Suśvietnyja vajskovyja vydatki pabili novy rekord. U asnoŭnym za košt aktyvizacyi Jeŭropy

Usie krainy śvietu za hod vydatkavali na ŭzbrajeńnie 2,5% suśvietnaha VUP, što stała samym vysokim pakazčykam z 2009 hoda. Pry hetym za minuły hod tempy rostu vydatkaŭ skaracilisia ŭ paraŭnańni z 2024-m, kali jany dasiahnuli amal 10%. Pryčyna — u źnižeńni vajskovych vydatkaŭ ZŠA. Biez uliku ZŠA sukupnyja suśvietnyja vydatki pavialičylisia na 9,2%.

«Suśvietnyja vajskovyja vydatki znoŭ vyraśli ŭ 2025 hodzie, pakolki dziaržavy adreahavali na jašče adzin hod vojnaŭ, niapeŭnaści i hieapalityčnych uzrušeńniaŭ maštabnymi prahramami ŭzbrajeńnia. Uličvajučy śpiektr biahučych kryzisaŭ, a taksama doŭhaterminovyja mety mnohich dziaržaŭ pa vajskovych vydatkach, hety rost, vierahodna, praciahniecca ŭ 2026 hodzie i dalej», — pradkazvaje saaŭtar dakłada, navukovy supracoŭnik prahramy SIPRI pa vajskovych vydatkach i vytvorčaści ŭzbrajeńniaŭ Siao Lan.

Rasija ŭ vajnie na źniasileńnie kampiensuje straty

Pavodle padlikaŭ SIPRI, Rasija za hod pavialičyła svaje vajskovyja vydatki na 5,9% — da 190 miljardaŭ dalaraŭ (7,5% VUP). Pa hetym pakazčyku jana zastałasia na trecim miescy paśla ZŠA (954 miljardaŭ) i Kitaja (336 miljardaŭ). Jak adznačajuć daśledčyki, tempy rostu vajskovych vydatkaŭ u Rasii stali samymi pavolnymi z pačatku ŭvarvańnia va Ukrainu ŭ 2022 hodzie. Niahledziačy na heta, ich dola ŭ dziaržaŭnych vydatkach dasiahnuła 20% — samaha vysokaha ŭzroŭniu, kali-niebudź zafiksavanaha SIPRI ŭ Rasii.

Niahledziačy na praciahły ekanamičny cisk i sankcyi, Rasija pa-raniejšamu ŭdajecca naroščvać svaje vajskovyja vydatki z hoda ŭ hod, źmianiajučy pry hetym stratehiju zakupak, piša SIPRI.

Pakolki ŭvarvańnie va Ukrainu pieratvaryłasia ŭ vajnu na źniasileńnie, Maskva pierajšła da zakupki vialikich abjomaŭ bolš tannych sistem uzbrajeńnia ŭ sprobie abmiežavać vydatki, tłumačać aŭtary dakłada. Naprykład, značna pašyryłasia vykarystańnie Rasijaj bieśpiłotnych latalnych aparataŭ, što častkova kampiensavała papiarednija straty bolš darahoha abstalavańnia, takoha jak samaloty i braniatechnika.

Sankcyi, adnak, dadali Rasii vydatkaŭ, vymusiŭšy Kreml šukać novyja šlachi impartu kampanientaŭ padvojenaha pryznačeńnia i pieradavych technałohij. Restrukturyzacyja łancužkoŭ pastavak pryviała da ahulnaha pavieličeńnia vydatkaz, piša SIPRI.

Ukraina pa vynikach 2025 hoda zaniała siomy radok pa ahulnym abjomie vajskovych vydatkaŭ, naraściŭšy ich na 20%. Kraina, jakaja abaraniajecca ad rasijskaha ŭvarvańnia, vydatkavała 84,1 miljarda dalaraŭ, što stała histaryčnym maksimumam, skłaŭšy 40% VUP krainy i 63% jaje dziaržaŭnych vydatkaŭ.

«U 2025 hodzie vajskovyja vydatki jak dola dziaržvydatkaŭ dasiahnuli samaha vysokaha ŭzroŭniu za ŭsiu historyju nazirańniaŭ jak u Rasii, tak i va Ukrainie. Ich vydatki, vierahodna, praciahnuć raści ŭ 2026 hodzie, kali vajna praciahniecca, pry pavieličeńni dachodaŭ Rasii ad prodažu nafty i čakanym bujnym kredycie Jeŭrapiejskaha Sajuza dla Ukrainy», — kaža daśledčyk SIPRI Łarenca Skaracata.

Hiermanija ŭ suśvietnych lidarach pa vajskovych tratach

Hiermanija pa vynikach hoda padniałasia na adzin radok i zaniała 4‑ie miesca ŭ śviecie pa ahulnym abjomie vajskovych vydatkaŭ. Naraściŭšy vydatki na 24%, Bierlin davioŭ ich da 114 miljardaŭ dalaraŭ. Upieršyniu z 1990 hoda Hiermanija tracić na ŭzbrajeńnie bolš za dva pracenty VUP — 2,3%. Pry hetym Bierlin abaviazaŭsia davieści hety pakazčyk da 3,5% da 2029 hoda, nahadvaje SIPRI.

Dla pakryćcia vajskovych vydatkaŭ niamiecki ŭrad pašyryŭ vykarystańnie pazabiudžetnych miechanizmaŭ, kab abyści abmiežavańni dziaržaŭnaj zapazyčanaści i deficytu ŭ miežach svajoj palityki finansavaj ekanomii. Najbolš značnaj stała reforma, jakaja dazvoliła vyvieści vajskovyja vydatki zvyš adnaho pracenta VUP z-pad miechanizmu «daŭhavoha tormazu», jaki abmiažoŭvaje deficyt biudžetu 0,35% VUP, piša SIPRI. Heta dazvalaje niamieckamu ŭradu finansavać vajskovyja vydatki za košt zapazyčańniaŭ. Hiermanija — lidar pa vajskovych vydatkach siarod jeŭrapiejskich krain — členaŭ NATA.

«Ja nie dumaju, što vajskovy patencyjał Hiermanii raście tak chutka, jak pakazvajuć danyja pra vydatki. Ale ja liču, što ŭ doŭhaterminovaj pierśpiektyvie Hiermanija stanovicca bolš mahutnaj i bolš niezaležnaj u vajskovym płanie», — aceńvaje Siao Lan z SIPRI.

Pieraŭzbrajeńnie Jeŭropy praciahvajecca

Ahulnyja vajskovyja vydatki ŭ Jeŭropie dasiahnuli ŭ 2025 hodzie 864 miljardaŭ dalaraŭ (rost na 14%), što stała samym vysokim uzroŭniem, kali-niebudź zafiksavanym SIPRI.

Mienavita Jeŭropa ŭniesła asnoŭny ŭkład u hłabalny rost vajskovych vydatkaŭ pa vynikach hoda.

U cełym za 10 hadoŭ z 2016 hoda vajskovyja vydatki krain kantynienta padvoilisia. Heta adlustroŭvaje rost hieapalityčnaj niestabilnaści ŭ rehijonie, u asnoŭnym źviazany z vajnoj va Ukrainie i niapeŭnaściu adnosna harantyj biaśpieki ZŠA dla jeŭrapiejskich krain — členaŭ NATA, tłumačyć SIPRI.

Na fonie inšych jeŭrapiejskich krain vyłučajecca Vialikabrytanija, dzie vajskovyja vydatki, naadvarot, skaracilisia na 2%. Łondan vydzieliŭ na vajskovyja patreby 2,4% VUP, što trochi mienš za ŭstalavany na 2027 hod metavy pakazčyk u 2,5%. Vialikabrytanija pry hetym nie razhladaje zapazyčańni ŭ jakaści ŭstojlivaha šlachu da 3%, a značyć, dla finansavańnia hetaj mety, vierahodna, spatrebiacca budučyja pavyšeńni padatkaŭ abo skaračeńni ŭ inšych halinach biudžetu, papiaredžvaje SIPRI.

Pieraŭzbrojvajucca i inšyja bujnyja jeŭrapiejskija ekanomiki. U Francyi, choć rost vajskovych vydatkaŭ i skłaŭ usiaho 1,5% (da 68 miljardaŭ dalaraŭ), na 11% vyraśli vydatki na ŭzbrajeńnie armii — u asnoŭnym za košt ułasnaj pramysłovaści. U Nacyjanalnym stratehičnym ahladzie, apublikavanym u 2025 hodzie, Paryž stavić metu ŭmacavać vajskovuju pramysłovaść dla zadavalnieńnia patreb uzbrojenych sił i pabudavać ekanomiku, hatovuju da vajny da 2030 hoda, adznačaje SIPRI.

Ispanija ŭ paŭtara raza pavialičyła svaje vajskovyja vydatki, davioŭšy ich da 2,1% VUP upieršyniu z momantu ŭzhadnieńnia metavaha pakazčyka vydatkaŭ NATA ŭ 2014 hodzie. Siarod usich členaŭ aljansu samuju vialikuju adnosnuju vajskovuju nahruzku niasie Polšča, vydzialajučy na vajskovyja patreby 4,5% svajho VUP. Łatvija zaniała druhoje miesca z pakazčykam 3,6%.

«U 2025 hodzie vajskovyja vydatki jeŭrapiejskich členaŭ NATA raśli chutčej, čym kali-niebudź z 1953 hoda, što adlustroŭvaje praciahłaje imknieńnie Jeŭropy da samastojnaści razam z rostam cisku z boku ZŠA pa raźmierkavańni nahruzki ŭnutry aljansu», — ličyć saaŭtar dakłada SIPRI Džejd Hibierta Rykar.

Pavodle jaho słoŭ, na fonie imknieńnia dziaržaŭ dasiahnuć novych metavych pakazčykaŭ pa vydatkach NATA isnuje ryzyka, što miežy pamiž vajskovymi i inšymi «vydatkami, źviazanymi z abaronaj i biaśpiekaj», razmyvajucca. Heta źnižaje prazrystaść i jašče bolš uskładniaje acenku vajskovych mahčymaściaŭ, kanstatuje Rykar.

Pryjarytet ZŠA — u Inda-Cichaakijanskim rehijonie

ZŠA zastajucca absalutnym suśvietnym lidaram pa vajskovych vydatkach, niahledziačy na ich niaŭchilnaje źnižeńnie z 2020 hoda. U 2025‑m hetyja vydatki skaracilisia jašče na 7,5% da 954 miljardaŭ dalaraŭ, ale Vašynhton pa-raniejšamu tracić na vajskovyja mety ŭ 2,8 raza bolš, čym Kitaj, jaki zajmaje druhi radok (336 miljardaŭ dalaraŭ i rost na 7,4%).

Hałoŭnaj pryčynaj źnižeńnia vajskovych vydatkaŭ ZŠA stała rašeńnie nie ŭchvalać novuju dapamohu Ukrainie, što rezka kantrastavała z papiarednimi tryma hadami, kali na heta było ŭ ahulnaj kolkaści ŭchvalena 127 miljardaŭ dalaraŭ, piša SIPRI. Adnak ZŠA pavialičyli inviestycyi ŭ svaje jak jadziernyja, tak i zvyčajnyja vajskovyja mahčymaści, kab zachavać daminavańnie ŭ Zachodnim paŭšarji i strymlivać Kitaj u Inda-Cichaakijanskim rehijonie, što ličycca klučavymi metami ŭ novaj Stratehii nacyjanalnaj biaśpieki Vašynhtona, piša SIPRI.

«Źnižeńnie vajskovych vydatkaŭ ZŠA ŭ 2025 hodzie, vierahodna, budzie karotkačasovym. Vydatki, uchvalenyja Kanhresam ZŠA na 2026 hod, užo pieravysili 1 tryljon dalaraŭ, što źjaŭlajecca istotnym pavieličeńniem u paraŭnańni z 2025 hodam, i jany mohuć vyraści jašče da 1,5 tryljona dalaraŭ u 2027 hodzie, kali apošniaja biudžetnaja prapanova prezidenta Trampa budzie pryniataja», — kaža dyrektar prahramy SIPRI pa vajskovych vydatkach i vytvorčaści ŭzbrajeńniaŭ Nan Ciań.

Ahulnaja tendencyja rostu vajskovych vydatkaŭ u śviecie ŭ apošnija hady aznačaje, što ŭrady nie tolki traciać bolš u absalutnym vymiareńni, ale i vydzialajuć bolšuju dolu svaich biudžetaŭ na vajskovyja patreby. Hety zruch maje nastupstvy, jakija vychodziać za miežy palityki biaśpieki, papiaredžvaje SIPRI.

«Heta paŭpłyvaje na inšyja haliny dziaržaŭnych vydatkaŭ. Urady mohuć skaracić sacyjalnyja pasłuhi abo inviestycyi ŭ raźvićcio. Takim čynam, heta tyčycca nie tolki vojnaŭ i zbroi — heta akaža hłybokaje ŭździejańnie na ŭsie hramadstvy», — ličyć saaŭtar dakłada Siao Lan.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0