Бабарыка расказаў, як хадзіў у КДБ знаёміцца са справай свайго рэпрэсаванага дзеда, які мог быць расстраляны ў Курапатах

Былы палітвязень, банкір і экс-прэтэндэнт на пасаду прэзідэнта Беларусі Віктар Бабарыка ў інтэрв'ю польскаму «Мемарыялу» згадаў размову ў КДБ, куды хадзіў даведацца больш пра свайго рэпрэсаванага дзеда. Дзякуючы свайму статусу старшыні праўлення Белгазпрамбанка ён змог дамовіцца пра сустрэчу.

«Выйшаў малады хлопец, маёр. Мы з ім пагаварылі, ён мне прынёс справу, але не даў яе ў рукі. Была праблема, не ведаю, наколькі праўдзівая, што значная частка архіва была страчаная, у тым ліку нейкія паперы па маім дзедзе», — расказвае Бабарыка.

Паводле былога банкіра, яму вельмі хацелася даведацца, хто напісаў данос на дзеда. Паводле яго слоў, у сям'і існавалі розныя версіі таго, хто мог гэта зрабіць. Аднак супрацоўнік КДБ «не даў прачытаць нічога асаблівага».

«Я пытаюся: «Чаму нельга паглядзець?» (…) Ён кажа: «Таму што, магчыма, вы будзеце помсціць сваякам». Я кажу: «Вы ўяўляеце сабе, што праз тры-чатыры пакаленні ў кагосьці ўзнікне жаданне кагосьці абвінаваціць?» — «Не, мы не можам».

«Дайце мне даведку, каб я звярнуўся ў польскую разведку па заробак дзеда»

Але, па словах Бабарыкі, у размове з тым кадэбістам яго больш здзівіла, што малады супрацоўнік органаў дзяржбяспекі праз больш як 70 гадоў пасля расстрэлу чалавека працягваў сур'ёзна разглядаць абвінавачанне, выстаўленае ў сталінскія часы, нягледзячы на пазнейшую рэабілітацыю.

«Я чытаю, што мой дзед быў супрацоўнікам польскай разведкі, дэфензівы. (…) Я кажу: «Я быў у тым лесе, дзе ён жыў, там мала што можна…» І мне малады чалавек на поўным сур'ёзе кажа: «Вы дарэмна так думаеце».

Я паварочваюся да яго, кажу: «У сэнсе, я так дарэмна думаю?» Ён кажа: «Усё можа быць. Вы ведаеце, што ў трыццаць сёмым годзе існавала мяжа паміж Заходняй і Усходняй Беларуссю? І там наогул па гэтай тэрыторыі былі перамяшчэнні войскаў».

Я на яго гляджу і кажу: «То-бок вы хочаце сказаць, што, нягледзячы на рэабілітацыю, якая была, вы дапускаеце, што гэта магло быць?» І ён мне на поўным сур'ёзе — яшчэ раз паўтару, чалавеку гадоў трыццаць — кажа: «А чаму не?»

Пасля такога адказу Бабарыка вырашыў працягнуць размову ў іранічным ключы:

«Я тады не вытрымаў, кажу: «А вы не маглі б мне даведачку даць, каб я ў польскую разведку звярнуўся па заробак дзеда? Калі ён там быў з трыццаць сёмага года, можа, там нешта назапасілася. Ён жа, напэўна, не проста за ідэю працаваў, і ў мяне ёсць шанец нешта атрымаць ад польскай разведкі».

Паводле Бабарыкі, супрацоўнік КДБ здзіўлена паглядзеў на яго, але ён працягнуў сваю думку.

«Я кажу: «Калі прытрымлівацца вашай логікі і прымаць яе, то я як пацярпелы [нашчадак] польскага разведчыка маю права на кампенсацыю».

Бабарыка адзначае, што ў выніку сустрэчы амаль нічога новага пра дзеда не даведаўся. Аднак размова з супрацоўнікам КДБ прымусіла яго задумацца пра стаўленне людзей у гэтай сістэме да мінулага.

«Я ўпершыню зразумеў, што ў людзей, якія працуюць у гэтай сістэме, некалькі змененая псіхіка. Для іх выяўленыя, даказаныя факты не з'яўляюцца падставай для таго, каб перагледзець сваё стаўленне да спраў сваіх папярэднікаў».

«Я мог ляжаць на тым самым ложку, на якім ляжаў мой дзед»

Па словах Віктара Бабарыкі, яго дзед утрымліваўся ў ізалятары дзяржбяспекі ў Мінску, пасля чаго быў расстраляны ў Курапатах.

Праз шмат дзесяцігоддзяў у тым жа будынку апынуўся і ён.

«У мяне пачуццё, што па нейкім незразумелым для мяне збегу абставінаў я магу знаходзіцца нават у той самай камеры і нават ляжаць на тым самым ложку, на якім ляжаў мой дзед. (…)

Узнікла думка: «Ну вось і зацыклілася». (…) Такое пачуццё дзіўнага вяртання да таго, што было вельмі-вельмі даўно і, здавалася, ужо ніколі не паўторыцца», — заўважае былы палітвязень і дадае:

«Я вельмі спадзяюся, што для майго ўнука гэтая тэма ўсё ж такі скончыцца на мне. На жаль, гэта не скончылася на маім сыне, таму што ён таксама быў са мной у тым самым будынку».

• 8
• 0
• 1
• 1
• 3
• 7
• 3
• 2