Asałoda i jašče raz asałoda

Sensacyjaj na apošnim Kanskim festyvali stałasia pieramoha dakumentalnaha i antybušaŭskaha filmu Majkła Mura «11 vieraśnia pa Farenhiejtu». Što za hetym — kino ci palityka?

Ci mahčyma źjaŭleńnie biełaruskich filmaŭ u Kanach? Na pytańni našaha karespandenta adkazvaje kinaanalityk Ihar Sukmanaŭ, zaŭsiodnik Kanskich festaŭ.

«NN»: Pieramoha karciny Mura — heta što: danina pavahi da nieihravoha kino, novy zvarot da dakumentalistyki ci palityčnaja akcyja?

Ihar Sukmanaŭ: Ja pačnu ŭsio-taki z taho, na što skiroŭvaŭ i žurnalistaŭ, i publiku sioletni Kanski festyval. Kreda było nie adkryvać novych imionaŭ, nie zajmacca prasoŭvańniem art-chaŭsnych prajektaŭ, a pakazvać kino, jakoje prosta prynosić zadavalnieńnie. Nia važna, tyčycca heta vysakałobaj aŭdytoryi albo hledačoŭ praściejšych. Hałoŭnaje — kino jak krynica rozumu j asałody.

Tamu ŭsie konkursnyja karciny tak ci inakš adpaviadali hetamu pastulatu. Kvencin Tarancina, staršynia žury, kali jaho raspytvali, jaki kryter acenak, adkazvaŭ, što hałoŭnaje «nie palityka, ja apalityčny čałaviek», a kab kino było cikavaje jamu jak hledaču.

Kali film Mura ŭznaharodzili, to rasiejskaja presa nie mahła schavać svajho rasčaravańnia, bo ad palityki ŭ Rasiei stamilisia. Dla publiki zachodniaj hetaja karcina — «mastok, jaki abjadnoŭvaje tradycyi Staroha j Novaha Śvietu: francuskaje valnadumstva i amerykanski patas». Ale pahadžaješsia z tym, što hetaja karcina symbalična maje prava być uznaharodžanaj, tamu što jana adlustroŭvaje pracesy nia tolki ŭ kino, ale i ŭ śvietasuzirańni, i ŭ śviadomaści, jakija panujuć u zachodnim hramadztvie.

«NN»: A čamu taki skandał? Čym karcina začapiła hledača?

I.S.: Karcina Mura antybušaŭskaja, jaje nielha nazvać antyamerykanskaj. Jana imkniecca raspluščyć vočy amerykanskamu depalityzavanamu hledaču. Toje, z čym my žyviom, — my ŭ hetym adukavanyja, amerykaniec na heta nie źviartaŭ uvahi. A ciapier na heta ŭvaha zaakcentavanaja. I ŭ vyniku takoje razumieńnie, tamu što sytuacyja prablematyčnaja — i nia tolki dla amerykanskaha hramadztva, ale j dla śvietu jak takoha. Voś heta j vyvodzić karcinu za miežy prosta pravakacyj, skiravanych suprać adnoj asoby — Džordža Buša-małodšaha. Tak, aŭtar vykarystoŭvaje formu pamfletu, nielha nazvać hetuju karcinu niejkaj vybitnaj pa kinamovie — jana raspaviadaje ŭsio vielmi dachodliva, vielmi prosta, ale čaho nielha adabrać u Majkła Mura — jon vydatny apaviadalnik. Jon lohka moža pierachodzić z adnoj sfery ŭ druhuju, ad Buša da prostych amerykancaŭ. I robić heta z žyvoj zacikaŭlenaściu, kali možna i paśmiajacca, a možna i paspačuvać, i papłakać. Heta ŭsio hulaje na karcinu.

«NN»: A darečy, analahi ź biełaruskimi karcinami jość?

I.S.: Ja nia staŭ by hetaha rabić. Analahi «Farenhiejtu» možna znajści nia tolki ŭ biełaruskim, a i ŭ hruzinskim, u kitajskim kino. Heta dakumentalnaje kino, jakoje imkniecca ahalić mechanizmy ŭłady. A hetym zajmajucca publicysty ŭsich časoŭ i narodaŭ. Tamu ja kažu — tut niama aničoha navatarskaha, što zanadta vybivałasia b. Ale heta karcina vielmi ŭdała trapiła ŭ peŭny čas i sprabuje abudzić hramadzianskuju śviadomaść.

Z druhoha boku, kali brać čystaje kino, palityku kinematahrafičnuju, to daminantnaja rola amerykanskaha kino vidavočnaja. I Kany pryznajuć za amerykanskim kino prava lidera. Ale jany pryznajuć hetaje prava tolki ŭ tym vypadku, kali amerykanski kinematohraf čerpaje resursy i natchnieńnie niepasredna ŭ kinematahrafii Staroha Śvietu.

«NN»: A što jašče na Kanskim festyvali było cikavaha? Jakija tam byli intryhi?

I.S.: Pakolki byŭ abrany deviz «Asałoda i jašče raz asałoda», a karciny ŭsie roznyja, to vielmi składana było skazać, jakoje kino vyjdzie ŭ lidery. Tut niepradkazalnaść. Sačyli za reakcyjaj Tarancina. Vidavočna było, što Kusturyca naŭrad ci atrymaje ŭznaharodu, — zanadta anarchičnaje kino, jano nie stykujecca z amerykanskim kinamastactvam.

Jašče cikavaja tendencyja: usie staryja majstry, jakija byli prezentavanyja na festyvali, — a heta Kusturyca, Vonh Kar-vaj, Pedra Almadovar, Tarancina (dva apošnija — pa-za konkursam), braty Koeny — demanstrujuć najvyšejšy pilataž kinematahrafičnych stylistaŭ, ale stylistaŭ stomlenych. Ichnija karciny ŭžo nia tak dziejničajuć. Niama toj lohkaści, jakaja była. Na ich tle vielmi pryvabna vyhladali karciny režyseraŭ, imiony jakich jašče ničoha nie havorać. Naprykład, niamiecki režyser Chans Vajnhartner ź filmam «Sytyja časy prajšli», Toni Hatlif za film «Vyhnańniki» atrymaŭ pryz za režysuru. Vielmi cikavaje italjanskaje kino «Nastupstvy kachańnia». Tajlandzskaja karcina «Trapičnaja chvaroba» (pryz žury) — absalutna pieršabytnaje kino. I eŭrapiejcu niemahčyma zrazumieć — heta ad vykštałconaha ŭmielstva albo ad naiŭnaści.

«NN»: A što heta za historyja z paŭdniovakarejskim filmam «Stary chłopčyk»?

I.S.: Hałoŭnaja intryha razhortvałasia pamiž filmam «11 vieraśnia pa Farenhiejtu» i «Starym chłopčykam». «Stary chłopčyk» («Old boy») atrymaŭ druhuju premiju, «Hran-pry». Hety film, jak ličycca, adlustroŭvaje asabistyja husty Tarancina. Usim viadoma prychilnaść Tarancina da azijackaha kino, pryčym da dastatkova žorstkaha kino, da kinematohrafu, poŭnaha hvałtu, dzie šmat uvahi nadajecca kryvažernamu j žorstkamu…

«NN»: Hety film peŭna budzie zabaronieny ŭ Biełarusi…

Poŭny varyjant artukułu čytajcie ŭ hazecie "Naša Niva"

Hutaryŭ Andrej Rasinski

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0