Свет22

Былому прэзідэнту Літвы Валдасу Адамкусу споўнілася 100 гадоў

Ён нарадзіўся 3 лістапада 1926 года пры прэзідэнце краіны Казісе Грынюсе, сталеў пры Антанасе Смятоне, пакінуў радзіму пры Сталіне, але вярнуўся ў 1990‑я і стаў прэзідэнтам.

Фота: Adam Guz / Getty Images Poland / Getty Images 

Валдас Адамкус (Вальдэмарас Адамкявічус) нарадзіўся 3 лістапада 1926 года ў Коўне, у сям’і служачых. Яго бацька Ігнас Адамкавічус быў добраахвотнікам барацьбы за незалежнасць Літвы. Ігнас Адамкявічус разам з Казісам Шкірпам 1 студзеня 1929 года ўпершыню вывесіў літоўскі сцяг на вежы Гедыміна ў Вільні.

Валдас Адамкус вучыўся ў гімназіі «Аўшра» ў Коўне. З пачаткам Другой сусветнай вайны ён далучыўся да супраціву. Выдаваў у гімназіі газету «Jaunine, budak» («Моладзь, будзь пільнай!)»

Першапачаткова ў ліпені 1944 года накіраваўся на Захад, але потым вярнуўся і некалькі месяцаў браў удзел у антысавецкім партызанскім руху, у партызанскім атрадзе быў перакладчыкам, увосень 1944 года зноў пакінуў Літву.

Зрабіў навуковую кар'еру ў ЗША, працаваў у новаствораным Агенцтве па ахове навакольнага асяроддзя ЗША. Менавіта гэтая праца адкрыла яму магчымасць зноў наведваць Літву. Як спецыяліст у галіне аховы навакольнага асяроддзя, ён амаль штогод бываў у Савецкім Саюзе і акупаванай Літве, паведамляе LRT.

Браў актыўны ўдзел у жыцці літоўскай дыяспары, быў старшынёй аргкамітэта Сусветных гульняў літоўцаў.

У 1997 годзе аб’явіў пра свой намер вярнуцца ў Літву, атрымаць літоўскае грамадзянства і балатавацца ў прэзідэнты. Заняў другое месца, набраўшы 27,9% галасоў. У другім туры яму ўдалося апярэдзіць фаварыта першага тура Артураса Паўлаўскаса. Лёс выбараў вырашыў разрыў прыкладна ў 14 тысяч галасоў.

У 2003 годзе Адамкус не быў пераабраны, атрымаўшы паразу ад Раландаса Паксаса, але на пазачарговых выбарах у 2004 годзе пасля імпічменту Паксаса быў пераабраны прэзідэнтам Літвы і займаў гэту пасаду да 2009 года. Пры ім Літва ўступіла ў НАТА і ЕС.

Пасля сыходу з пасады прэзідэнта займаўся актыўнай грамадскай і асветніцай дзейнасцю. У чэрвеня 2010 года быў абраны старшынёй Рады Універсітэта Вітаўта Вялікага (VDU). У 2011 годзе ў Коўне была заснаваная Бібліятэка-музей прэзідэнта Валдаса Адамкуса, якая дзейнічае ў форме публічнай установы. У 2022 годзе яму было прысвоена званне ганаровага грамадзяніна Вільні.

Два тыдні таму быў шпіталізаваны ў бальніцу ў Вільні, лячэнне прайшло паспяхова.

Валдас Адамкус падчас Ланцуга салідарнасці з Беларуссю 23 жніўня 2020 года ў Медніках (Мядзінінкаі), фота Arturas Morozovas / Getty Images

Каментары2

  • меркаванне
    03.11.2026
    Віншаванні выдатнаму герою Летувы!
    Але калі параўнаць дасягненні сп. Адамкуса і сп. Пазьняка, то, і дзякуючы гэтаму артыкулу, становіцца зразумелым: чаму апошні пры ўсіх сваіх мінулых заслугах здрабнеў да лідара секты з малазразумелымі метадамі. Асабісты эгаізм і вера ў сваё месіянства ў палітыке толькі шкодзяць агульнай справе.
  • Са стагоддзем!
    03.11.2026
    Віншуем сябра свабоднай Беларусі, жадаем дажыць да беларускай волі і паразы нашага супольнага ворага фашыскай Расіі.

Цяпер чытаюць

У Запарожскай вобласці расіяне ўдарылі па школе, дзе раздавалі гуманітарку. Загінулі як мінімум 24 чалавекі4

У Запарожскай вобласці расіяне ўдарылі па школе, дзе раздавалі гуманітарку. Загінулі як мінімум 24 чалавекі

Усе навіны →
Усе навіны

Пальчыс заявіў, што гэта ён каардынаваў пратэсты 2020 года з Мінска і пісаў планы першых маршаў120

У сераду чакаецца першы мокры снег3

«Вельмі стыльна, вельмі прыгожа знята і вельмі парадавалі тры акцёры». Марціновіч пра «Дзяды» Андрэя Саўчанкі

Уладзімір Някляеў. Мне раптам стаў нямілы родны кут7

«Чаму беларус не вывучыць беларускую мову? Гэта проста лянота». Выдавец Яраслаў Іванюк — пра вышук, КДБ і моўныя войны44

У 45 гадоў памёр вядомы гомельскі прапагандыст Станіслаў Галкоўскі8

У ЗША вынеслі прысуд беларусцы, якую судзілі за пастаўкі авіяцыйнага абсталявання ў Расію2

ЗША прасоўваюць ідэю аднаўлення паставак расійскага газу ў Еўропу праз Украіну6

Чацвёра ўдзельнікаў эксперыменту NASA выйшлі з ізаляцыі пасля 378 дзён на «Марсе»2

больш чытаных навін
больш лайканых навін

У Запарожскай вобласці расіяне ўдарылі па школе, дзе раздавалі гуманітарку. Загінулі як мінімум 24 чалавекі4

У Запарожскай вобласці расіяне ўдарылі па школе, дзе раздавалі гуманітарку. Загінулі як мінімум 24 чалавекі

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць