбудаваныя свяцільні, а па перыметры за агароджай — ліхтары на каваных гнутых ножках.
Аднаўленне італьянскага саду — гэта другі этап рэканструкцыі Мірскага замка, трэці — англійскі пейзажны парк. Распачаць збіраюцца ў 2027-м. Асноўны фронт работ — аднаўленне моста праз ручай, які закальцуе прагулачны маршрут вакол рукатворнага возера.
Вольга Навіцкая ўдакладняе: раней тут быў драўляны мост. Новы будзе з жалезабетону і шырэйшы. Прамы або арачны з невялікім пад’ёмам — яшчэ ўзгадняюць.
Зялёныя насаджэнні на тэрыторыі парку глабальных змяненняў не зведаюць. Тым больш што асноўныя падсадкі дрэў рабілі яшчэ на першым этапе рэканструкцыі комплексу і ў наступныя гады.
«Радуе, што некаторыя дрэвы першапачатковай пасадкі захаваліся і па сённяшні дзень выглядаюць велічна, здалёк прыцягваючы ўвагу, — расказвае Вольга Навіцкая. — Псеўдатсуга Мензіса рвецца ўверх перад уваходам у царкву, злева — лістоўніца, а хвоя чорная надзейна ахоўвае ўваход у пахавальню».
Захавалася і хваёвая алея з паўднёвага боку, якая была часткай прагулачнага маршруту вакол возера ад палаца апошніх уладальнікаў да замка.
«На жаль, час не пашкадаваў піхту Фразера, піхту сібірскую, елку Энгельмана, хвою сібірскую кедравую і многія іншыя дрэвы, якія выкарыстоўваліся ў насаджэннях англійскага пейзажнага парку. Некаторыя з іх вымерзлі ў суровую зіму 1939—1940 гадоў або былі высечаныя ў гады вайны і ў пасляваенны час», — дадае суразмоўніца.
Аднаўленне палаца Святаполк-Мірскіх — гэта чацвёрты этап рэканструкцыі. Да нашых дзён захаваліся толькі фундамент і флігель.
«Лінія фронту Першай сусветнай, якая праходзіла непадалёку, не пакінула палацу шанцаў — у 1917‑м ён быў спалены, — расказвае Вольга Навіцкая. — Захаваўся здымак, на якім палац адлюстраваны на трэці дзень пасля пажару. І толькі ў сярэдзіне ХХ стагоддзя будынак быў цалкам разабраны».
Унутранае размяшчэнне пакояў і іх убранне, паводле яе слоў, вядомыя дзякуючы ўспамінам Марыі Святаполк-Мірскай, нявесткі князя Мікалая Святаполк-Мірскага. На першым паверсе была калідорная сістэма з чатырма пакоямі з усімі выгодамі, вялікая сталовая, більярдная (яна ж бібліятэка), невялікая гасцёўня. На другім паверсе — вялікая гасцёўня, спальні, кабінет князя, побач яго ж спальня.
У адноўленым палацы плануюць размясціць гатэль на 40 месцаў у стылістыцы 1920— 1930‑х гадоў.
Праектна-каштарыснай дакументацыі гэтага этапу яшчэ няма. Але турысты ўжо цяпер могуць убачыць, якім быў палац: мурал з выявай размешчаны на адным з будынкаў спіртзавода.
Кіраўніцтва замкавага комплексу абмяжоўвацца толькі падсправаздачнай тэрыторыяй не плануе. Адзін з самых глабальных планаў — аднавіць чыгуначныя зносіны.
«Падчас Першай сусветнай вайны тут пралягала вузкакалейка — 12 кіламетраў да Гарадзеі, — расказвае дырэктар музея Аляксандр Лойка. — Пакуль гэта планы на ўзроўні мары: мы іх агучылі, але канкрэтнага рашэння па іх няма. Спадзяёмся, што і Беларуская чыгунка падтрымае такое пачынанне, і інвестары знойдуцца. Уявіце, як будзе здорава: з Мінска да Гарадзеі на электрычцы, а потым перасаджваемся на аўтэнтычны паравоз і пачынаем каларытнае падарожжа ў часе».
Аднаўленне чыгуначных зносін патрэбна не толькі для каларыту. Суразмоўца не ўтойвае: з лагістыкай складана. Дабрацца можна або на ўласным аўта, або на аўтобусе турфірмы.
У 2025‑м Мірскі замак прыняў больш за 450 тысяч гасцей — і гэта толькі тыя, хто купіў білет і каго можна фізічна палічыць.
«А ёсць яшчэ тысячы людзей, якія прыязджаюць пагуляць па парку, палюбавацца архітэктурай замка, — адзначае Аляксандр Лойка. — І мы ўдзячныя кожнаму, хто галасуе рублём, купляючы білет. Атрыманыя сродкі ідуць не толькі на папаўненне фондаў — сёння колькасць артэфактаў перавышае 5 тысяч. Многія аднаўленчыя работы праводзяць таксама за кошт пазабюджэтных сродкаў. Па сутнасці, купля білета — гэта ўклад у будучыню, каб гэты госць праз некалькі гадоў змог зноў прыехаць за ўражаннямі і гісторыяй».
У лістападзе 2026‑га на Уязной вежы з боку ўнутранага двара плануюць устанавіць вежавы гадзіннік.
А ў наступным годзе Мірскі замак адзначае 500‑гадовы юбілей. Непасрэдна дзень нараджэння — 8 красавіка, але маштабныя гулянні прызначаныя на 4—6 чэрвеня пад агульнай назвай «Мірскі замак — увасабленне беларускай гісторыі». Плануюцца выступленні клубаў гістарычнай рэканструкцыі, праца рамесных гандлёвых радоў, насычаная канцэртная праграма і феерверк.
Караеў праінспектаваў Мір пасля скаргаў, што турыстам там няма дзе паесці
«Не змаглі паабедаць нідзе! Турыстычнае месца!» Беларуска не змагла нідзе ў Міры паесці
Мір і Нясвіж перанасычаныя турыстамі. Ва ўсім вінаватыя блогеры і сацыяльныя сеткі
Юрый Караеў марыць зладзіць штурм Мірскага замка мангола-татарамі
Беларусь — не ўскраіна, а цэнтр еўрапейскай гісторыі, сцвярджае гісторык Цімаці Снайдэр
Пры Мірскім замку ўзнаўляюць італьянскі сад XVIII стагоддзя. Комплекс чакае маштабная разбудова
Цяпер чытаюць
Колькі беларусаў атрымалі польскае грамадзянства за апошні час. Лічбы ўражваюць1
Колькі беларусаў атрымалі польскае грамадзянства за апошні час. Лічбы ўражваюць
Колькасць ахвяр выбуху ў маскоўскім элітным рэстаране на юбілеі генерала, які камандаваў наступам на Кіеў з Беларусі ў 2022-м, вырасла да пяці чалавек44
Каментары