Iгнат Канчэўскi
ВЕРШЫ ЗЬ ВIЛЕНСКАГА АРХIВУ
* * *
Не хавайце мяне ў цмантары, —
Пахавайце мяне пры дарозе,
На вярху зялянавай гары,
Пад услоньнем плакучай бярозы.
I высокi пастаўце мне крыж,
Памалюйце яго на зялёна;
Хай у сьвятую глыбокую выш
Ён працягне нямыя далонi.
Усё жыцьцё жыць хацеў я зь людзьмi
Ў iх працоўнай, пакутлiвай долi.
Хай жа разам з жывымi ў полi
Пабягуць мае ночы i днi
На гаротным працоўным раздольлi —
Пахавайце-ж мяне ў чыстым полi.
* * *
Чэрвень красаваў маёвымi кветкамi.
млявае сонца садзiлася за гарою.
А блакiтнае неба з хмаркамi рэдкiмi
Дыхала пакорнасьцяй упаўшага зною.
I гэтага вечару царкоўныя звоны
Назаўсёды ў душы маёй зазьвiнелi.
Я прыняў iх у душу галодны, стамлёны
Каб яны аб духу надземскiм мне пелi.
Тады з ласкавым тварам дзявочым,
I чаромухай сумнай прайшоўшага мая
Павёў мяне звон па гарах у ночы.
У цёмныя ночы страчанага раю.
У страчаны рай, у дакучную штодзённасьць,
У голад i бруд, у лiхую нядолю...
Ах цi аб тым летуцеў, цi таго хацелась
У вечар чэрвянёвы ласкавы i кволы!
ТАК ГЛЫБОКА...
Так глыбока нешта ў сэрцы грае,
Што сама ня ў стане разгадаць.
Ведаю, што маю i ня маю.
Як дзяньнiца краскi раскiдае,
Так хачу тварыць i раскiдаць.
Сеець ноч туман алмазны з зорак.
Сонца тчэ вясёлачку з расы.
А вясна пахучых кветак морам
Залiла луг, пышны панадворак —
Сад жыцьця каханьня i красы.
У душы маёй бы расквiтаюць зоркi.
Чую — прылiваюцца к грудзям
Чад вясны бы пах мiгдалаў горкiх.
I шапоча штосьцi: кветкi, зоркi —
Усё, што маю мiламу аддам!
* * *
Па сьвятой зямлi — Яго сьвятыя ногi
Да схiлёных голаў — рук сьвятых прыткненьне...
Падарожнага пазналi ўсе дарогi
I даюць прытулак усе Яму каменьнi.
Буйны вецер — адгалосак грознай буры,
Прыблiжоннай буры ды для нас далёкай.
Сьцiхнуць нема ўраз сьляпыя ўсе вiхуры
Як пачуюцца iмi*) сьвятога крокi.
I пазнаюць вобраз чысты i чаканы
Усе блуднiцы, усе, хто ў зморы i агiдзе
Усе, хто брудны быў, слабы цi хворы, п’яны,
Бо iм штось шаптаў увесь час праканана:
— Так, Ён прыйдзе, Ён напэўна прыйдзе!
*) Слова перакрэсьлена простым алоўкам (А.А.)
САКАВIК
З сонцам яснацветным золатна-пякучым
У блакiтах неба пад дзiцячы крык,
Ласку пацалункаў веснавых нясучы
Зноў закрасаваўся шчасны сакавiк.
На стале ў шклянцы распусьцiлась верба *)
Можа хутка, хутка бледныя сухоты.
Падрахуюць сумны свой з жыцьцём расчот.
Акунусь тады я ў сiнiя высоты —
Там хiстаць касьмiчны будзе карагод
А калiсь iзноў над змучанай зямлёю
Закрасуе вербай кволы красавiк.
Ранiцаю сьветлай з агнявой зарою
На зямлю спушчуся пад дзiцячы крык
*) Гэтыя чатыры радкi ў рукапiсах недакончаныя.
У СЬВЯТОЧНЫ ДЗЕНЬ
Так прыгожы старажытныя званiцы.
Блiскi сэрцы крыж драўляны на растаньнях.
У тыя белыя бяз сонейка ранiцы,
Калi цiха дзень засмучаны ўпаўзае,
А ў сэрца радасьць льецца нечакана.
Вецер сам адзiн цалуе Божы раны.
У апаску бедраў, што як сьцяг дзiцячы,
Калысае на гiпсовай хвiгуры.
Там ўвярху са срыбра вылiтыя хмуры;
У вачох сьлязiнкi... (Каб iх хто ня ўбачыў!)
Папяровы краскi зьвялi з роснай ночкi
У Хрыстовым зь белых рож, лiлей вяночку.
У душы так многа цiхага прастору!
Дык чаго-ж сумуеш ты, сьвяты дзянёчку,
Прытулiўшыся да сiнiх плахтаў бору?
* * *
Шэрыя вокны сьвецяцца матавым сьветам.
Ноч за вокнам прытулiлася сном-цiшынёй.
Ты зразумець памагла ў ноч восеньню гэту
Тое, што лепш аддаць у каханьнi, чым браць.
Ведамы нам ад даўна ўсе казкi каханьня —
Тым пазналi яго, што зямныя жаданьнi
Сквапнаму богу каханьня ў ахвяру далi
I ўзьнясьлi да неба сьвет душ, крохкiя жалi зямлi...*)
*) Верш незакончаны i неапрацаваны.
Публiкацыя Андранiка Антаняна
Каментары