Kalvaryjskija mohiłki, lehiendy Minska i indastryjał 1930-ch

Vypusknik Piedahahičnaha ŭniviersiteta Pavieł Dziusiekaŭ ładzić dla ŭsich achvotnych biaspłatnyja ekskursii pa Minsku — atrymlivajecca sabrać zacikaŭlenych navat pry marazach minus 15. «NN» parazmaŭlała z pra biaspłatnyja ekskursii, sakrety Kalvaryjskich mohiłak i lehiendy staroha Minska.

NN: Jak źjaviłasia ideja ładzić ekskursii?

Pavieł Dziusiekaŭ: Niejak u lutym mnie pryjšła ŭ hałavu ideja zrabić biaspłatnuju ekskursiju: studzień, luty i sakavik — heta dla luboha ekskursavoda miortvy siezon, a tut zaadno i mahčymaść nie hublać formu. Achvotnych było šmat, pryjšli navat inšyja ekskursavody. Pieršaja vandroŭka była pa histaryčnym centry Minska, sabrałasia kala 30 čałaviek. Ciapier takija ekskursii prachodziać raz na miesiac.

NN: Nastupnaja vandroŭka płanujecca pa Kalvaryjskich mohiłkach. Adkul cikavaść da ich?

PD: Pieršy raz na Kalvaryi ja apynuŭsia ŭ 2004-m, pra jaje mnie raspavioŭ moj vykładčyk historyi Ivan Sacukievič. U 15 hadoŭ mnie było cikava pajeździć pa Biełarusi, pavandravać pa Minsku. Kalvaryja mianie vielmi zacikaviła. Ja viarnuŭsia tudy ŭ 2005 h. ź siabrami, i my pačali adnaŭlać centralnuju aleju, čyścić ad chmyźniakoŭ i kamianioŭ, pracavali niekalki razoŭ na tydzień.

NN: Što ŭjaŭlaje ź siabie ekskursija?

PD: Mohiłki nievialikija, ale ekskursija doŭžycca čatyry hadziny. Zvyčajna praź dźvie hadziny sychodzić pałova ŭdzielnikaŭ, u kancy zastajecca čałaviek 15, dla ich ja raskazvaju samaje cikavaje: pakazvaju padziemnyja sklepy, raspaviadaju pra miascovych pryvidaŭ. Pakazvaju mahiłu Jana-Balasłava Łuckieviča, baćki bratoŭ Łuckievičaŭ. Možna skazać, što biez hetaha čałavieka nikoli b nie było Niezaležnaści, i historyja krainy była b inšaj. Na Kalvaryi vielmi cikavy kaścioł, pra isnavańnie jakoha mała chto viedaje. U jaho zaŭždy puskajuć, vielmi pryjazna staviacca da naviednikaŭ.

NN: Adnak u vas jość ekskursija nie tolki pa Kalvaryi i histaryčnym centry…

PD: Jość «Lehiendy i padańni staroha Minska», «Miaściny BNR». Histaryčny centr, naprykład, — heta vielmi prostaja i cikavaja reč. Ja raspaviadaju pra tyja budynki, jakija možna ŭbačyć. Ja pakazvaju ludziam miescy, mima jakich jany prachodzili trysta tysiač razoŭ, ale nie viedali, što tut staviłasia «Sialanka», a tut žyŭ Maniuška. U dvoryku Archikatedralnaha kaścioła raspaviadaju pra jezuitaŭ, paśla dzialu hrupu na dźvie častki i pieranošu jaje ŭ atmaśfieru kalehiuma.

NN: A što tyčycca lehiendaŭ Minska?

PD: Heta maršrut ad Čyrvonaha kaścioła da Śvisłačy ci da byłoj vulicy Jurjeŭskaj. U centry horada zastalisia takija miaścinki kamiernyja, u jakich całkam zachavaŭsia toj samy «Duch horada». Naprykład, možna pahladzieć na Čyrvony kaścioł ad plabanii, i ŭbačyć jaho ŭ vyhladzie z 1910 hoda, tam ničoha nie źmianiłasia. Paśla Vaładarka, paśla tureckaje pasolstva i nuncyjatura Vatykana, dzie susiedziać kataliki i musulmanie, dom, dzie była abvieščana BNR. Dvoryk pažarnaha — pieršaje depo Minska. «Čyrvony dvor» — jon, praŭda, nadta raśpijarany, ale tam zachavałasia atmaśfiera 1910-30-ch, tahačasny indastryjał. I zakančvajecca ekskursija na vulicy Jurjeŭskaj, ad jakoj zastalisia dva schavanyja za muziejem Vialikaj ajčynnaj vajny damki. Na hetaj vulicy žyła siamja Janki Łučyny. Voś taki finał — vulica, jakoj nie isnuje.

NN: Ci sutykalisia vy ź pieraškodami ŭ pracy?

PD: Było šmat pieraściarohaŭ, byli i niečakanyja pryhody. Pieršaja pryhoda — fest ekskursavodaŭ, jaki skončyŭsia ŭ pastarunku. Na Kalvaryju tady pryjšło 120 čałaviek, my prajšli pałovu maršruta, u vyniku administracyja vyklikała milicyju. Skončyłasia tym, što arhanizatary davali tłumačeńni — akazałasia, što za prava pravieści ekskursiju treba płacić 90 tysiač. Dla mianie było pryncypova tam pracavać, tamu zaraz my budziem źbirać na ekskursii pa 15 tysiač, 90 ź ich addavać administracyi, astatniaje — kaściołu.

NN: To bok vy budziecie i dalej pracavać na Kalvaryi?

PD: U mianie jość mara — sabrać čałaviek dźvieście i za tydzień pryvieści Kalvaryju ŭ paradak. Jana moža stać sapraŭdnym turystyčnym abjektam. Ja płanuju pisać knihu pra Kalvaryju.

NN: Ci zastalisia ŭ Minsku, dy i ŭ Biełarusi, inšyja abjekty, nie achoplenyja ŭvahaj ekskursavodaŭ?

PD: Jość kaścioł na płoščy Svabody, jaho bačyli ŭsie. Adnak ci bačyli jaho kaliści «sa śpiny»? Voś amal nichto nie bačyŭ. Hety kaścioł zastajecca dvuchvymiernym dla minčan, adnak kali jaho nie bačyć zboku, možna skazać, što vy jaho ŭvohule nie bačyli. Što tyčycca Biełarusi, to kudy zvyčajna voziać turystaŭ? Mir, Niaśviž i Hrodna. Pry čym składajecca takoje ŭražańnie, što Hrodna žyvie samo pa sabie, turysty bačać trochi inšaje. Dyj navat ź Linii Stalina možna zrabić kłasny turystyčny abjekt — tam jość što pakazać, tolki treba pierajmienavać jaje, nazvać Minskim umacavanym rajonam, całkam narmalny abjekt atrymajecca.

NN: Ludzi, jakija prychodziać na ekskursii — heta amatary historyi ci prosta vypadkovyja naviedniki?

PD: U asnoŭnym — zacikaŭlenyja ludzi, jakija ź ciaham času pryvodziać z saboj svaich siabroŭ i svajakoŭ. 24 lutaha u nas była ekskursija pry minus 15, i nichto nie syšoŭ — značycca, praha viedaŭ i cikaŭnaść da svajoj historyi jość.

Raskład ekskursij Paŭła Dziusiekava možna znajści Ukantakcie.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0