Paśla znajomstva z asartymientam staličnych kniharniaŭ, jaki tyčycca ŭkrainskaj historyi, zvarot da temy śpiarša vyklikaje sucelny aptymizm:
na histaryčnych fakultetach amal usich hałoŭnych biełaruskich VNU (badaj, akramia ŭniviersiteta imia Mašerava ŭ Viciebsku) isnujuć kafiedry, jakija musiać daśledavać ukrainskuju tematyku i vykładać adpaviednyja kursy.
Nazva takich kafiedraŭ va ŭsich vypadkach adroźnivajecca pamiž saboj (naprykład, kafiedry historyi słavian, słavianskich narodaŭ, słavianskaj historyi i mietadałohii histaryčnaj navuki).
Praŭda, asobnaha kursa pa ŭkrainskaj historyi niama nidzie. Zvyčajna jaje vyvučajuć razam z rasijskaj u miežach ahulnaj dyscypliny.
Naprykład, u Hrodzienskim univiersitecie (na fakultecie historyi, kamunikacyi i turyzmu) isnuje kafiedra historyi słavianskich dziaržaŭ. Siarod piaci asnoŭnych dyściplin, pa jakim rychtujuć studentaŭ, tolki adna źviazanaja z našymi paŭdniovymi susiedziami — «Historyja Rasii i Ukrainy». Adnačasova isnuje asobnaja dyscyplina «Historyja Rasii». Siarod dvanaccaci śpiecyjalizacyj Ukrainie pryśviečana tolki adna («Aktualnyja pytańni historyi Ukrainy»), rasijskaj — siem.
Padobnaja situacyja i ŭ BDPU imia Maksima Tanka. Źmiest kursa pa historyi ŭschodnich słavian zajmaje 22 staronki. Ź ich padziejam, jakija adbylisia ŭ našych paŭdniovych susiedziaŭ z CHII stahodździa da našych dzion, pryśviečany 2 staronki.
Taja ž situacyja z kolkaściu času, jaki idzie na vyvučeńnie temy. Ukrainskuju tematyku (a heta dystancyju ŭ 9 stahodździaŭ) studenty pavinny adoleć za 34 hadziny. Usiaho kurs zajmaje 380 hadzin.
Sustrakajucca VNU, dzie słavianskaj tematyka pradstaŭlena dastatkova farmalna.
Navukoŭcy Bresckaha ŭniviersiteta (kafiedra historyi słavianskich narodaŭ) bolš zajmajucca biełaruskaj historyjaj. Toje ž možna skazać i pra daśledčykaŭ z Mahilova. U miascovym univiersitecie dziejničaje kafiedra ŭschodniesłavianskaj i rasijskaj historyi. Tematyka prac — pieravažna historyja Biełarusi (u tym liku, u składzie Rasijskaj impieryi).
Jašče adna asablivaść – vielmi nieraŭnamiernaje vyvučeńnie ŭkrainskaj historyi. Hałoŭnaja ŭvaha zaŭždy nadajecca historyi Kijeŭskaj Rusi,
supolnaj što dla ukraincaŭ, što dla ruskich (darečy, adnosiny z Kijevam i Noŭharadam vyznačali palityku i Połackaha kniastva).
Čym dalej pa časie — tym bolš u ahulnych kursach pačynaje daminavać historyja Rasii.
Kłasičny prykład — padručnik, napisany supracoŭnikami histaryčnaha fakulteta BDU. Jon nazyvajecca «Istorija Rośsii. XX viek» i nie źmiaščaje źviestak pra padziei va Ukrainie. Abviaščeńnie Ukrainskaj Narodnaj Respubliki, Haładamor, dziejnaść Bandery, ruch za niezaležnaść i inšyja klučavyja momanty ŭkrainskaj historyi zastajucca pa-za ŭvahaj.
Čamu tak adbyvajecca?
U Biełarusi majucca daŭnija tradycyi vyvučeńnia rasijskaj historyi. Pa sutnaści, heta toj ža kurs historyi SSSR i KPSS, jaki kaliści čytaŭsia pa ŭsich savieckich VNU ŭ abaviazkovym paradku.
Akramia taho, biblijateki ŭsich VNU dobra zabiaśpiečanyja rasijskimi padručnikami. Ukrainskich — niama. Kali bracca za kurs ukrainskaj historyi, jaho treba raspracoŭvać z nula.
Praściej źmianić acenki i čytać faktałohiju, viadomuju z savieckich časoŭ.
A jak nazyvajecca kurs, nie tak pryncypova.
Nie dziŭna, što
studentam prapanujuć tolki rasijski pohlad na historyju, pry hetym ihnarujučy ŭkrainski.
Niaklajeŭ apublikavaŭ złabadzionny vierš. U im zhadvajecca i Kaleśnikava z Babarykam, i Cichanoŭskaja, i Prakopjeŭ z Paźniakom23
Kamientary