Культура11

«Выспы» нашага ратавання

Чытаць прозу Франца Сіўко — няпросты, але варты занятак.

Калі паспрабаваць паразважаць, якую мінулагоднюю кнігу можна было б яшчэ ўключыць у лонг-ліст літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца, дык я асабіста адразу згадваю імя Франца Сіўко. Гэты віцебскі празаік усіх здзівіў, калі ў 2001 годзе выдаў кнігу «Удог».

Прачытаўшы новую кнігу пісьменніка, разумееш, чаму аўтар назваў яе «Выспы».
Выспы — гэта тыя мясціны, сярод неспрыяльнага, а нават часам і варожага атачэння, дзе пісьменніку было добра і ўтульна. Гэта не толькі нейкія канкрэтныя тэрыторыі, але і ўспаміны, думкі, мары, мова, краіны, людзі.

У эсэ «Выспа Міжрэчча» аўтар піша пра сваю малую радзіму — вёску, раку, тамтэйшых людзей, пра тыя змены, якія адбыліся там апошнім часам. Прачытаўшы, разумееш, на якім матэрыяле напісана славутая аповесць «Удог» — на гісторыі заняпаду некалі славутых паўночнабеларускіх мясцінаў. Пра знішчэнне мясцовых помнікаў архітэктуры, з цэглы якіх будаваліся склепы і іншыя прысядзібныя пабудовы. Пра пілаванне старых таполяў і дубоў. Пра шкодніцтвы нават для невялікай рачулкі. Пісьменнік піша, што «імпэт да руйнавання помнікаў старасветчыны ў мірны час не прыходзіць знянацку. Ён узнікае спакваля на грунце аслаблення імунітэту да дзікунства, грамадскай абыякавасці…»

Яшчэ адна выспа, у якой было добра і ўтульна аўтару — мова памежнага з Латвіяй Мёрскага краю.
Мова, якую ён чуў у дзяцінстве, з яе дыялектнымі асаблівасцямі, разнастайнасцямі і дзіўнай насычанасцю саркастызмаў. Пісьменнік згадвае, што падчас яго дзяцінства размаўяць у роднай вёсцы ці то па-польску, ці то па-расейску «лічылася праяваю кепскага выхавання і фанабэрыстасці. Дастаткова было чалавеку аднойчы прадэманстраваць гэткім чынам вучонасць перад вяскоўцамі, як ягоная рэпутацыя аказвалася беззваротна сапсаванай».

Але бадай самым моцным эсэ ў гэтай кнізе з’яўляецца «Сволач паводле Брэма». Аўтар піша пра прыроду існавання, памнажэння і пашырэння сволачы, пра іх плоднасць, мімікрыю і разнастайнасць, пра іх зацятую прыхільнасць да адной мовы — мовы хамства. Сканчваецца эсэ аптымістычна, маўляў, часам і сволач патрэбна, бо інакш «адкуль бралі б мы крытэрыі ацэнкі вартасцяў».

Чытаць прозу Франца Сіўко — няпросты занятак. Але бадай менавіта гэты беларускі празаік можа пісаць пра такія падставовыя рэчы — як сумленне, годнасць, праўда і не выклікаць пачуцця зануднага маралізатарства і шаблоннага думніцтва, што сёння, у нашыя сумныя часы бязвер’я і беспрасветнасці, выглядае надзвычайным цудам.

Каментары1

Цяпер чытаюць

Калеснікава: «Мяне шакуе маштаб нянавісці і агрэсіі». Марыя патлумачыла, што для яе значыць вяртанне да нармальнасці40

Калеснікава: «Мяне шакуе маштаб нянавісці і агрэсіі». Марыя патлумачыла, што для яе значыць вяртанне да нармальнасці

Усе навіны →
Усе навіны

У Атлантычным акіяне ёсць унікальны «Страчаны горад». Тут магло зарадзіцца жыццё на Зямлі4

Зяленскі пацвердзіў дамоўленасці аб «энергетычным перамір’і» з Расіяй

Віктар Бабарыка адказаў на завочныя пытанні Мікіты Мелказёрава28

Папулярны дастаўшчык піцы без папярэджання браў грошы не толькі за піцу, але і за званок

Мерц: Еўропа павінна навучыцца гаварыць мовай сілы8

Клецк застаўся без вады. Не вытрымалі 50‑гадовыя трубы 3

У казінай фермы ў Буда-Кашалёўскім раёне ўзніклі вялікія праблемы. Сотні жывёл могуць загінуць11

На змену цыклону «Леоні» прыйдзе антыцыклон «Даніэль»3

Трамп папрасіў Пуціна на тыдзень спыніць абстрэлы ўкраінскіх гарадоў7

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Калеснікава: «Мяне шакуе маштаб нянавісці і агрэсіі». Марыя патлумачыла, што для яе значыць вяртанне да нармальнасці40

Калеснікава: «Мяне шакуе маштаб нянавісці і агрэсіі». Марыя патлумачыла, што для яе значыць вяртанне да нармальнасці

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць