Biblijateka

Biblijateka

Polski džentelmen Napaleon Orda

“NN” paviedamiła niejak, što siarod samych papularnych knih sezonu – albom “Biełaruś u malunkach Napaleona Ordy”.

Nielha nie pahadzicca – kniha prosta cudoŭnaja! Małajcy i ŭkładalnik, i mastak – aŭtar makietu, i vydaviectva. Paśla prahladańnia albomu ŭ hałavie zastaniecca pravilny, adekvatny “videašerah” našaha minułaha – a heta reč vielmi kaštoŭnaja. Adnak vidavočnyja j niedapracoŭki. Heta pierš za ŭsio adsutnaść navukovaha redahavańnia. Zdavałasia b – jakaja redakcyja dla takoha nievialikaha tekstu, adnak ža: viosku Vajciachoŭščynu nazvali Vajcechaŭščynaj, mahnataŭ Śliźniaŭ – Šliźniami, zamiest biełaruskaj formy nazvy Abrenbščyna pakinuli jaŭny palanizm Abrenbščyzna, u tekście da malunku pałacu Tyškievičaŭ zamiest pravaha i levaha bakoŭ dvojčy nazyvajecca pravy – pieralik niedapracovak možna doŭžyć. Albom vyjšaŭ na dźviuch movach. Kožny “prosty” čałaviek moža naiŭna ličyć, što abodva teksty adnolkavyja – ažno nie!

Pierakładalnica na anhielskuju movu A.Nikifarava i redaktar zamiežnaha tekstu S.Trafimčuk vielmi volna abychodziacca ź biełaruskim aryhinałam. Voś, naprykład, aŭtar piša: “Naradziŭsia Napaleon Orda 11 lutaha 1807 h. u rodavym majontku Varacevičy Pinskaha pavietu Mienskaj huberni (ciapier vioska ŭ Ivanaŭskim rajonie Bieraściejskaj vobłaści) u siam'i maršałka šlachty Kobrynskaha pavietu, inžyner-fartyfikatara Michaiła Ordy”. Voś jak pačynajecca pierakład hetaha abzacu na anhielskuju movu: “Napoleon Orda, a son of Polish gentlemen from Kobrin district Mikhail Orda…”, što značyć: “Napaleon Orda, syn polskaha šlachciča (ci džentelmena) z Kobrynskaha rajonu…” Jaki polski šlachcič?! Možna vykazać mierkavańnie pra “polskija padkopy”, adnak, dumaju, usio tłumačycca niazdolnaściu A.Nikifaravaj i jaje redaktara spravicca ź pierakładam histaryčnaha terminu “maršałak šlachty”. Pa-anhielsku hetaja pasada budzie zvacca “marshal of the nobility”, paraŭnajma z analahičnym rasiejskim “priedvoditiel dvorianstva”.

Jašče horaj atrymałasia z muzejami. Aŭtar ustupnaha tekstu Anatol Kułahin, napeŭna, trochu viedaje pa-polsku. Hetaje “trochu-viedańnie” dazvoliła jamu absalutna niepasredna pisać ab Narodnym muzei ŭ Krakavie i Narodnaj biblijatecy ŭ Varšavie. Chod razvažańniaŭ niachitry: Biblioteka Narodowa – značyć, narodnaja. Toje, što tut fihurujuć Nacyjanalnaja biblijateka i Nacyjanalny muzej, moh by zaŭvažyć navukovy redaktar, ale apošniaha nie było. Biełaruski “prosty” tekst pajšoŭ da ŭžo viadomaj pierakładalnicy. Jana kułahinski “Narodny muzej” pierakłała litaralna: “Popular Museum in Warsaw”. Tak źjaviŭsia fantom – niaisny muzej. Adnak ža majo zachapleńnie ad hetaha pryhožaha i na samaj spravie važnaha albomu našmat bolšaje, čym niezadavolenaść “błochami” ŭ jahonaj redaktarskaj padrychtoŭcy.

Mikoła Nikałajeŭ,
Sankt-Pieciarburh

novyja knihi, dasłanyja ŭ redakcyju

Adnaŭlajecca rubryka “Novyja knihi, dasłanyja ŭ redakcyju”. Z pryčyny doŭhaha pierapynku, u joj budzie paviedamlacca pra ŭsie vydańni, što źjavilisia ad pačatku hetaha hodu.

Pierakład zbližaje narody: Materyjały Mižnar. “kruhłaha stała”, Miensk, 3–4 vieraśnia 2001 h. / Redkał.: R.Baradulin i inš. – Miensk: Biełaruski knihazbor, 2002 – 152 s. – (Biełarusika = Albaruthenica; Kn.24).

U zbornik uvajšli artykuły, pryśviečanyja tearetyčnym dy praktyčnym pytańniam mastackaha pierakładu, zasnavanyja hałoŭnym čynam na biełaruskim litaraturnym materyjale. Siarod udzielnikaŭ “kruhłaha stała” – Ryhor Baradulin, Karlas Šerman, Andrej Chadanovič, Česłaŭ Seniuch, Uładzimier Konan, Lavon Barščeŭski, Lavon Jurevič.

Smolar H. Mienskaje hieta: Baraćba savieckich habrajaŭ-partyzanaŭ suprać nacystaŭ / Pier. z anh. M.Hileviča. – Miensk: Technalohija, 2002. – 182 s.

Kniha cikavaja najpierš tym, što jaje aŭtar sam prajšoŭ praź niamieckaje hieta dy staŭsia adnym ź niamnohich, chto acaleŭ u piekle hienacydu. Vydańnie spałučaje ŭ sabie rysy hruntoŭnaha manahrafičnaha daśledavańnia dy asabistych uspaminaŭ.

Ściacko P. Kultura movy. – Miensk: Technalohija, 2002. – 444 s.

Vydańnie hetaje – najbolš aŭtarytetnaje z usiaho, što było stvorana za apošnija hady ŭ halinie kultury maŭleńnia. Analizujučy sučasnuju moŭnuju praktyku dy aryjentujučysia na klasyčnyja normy biełaruskaj movy, aŭtar abhruntavana davodzić, što pa-biełarusku varta kazać “sumoŭje”, a nie “subiasiedavańnie”, “vusiaki”, a nie “nasiakomyja”, “samanavučalnik”, a nie “samavučyciel”. U knizie razhledžana dy “vyprabavana na biełaruskaść” bolej za tysiaču moŭnych adzinak. Pad aŭtarskuju krytyku padpadaje nia tolki kalkavanaja leksyka, ale j niebiełaruskija syntaksyčnyja kanstrukcyi kštałtu “pachod za słavaj”, “dohlad za žyviołami”, “padzarablać na baku”. Pavał Ściacko ŭziaŭ za metu “ačyščeńnie savieckaha varyjantu biełaruskaj litaraturnaj movy ad biespadstaŭnych pazyčańniaŭ i štučnych strukturaŭ” dy stvaryŭ hruntoŭny dapamožnik-daviednik dla tych, chto nasamreč imkniecca padvysić jakaść svajoj movy. U “Akademknizie” hetaje vydańnie kaštuje kala 5 tys. rubloŭ.

Vierš na Svabodu / Radyjo Svabodnaja Eŭropa; Red. V.Aksak. – Vilnia: Radyjo Svaboda, 2002. – 464 s. – (Biblijateka Svabody XXI st.).

“Vierš na Svabodu”, prajekt Biełaruskaj słužby radyjo “Svaboda”, sabraŭ 365 tvoraŭ viadomych i nieviadomych aŭtaraŭ z samych roznych kutkoŭ Biełarusi. Usie tvory pryśviečanyja adviečnaj kachancy vandroŭnikaŭ, mastakoŭ dy vajaroŭ – Svabodzie.

Miensk nieznajomy: 1920–40: Fotaalbom / Aŭtar-układ. I.Kurkoŭ. – Miensk: Uradžaj, 2002. – 240 s.

Unikalny histaryčna-dakumentalny albom dazvalaje zrabić fotapadarožža pa mienskich vulicach, abličča jakich siońnia niezvarotna źmianiłasia. Z sučasnaha hledzišča Miensk časoŭ NEPu, pieršych piacihodak dy industryjalizacyi – heta horad sapraŭdnaje ekzotyki. Tutaka i parady fizkulturnikaŭ, i pieršamajskija demanstracyi, i “sajuznaha maštabu” novabudoŭli, i ŭsiudyisnaja “klasavaja baraćba”. Albom źmiaščaje materyjały “Spadarožnika pa Miensku” – rarytetnaha infarmacyjnaha vydańnia 1930 h., jakoje nikoli raniej nie pieravydavałasia j na siońnia viadomaje ŭ adzinkavych asobnikach. Albom kaštuje blizu 10 tys. rubloŭ, i prydbać jaho možna ŭ mienskich kniharniach “Śvietač”, “Viedy”, “Akademkniha”, “Centralnaja”.

Jazep Drazdovič: Albom-manahrafija / Układ. M.Kupava. – Miensk: Biellitfond, 2002. – 180 s. – (Mastaki Biełarusi).

Hety šykoŭny albom – samaje poŭnaje vydańnie tvorčaje spadčyny Jazepa Drazdoviča – “viečnaha vandroŭnika” pa tajamničych inšaplanetnych prastorach. U siadzibie TBM kniha kaštuje 28 tys.

210 hadoŭ Kanstytucyi Rečy Paspalitaj: Historyja. Prava. Tradycyi: Materyjały mižnar. navuk. kanferencyi, Miensk, 27 krasavika 2001 h. / BDU; Red.-układ. K.Kazak, M.Časnoŭski. – Miensk, 2002. – 134 s.

Zbornik źmiaščaje nia tolki navukovyja artykuły pa temie kanferencyi, ale j ułasna tekst Kanstytucyi 3 traŭnia 1791 h. Praŭda, u aryhinale – pa-polsku. Pytajciesia ŭ “Akademknizie”.

Padrychtavała
Taciana Vabiščevič