U Minsku dahetul pracuje siamiejnaje atelje «Lavonicha», stvoranaje jašče ŭ 1962 hodzie
U Minsku pracuje siamiejnaje atelje «Lavonicha», historyja jakoha pačałasia jašče ŭ 1962 hodzie. Za hety čas źmianialisia epochi, klijenty, adzieńnie i sam padychod da rečaŭ. Tut ceniać jakaść pracy, čałaviečyja adnosiny i atmaśfieru, u jakoj klijentu mohuć nie tolki dapamahčy z zakazam, ale i prapanavać vypić kubačak kavy, piša vydańnie Myfin.by.
Siońnia siamiejnym biznesam kiruje Luboŭ Jarasłavaŭna. Jaje mama šmat hadoŭ pracavała tut i zmahła zachavać atelje ŭ składany čas, a dačka praciahnuła spravu, jakaja dla siamji daŭno stała bolš čym pracaj. Žurnalisty pahavaryli z hierainiaj pra toje, jak žyvie siamiejnaje atelje ź vialikim minułym, što źmianiłasia za hetyja hady i čamu ludzi viartajucca siudy ŭžo pakaleńniami.
Mama Lubovi Jarasłavaŭny pryjšła siudy pracavać u 1975 hodzie, paźniej zmahła zachavać spravu, a ciapier atelje kiruje ŭžo dačka.
Unutry zachavalisia rečy z historyjaj: staroje abstalavańnie, draŭlanyja ličylniki, prasy, hadzińnik XIX stahodździa, fatahrafii ludziej, jakija dapamahali atelje ŭ roznyja hady. A siarod klijentaŭ jość siemji, jakija viartajucca siudy ŭžo nie pieršym pakaleńniem.
«Heta było mamina dzicia»
Atelje «Lavonicha» adkryłasia razam z domam u 1962 hodzie. Pavodle słoŭ Lubovi Jarasłavaŭny, hetaje pamiaškańnie adrazu prajektavałasia mienavita pad atelje. U saviecki čas jano pracavała jak atelje № 13.
«Tady ŭsio było stroha. Była haradskaja struktura, jakaja kiravała atelje pa Minsku. Kab uładkavacca ŭ niejkaje atelje, spačatku treba było iści tudy, a ŭžo potym čałavieka raźmiarkoŭvali».
Mama Lubovi Jarasłavaŭny pryjšła siudy ŭ 1975 hodzie. Da hetaha jana razam z mužam pierajechała ŭ Minsk z Ukrainy. U atelje jana pracavała majstram, sama šyła, viedała hetaje miesca znutry i z časam stała dla jaho čałaviekam, bieź jakoha ciažka ŭjavić jaho historyju.
U 1992 hodzie, kali paśla raspadu SSSR mnohaje źmianiałasia i zakryvałasia, joj udałosia zachavać atelje.
«Mamie ŭdałosia ŭziać kiraŭnictva na siabie, aformić TDA. Heta było jaje dzicia».
Sama Luboŭ Jarasłavaŭna pryjšła da kiravańnia atelje paźniej. U 2012 hodzie jaje baćki vyrašyli vyjechać na radzimu. Baćka ŭžo byŭ na piensii i chacieŭ viarnucca dadomu, a mama vyrašyła jechać razam ź im.
Tady jana prapanavała dačce ŭziać atelje.
«My z mužam doŭha dumali, bo heta adkaznaść. Ja razumieła, što atelje budzie zabirać šmat času. Ale kali b mama addała jaho čužomu čałavieku, nieviadoma, jak usio skłałasia b dalej».
U vyniku siamja vyrašyła zachavać spravu. Z 2013 hoda biznesam kiruje ŭžo Luboŭ Jarasłavaŭna.
U saviecki čas ludzi čakali na dvary
Luboŭ Jarasłavaŭna pamiataje hetaje miesca jašče ź dziacinstva. Jana časta prychodziła da mamy na pracu i bačyła, nakolki inšym tady byŭ popyt.
«Ja vielmi lubiła prychodzić da mamy. Tady atelje pracavała ŭ dźvie źmieny. Pieršaja pačynałasia z 7‑j ranicy, a druhaja mahła iści da poŭnačy. My z tatam časta pryjazdžali za mamaj, kab zabrać jaje dadomu».
Pryjom zakazaŭ pačynaŭsia paźniej — z 11‑j hadziny. Ale ludzi prychodzili zahadzia i čakali.
«Ludzi stajali ŭ čarzie na dvary. Ich siudy nie zapuskali, choć cech užo pracavaŭ. Uletku takuju čarhu jašče možna było vytrymać, a ŭzimku ludzi ŭsio adno prychodzili zahadzia i čakali na dvary».
«Tady šyli vielmi šmat. U kramach było mała rečaŭ, jakija možna było kupić, tamu ludzi prychodzili ŭ atelje. Tut była vystava tkanin, možna było vybrać materyjał i zakazać reč adrazu na miescy».
Ciapier situacyja zusim inšaja. Adzieńnia stała bolš, mnohaje možna kupić hatovym, zakazać anłajn abo znajści na markietpłejsach. Indyvidualny pašyŭ zastaŭsia, ale dla mnohich heta ŭžo zanadta darahoje zadavalnieńnie.
«Zaraz indyvidualny pašyŭ mohuć dazvolić sabie nie ŭsie. Tamu bolš stała ramontu, padhonki, pracy z hatovym adzieńniem».
U 1990‑ia daviałosia pierabudoŭvacca
Pačatak 1990‑ch staŭ dla atelje składanym časam. Kab utrymacca, davodziłasia zhadžacca nie tolki na zvykły pašyŭ.
«Mama tady brałasia za lubuju pracu. Było šmat masavych zakazaŭ. Šyli pracoŭnyja rukavicy i roznaje inšaje. Potym pastupova viarnulisia da svajoj pracy — pašyvu i ramontu».
Paźniej źjavilisia i pastajannyja bujnyja zakazy. Pavodle słoŭ Lubovi Jarasłavaŭny, z 2000‑ch hadoŭ atelje absłuhoŭvaje chakiejnuju kamandu «Dynama-Minsk».
«Formu jany šyjuć nie ŭ nas, ale da nas jana prychodzić užo na dapracoŭku. My pryšyvajem rekłamu i proźviščy, padhaniajem pa pamiery, niešta pakaračajem, zvužajem, padaŭžajem, ramantujem razryvy».
«Prychodźcie prosta pahavaryć»
Luboŭ Jarasłavaŭna apisvaje atelje nie tolki jak miesca pracy. Dla jaje važna, kab čałaviek adčuvaŭ siabie spakojna i nie bajaŭsia zajści z pytańniem.
«Ja kažu: prychodźcie da mianie ŭ atelje, prychodźcie prosta pahavaryć, prychodźcie papić kavy. Ja častuju svaich zakazčykaŭ kavaj».
U «Lavonichi» niama aktyŭnaha prasoŭvańnia ŭ sacsietkach. Telehram-kanał kaliści isnavaŭ, ale vieści jaho pastajanna nie atrymałasia. Hałoŭny sposab, pa jakim siudy prychodziać ludzi, — rekamiendacyi i sarafannaje radyjo. Adnyja klijenty rajać atelje inšym, niechta viartajecca sam, niechta pryvodzić dziaciej.
«Heta vielmi pryjemnaja historyja. Spačatku baćki prychodzili z maleńkimi dziećmi, potym hetyja dzieci vyraśli i ciapier prychodziać sami, užo sa svaimi dziećmi.
Interjer, jaki źbirali hadami
Unutry mnohaje zroblena rukami samoj haspadyni i jaje siamji. Jana farbavała, prydumlała detali, pastupova abnaŭlała prastoru. Dzie patrabavałasia fizičnaja dapamoha, padklučalisia muž i syn.
«U asnoŭnym ja sama ŭsio rablu, farbuju, prydumlaju. A fizičnuju pracu dapamahajuć rabić muž i syn».
Častka abstalavańnia, pavodle słoŭ Lubovi Jarasłavaŭny, zastałasia jašče z raniejšych časoŭ.
Abnaŭlać pamiaškańnie Luboŭ Jarasłavaŭna pačała amal adrazu paśla taho, jak pryjšła kiravać atelje. Spačatku ŭziałasia za cech, potym pastupova stała mianiać i inšyja častki.
Na palicach stajać ličylniki. Zaraz jany ŭsprymajucca jak elemient interjeru, ale kaliści na ich sapraŭdy ličyli zakazy. Pobač — staryja prasy i inšyja rečy, jakija prynosili sami ludzi sa słovami «a raptam spatrebicca».
Na ścianie visić staradaŭni hadzińnik XIX stahodździa, zrobleny Hienry Mozieram u Sankt-Pieciarburhu. Heta redkaja antykvarnaja reč, jakaja zachavałasia ŭ siamji.
«Sadziciesia i pakažycie svaje ručki»
Dobraha majstra, pavodle słoŭ Lubovi Jarasłavaŭny, vidać nie tolki pa dypłomie. Kali joj davodziłasia šukać ludziej u kamandu, jana hladzieła ŭ pieršuju čarhu na pracu.
«Ja nie cikaviłasia, jakaja ŭ čałavieka adukacyja, jakija dakumienty, dypłomy. Kazała: sadziciesia i pakažycie svaje ručki».
Dla jaje važnyja nie tolki navyki, ale i adnosiny da spravy. Majstar moža ŭmieć mnohaje, ale kali jon niaŭvažlivy da klijenta i nie adčuvaje adkaznaści za vynik, pracavać budzie składana.
Što čaściej za ŭsio prynosiać siońnia
Siońnia ŭ «Lavonichu» prychodziać z samym roznym adzieńniem. Heta štany, spadnicy, pinžaki, kaściumy, kurtki, vierchniaje adzieńnie, dziciačyja rečy. Čaściej za ŭsio ludziam treba pakaracić, ušyć, zamianić małanku, padahnać reč pa fihury abo adramantavać toje, što ŭžo nosicca.
«Ludzi pytajucca: «A vy ŭsio robicie?» Ja adkazvaju: starajemsia. Ale ja nikoli nie abiacaju toje, u čym nie ŭpeŭnienaja. Dla mianie jakaść najvyšej za ŭsio».
U atelje jość svajo praviła: kali čałaviek zabraŭ zakaz, a doma zrazumieŭ, što treba niešta papravić, jon moža viarnucca.
«Byvaje, klijentu nie chočacca mierać reč paśla ramontu. Ja zaŭsiody kažu: doma pamierajcie, kali buduć pytańni — prychodźcie, my ŭsio skarektujem biaspłatna».
Kolki kaštuje bazavy ramont
- Pakaracić štany: kala 30 rubloŭ;
- Zamianić małanku ŭ štanach: kala 28 rubloŭ;
- Zamianić małanku ŭ kurtcy: kala 65 rubloŭ;
- Zamianić małanku ŭ skuranoj kurtcy: kala 100‑120 rubloŭ.
Samaje składanaje dla acenki — padhonka adzieńnia pa fihury. Tut košt zaležyć ad samoj rečy, tkaniny, švoŭ i abjomu pracy. Asobnaja historyja — džynsy. Ich u atelje prynosiać časta: niedzie treba pakaracić, niedzie zaštopać, niedzie prydumać akuratny ramont.
Tak «Lavonicha» i praciahvaje svaju historyju: z majstrami, pastajannymi klijentami i adnosinami da pracy, jakija tut pieradajucca nie pa instrukcyi, a praź ludziej.
«Nie vieryŭ, što stanu hančarom». Maładyja pinčuki adkryli majsterniu i adradžajuć siamiejnuju spravu
«70 zakazaŭ na dzień». Biełaruska vypiakaje ŭ Varšavie vielikodnyja bułki, jakija ździŭlajuć palakaŭ
«Ad vendžańnia kurej ja admoviŭsia zusim». Mahiloŭski inžynier raskazaŭ pra śpiecyfiku hatavańnia rybnych i miasnych dalikatesaŭ
«Chvastać ludziej nie treba». Biełarus pryjechaŭ u Polšču i staŭ parmajstram
Ciapier čytajuć
A my vam kazali: «nie dumajcie, što heta kapiejki»! Stali viadomyja źviestki, kolki padachodnaha biełarusy Litvy pieraličyli roznym hramadskim strukturam17
Kamientary