Studenty EHU bajacca viartacca dadomu

Adrazu ž paśla pryznańnia Jeŭrapiejskaha humanitarnaha ŭniviersiteta (EHU) biełaruskimi ŭładami «ekstremisckaj arhanizacyjaj» na jaho sajcie schavali imiony i fatahrafii vykładčykaŭ. Studenty abmiarkoŭvajuć dopyty na miažy i ryzyki pry viartańni dadomu. Ciapier suprać ich mohuć vykarystoŭvać artykuły ab «ekstremisckaj dziejnaści», jakija ŭ Biełarusi traktujucca maksimalna šyroka, piša DW Belarus.

«Daroha ŭ Biełaruś zakrytaja na niavyznačany termin»

Jašče ŭ pačatku 2024 hoda prapahandyst Ihar Tur anansavaŭ, što Jeŭrapiejski humanitarny ŭniviersitet budzie pryznany ŭ Biełarusi «ekstremisckaj arhanizacyjaj». U vieraśni 2025 hoda adpaviednuju zajavu ŭ Viarchoŭny sud nakiravaŭ hienieralny prakuror. Praz paŭhoda było pryniata rašeńnie ličyć VNU «ekstremisckaj».

Hanna, jakaja sioleta zakančvaje EHU, u razmovie z DW adznačyła, što, choć naviny pra mahčymuju źmienu statusu ŭniviersiteta abmiarkoŭvalisia daŭno, apošnija paviedamleńni napałochali mnohich.

«Ja, jak i inšyja studenty, pieryjadyčna jeździła dadomu da baćkoŭ, — raspaviadaje jana. — Ciapier daroha ŭ Biełaruś dla mianie zakrytaja na niavyznačany termin. I choć ja płanuju dalej pastupać u mahistraturu ŭ ES, mahčymy pieraśled usio roŭna pałochaje».

Pa słovach surazmoŭcy, jana aścierahajecca za baćkoŭ — ci nie pryjduć da ich z vobšukam, ci nie buduć karać za toje, što jany apłačvali jaje vučobu. «U mianie ŭ sacsietkach niama zhadak pra toje, što ja vučusia ŭ EHU, ale, viadoma, peŭnyja ludzi ŭ Biełarusi pra heta viedajuć, — praciahvaje jana. —

Siarod maich adnakurśnikaŭ byli tyja, kaho rehularna dapytvali supracoŭniki KDB na miažy. I kožny raz hučali pytańni pra EHU: naprykład, čamu pajechali vučycca tudy, a nie zastalisia ŭ Biełarusi».

Ułady Biełarusi mohuć vykarystoŭvać suprać studentaŭ try artykuły Kryminalnaha kodeksa: prachodžańnie navučańnia dla ŭdziełu ŭ ekstremisckaj dziejnaści, udzieł u ekstremisckaj dziejnaści abo jaje finansavańnie (361-5, 361-1, 361‑4 KK RB).

Pavodle danych pres-słužby EHU, u VNU vučacca kala 1500 čałaviek, prykładna 80 pracentaŭ — studenty ź Biełarusi.

Bolš za ŭsio, pa słovach Hanny, chvalujucca studenty małodšych kursaŭ. Mnohija płanavali i dalej jeździć u Biełaruś, u tym liku na letnija kanikuły. Ciapier ža treba dumać, jak apłačvać žyllo na hety pieryjad. Što tyčycca lehalizacyi ŭ ES, to z hetym prablem uźniknuć nie pavinna — administracyja VNU abiacaje i dalej akazvać sadziejničańnie.

Pad pahrozaj i vypuskniki EHU

U pravaabarončym centry «Viasna» adznačajuć, što pad pahrozaj znachodziacca nie tolki dziejnyja studenty i supracoŭniki VNU, ale tearetyčna ŭsie, chto mieŭ da jaje dačynieńnie. Z 2021 hoda ŭłady zrabili zakon bolš žorstkim: kali raniej dla pryciahnieńnia da kryminalnaj adkaznaści patrabavałasia sadziejničańnie kankretnym arhanizacyjam abo farmiravańniam, to ciapier — u cełym «ekstremisckaj dziejnaści», što ŭ Biełarusi traktujecca maksimalna šyroka.

Da 2020 hoda kala 70 pracentaŭ vypusknikoŭ viartalisia ŭ Biełaruś. Safija skončyła Jeŭrapiejski humanitarny ŭniviersitet try hady tamu. Jana viarnułasia ŭ Biełaruś, dzie pracuje dyzajnieram jak IP. I choć jana nie afišavała svoj dypłom, usio roŭna aścierahajecca mahčymaha pieraśledu. «Ja daŭno pačyściła svaje sacsietki, dzie byli fota, naprykład, z uručeńnia dypłomaŭ, — raspaviadaje jana. — Ale ja nie mahu być upeŭnienaja, što toje samaje zrabili ŭsie maje adnakurśniki: ja mahu być na ich zdymkach. I, nakolki ja razumieju, ciapier niebiaśpiečna navat zachoŭvać doma moj dypłom, dzie jość łahatyp univiersiteta».

Pa słovach surazmoŭcy, u adnym z praŭładnych kanałaŭ paznačana, što tyja, chto ŭžo skončyŭ univiersitet, ale nie ździajśniaŭ złačynstvaŭ, nie trapiać aŭtamatyčna pad kryminalnuju adkaznaść. «Ale ja razumieju, što nielha stavicca da hetaha jak da harantyi, — kaža Safija. — Bolšaść maich adnakurśnikaŭ zastalisia za miažoj, ale jość ludzi, jakija viarnulisia dadomu. My na suviazi, va ŭsich pazicyja — pakul pahladzieć, što buduć dalej rabić ułady, a zatym vyrašać, ci možna zastavacca ŭ krainie».

Adzinaj stratehii ŭ režymu ŭ dačynieńni da byłych supracoŭnikaŭ kampanij, pryznanych ekstremisckimi, niama. Naprykład, pa spravie Tut.by, jaki ŭłady pryznali «ekstremisckaj arhanizacyjaj», byli asudžanyja niekalki top-mieniedžaraŭ, jakich zatrymali jašče da taho, jak heta ŚMI atrymała taki status. Pa spravie ž «Biełsata», pryznanaha «ekstremisckim farmiravańniem», zatrymańni i pryciahnieńnie da kryminalnaj adkaznaści byłych supracoŭnikaŭ adbyvalisia i paśla taho, jak telekanał uklučyli ŭ śpis tych, chto pahražaje nacyjanalnaj biaśpiecy.

Novy nabor — vyklik dla ŭniviersiteta

Pad pahrozaj apynulisia i vykładčyki VNU — siarod ich taksama byli tyja, chto jeździŭ u Biełaruś, paviedamiła krynica ź EHU. Na siońnia na sajcie ŭniviersiteta schavanyja imiony i fatahrafii ŭsich supracoŭnikaŭ.

«Bolšaść biełaruskich vykładčykaŭ i da hetaha nie mahli jeździć u Biełaruś, dzie im pahražaje turma, — tłumačyć surazmoŭca. — Kiraŭnictva VNU, razumiejučy pahrozy, ahučanyja jašče ŭ 2024 hodzie, zajmała maksimalna ŭzvažanuju i strymanuju pazicyju: naprykład, praktyčna nie było vystupleńniaŭ u miedyja, jakija ŭłady nazyvajuć ekstremisckimi, a taksama supracoŭnictva z hramadskimi arhanizacyjami, jakija majuć taki ž status. Administracyja starałasia zrabić usio, kab abaranić supracoŭnikaŭ i studentaŭ».

Apytany DW vykładčyk ličyć, što bolšaść ciapierašnich studentaŭ praciahnuć navučańnie ŭ EHU, a voś novy nabor — vyklik dla ŭniviersiteta.

«Ułady ŭ svaich zajavach nie chavajuć, što rašeńnie prymierkavana da novaj ustupnaj kampanii, — kaža jon i prahnazuje, što VNU budzie bolš aktyŭna pracavać nad pryciahnieńniem studentaŭ z Rasii i Ukrainy. — Hetaja praca ŭžo viadziecca i, vidavočna, budzie ŭzmocnienaja. Uličvajučy, što ŭ EHU zachoŭvajecca ruskaja mova vykładańnia, heta adzin z samych prostych sposabaŭ pastupić u jeŭrapiejskuju VNU».

U toj ža čas 21 krasavika ministr zamiežnych spraŭ Litvy Kiastucis Budrys zajaviŭ, što budzie dabivacca ŭviadzieńnia jeŭrapiejskich sankcyj suprać ludziej, datyčnych da pryznańnia EHU «ekstremisckaj arhanizacyjaj».

• 0
• 1
• 3
• 2
• 0
• 3
• 7
• 0